برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، در یک پیام ویدیویی تازه ادعا کرد که اقدامات این فرماندهی در قالب «محاصره دریایی» از صادرات 25 میلیارد دلار نفت ایران جلوگیری کرده است. وی همچنین افزود که ایالات متحده در مسدود کردن 350 میلیون دلار از دارایی‌های رمزارزی مرتبط با ایران نقش داشته است. کوپر در ادامه سخنان خود به عبور حدود 400 کشتی تجاری از تنگه هرمز در هفته گذشته اشاره کرد. این ارقام و ادعاها، که ارزیابی ارتش آمریکا هستند، هنوز به طور مستقل تأیید نشده‌اند و از سوی مقامات ایرانی نیز واکنشی رسمی دریافت نکرده‌اند.
تشدید فشار بر صادرات نفتی ایران
ادعای اخیر فرمانده سنتکام مبنی بر جلوگیری از صادرات 25 میلیارد دلار نفت ایران، نشان‌دهنده تشدید تلاش‌های آمریکا برای محدود کردن درآمدهای نفتی تهران است. ایالات متحده از زمان خروج یک‌جانبه از توافق هسته‌ای برجام در 8 مه 2018 (18 اردیبهشت 1397)، تحریم‌های گسترده‌ای را علیه بخش‌های مختلف اقتصاد ایران، به‌ویژه صنعت نفت، اعمال کرده است. هدف اصلی این تحریم‌ها، کاهش چشمگیر توانایی ایران در فروش نفت خام به بازارهای جهانی و در نتیجه قطع منابع مالی مورد استفاده برای برنامه‌های هسته‌ای و منطقه‌ای این کشور اعلام شده است. در سال‌های اخیر، ایران برای دور زدن این محدودیت‌ها به روش‌های مختلفی از جمله فروش نفت زیرزمینی، تغییر پرچم کشتی‌ها و استفاده از شبکه‌های پیچیده واسطه‌ها متوسل شده است. با این حال، گزارش‌های بین‌المللی و تحلیلگران بازار نفت نشان می‌دهند که صادرات نفت ایران به طور قابل توجهی تحت تأثیر این تحریم‌ها قرار گرفته و درآمدهای نفتی این کشور کاهش یافته است.
بیشتر بخوانید: گسست در راهبرد دیپلماسی؛ اتهام «مذاکره بدون هماهنگی با حاکمیت نظام» بر پیشانی وزارت امور خارجه ایران
نبرد پنهان در حوزه رمزارزها
بخش دیگری از اظهارات برد کوپر به نقش آمریکا در مسدود کردن 350 میلیون دلار دارایی رمزارزی ایران اختصاص داشت. این ادعا بر بعد دیگری از تلاش‌های ایالات متحده برای مقابله با آنچه «فعالیت‌های مالی غیرقانونی» ایران می‌خواند، تأکید می‌کند. با افزایش تحریم‌های بین‌المللی، ایران و نهادهای مرتبط با آن به استفاده از رمزارزها به عنوان ابزاری برای دور زدن سیستم مالی سنتی و انجام مبادلات بین‌المللی روی آورده‌اند. دولت آمریکا و سایر کشورها نیز در واکنش به این اقدام، بر نظارت و کنترل تراکنش‌های رمزارزی مرتبط با نهادهای تحریم‌شده افزوده‌اند. در گذشته نیز، وزارت خزانه‌داری آمریکا و سایر آژانس‌های امنیتی این کشور بارها نسبت به استفاده از رمزارزها برای پولشویی و تأمین مالی فعالیت‌های غیرقانونی هشدار داده و اقداماتی را برای شناسایی و مسدودسازی کیف پول‌های دیجیتال مرتبط با این فعالیت‌ها انجام داده‌اند. این اقدامات شامل همکاری با شرکت‌های تحلیل بلاک‌چین و صرافی‌های رمزارزی برای ردیابی و توقیف دارایی‌ها می‌شود.
بیشتر بخوانید: رد سناریوی هسته‌ای و نیروی زمینی؛ بازتعریف ابعاد تنش نظامی میان واشنگتن و تهران
اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی
اشاره فرمانده سنتکام به عبور 400 کشتی تجاری از تنگه هرمز در هفته گذشته، بر اهمیت حیاتی این آبراه برای تجارت جهانی و امنیت منطقه‌ای تأکید می‌کند. تنگه هرمز، واقع در دهانه خلیج فارس، یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های نفتی جهان است که حدود یک پنجم کل نفت مصرفی جهان از آن عبور می‌کند. امنیت کشتیرانی در این تنگه همواره یک نگرانی عمده برای جامعه بین‌المللی بوده است. حضور نیروهای نظامی آمریکا و سایر کشورهای غربی در منطقه، با هدف تضمین آزادی ناوبری و مقابله با تهدیدات احتمالی، ادامه دارد. در سال‌های اخیر، این منطقه شاهد حوادث متعددی از جمله حملات به نفتکش‌ها و توقیف کشتی‌ها بوده است که تنش‌ها را در خلیج فارس افزایش داده است. نیروهای دریایی جمهوری اسلامی ایران نیز به طور منظم رزمایش‌هایی را در این منطقه برگزار می‌کنند و بر توانایی خود برای کنترل این آبراه تأکید دارند.
واکنش‌های تهران به محدودیت‌های صادراتی
مقامات جمهوری اسلامی ایران به طور معمول ادعاهای آمریکا مبنی بر موفقیت تحریم‌ها در کاهش صادرات نفت را رد می‌کنند و بر توانایی خود در دور زدن محدودیت‌ها تأکید دارند. وزارت نفت ایران و سخنگویان دولتی بارها اعلام کرده‌اند که با وجود تحریم‌ها، صادرات نفت ایران ادامه دارد و این کشور از روش‌های خلاقانه برای فروش محصولات نفتی خود استفاده می‌کند. به عنوان مثال، در 21 سپتامبر 2024 (31 شهریور 1403)، جواد اوجی، وزیر نفت ایران، اعلام کرده بود که ایران توانسته است صادرات نفت خود را به سطوح قابل قبولی برساند و درآمدهای نفتی به خزانه دولت واریز می‌شود. با این حال، جزئیات دقیق مربوط به حجم صادرات و مقاصد آن اغلب محرمانه نگه داشته می‌شوند تا از شناسایی و هدف قرار گرفتن خریداران و مسیرهای حمل و نقل توسط تحریم‌کنندگان جلوگیری شود. این تناقض در آمار و ادعاها، ارزیابی دقیق وضعیت واقعی صادرات نفت ایران را برای تحلیلگران مستقل دشوار می‌سازد.
بیشتر بخوانید:
جدال داخلی ایران بر سر حمله به سه کشتی در تنگه هرمز و نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
دیپلماسی پیام‌ها در سایه تشدید تنش؛ رمزگشایی از مواضع هران در قبال پاسخ واشنگتن
چالش‌های اجرای تحریم‌ها و دور زدن آن‌ها
ادعای سنتکام در مورد توقف 25 میلیارد دلار صادرات نفت و مسدودسازی 350 میلیون دلار دارایی رمزارزی، نشان‌دهنده ابعاد گسترده جنگ اقتصادی بین ایران و غرب است. در حالی که ایالات متحده و متحدانش بر اثربخشی تحریم‌ها و اقدامات اجرایی خود تأکید دارند، ایران نیز همواره در تلاش بوده تا با توسعه شبکه‌های مالی جایگزین و روش‌های پنهانی، تأثیر این محدودیت‌ها را به حداقل برساند. سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری نیز بارها نسبت به تأثیر تحریم‌ها بر زندگی شهروندان عادی و دسترسی آن‌ها به کالاهای اساسی ابراز نگرانی کرده‌اند، هرچند آمریکا مدعی است تحریم‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که مردم عادی را هدف قرار ندهند. با این وجود، این اقدامات متقابل میان طرفین، چشم‌انداز حل و فصل پایدار اختلافات را پیچیده‌تر کرده و به تنش‌های موجود در منطقه دامن می‌زند. ادامه این روند، چالش‌های جدیدی را برای اقتصاد جهانی، به‌ویژه در بخش انرژی، به همراه خواهد داشت.
