یک پژوهش تحلیلی تازه به آنچه «رشد روابط» میان گروه «حوثی» همسو با تهران در یمن و جنبش «الشباب» سومالی خوانده شده، پرداخته است؛ آن هم در شرایطی که این گروه همزمان با افزایش فشارهایی که ایران و شماری از متحدانش در منطقه با آن روبهرو هستند، در پی گسترش شبکه روابط منطقهای خود است.
این پژوهش که در مجله «ناسیونال اینترست» منتشر شده و ایمیلی میلیکن آن را تهیه کرده، میگوید نزدیک شدن دو طرف دیگر صرفاً به منافع مقطعی یا ترتیبات محدود خلاصه نمیشود، بلکه با محاسباتی گره خورده است که به بازآرایی موازنههای نفوذ در دو سوی دریای سرخ و خلیج عدن مربوط میشود.
تحرکات فراتر از مرزهای یمن
بر اساس این پژوهش ، گروه «حوثی» در سالهای اخیر در پی گسترش دامنه حضور خود فراتر از صحنه یمن بوده و از موقعیت جغرافیاییاش، مشرف بر یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان، و نیز از تجربه نظامی انباشتهشده در سالهای جنگ بهره برده است.
این پژوهش به گزارشها و اطلاعاتی استناد کرده است که تیم کارشناسان سازمان ملل متحد درباره یمن ارائه دادهاند؛ گزارشهایی که از انتقال عناصری از جنبش «الشباب» به مناطق یمنی، از جمله استانهای شبوه و مأرب، برای مشارکت در فعالیتهای مرتبط با شبکههای قاچاق فرامرزی خبر میدهند.
همچنین به گزارشهایی اشاره میکند که از آموزش نیروهایی از این جنبش برای استفاده از پهپادها و مواد منفجره حکایت دارد.
این فعالیتها برای گروه «حوثی» یک مسیر دسترسی اضافی به شاخ آفریقا فراهم میکند و فرصتهایی در اختیار آن میگذارد تا حضور خود را در مسیرهای قاچاق و حملونقل دریایی غیررسمیِ امتدادیافته در خلیج عدن تقویت کند.
فشار بر ایران و گزینههای تازه
این تحولات در سایه دگرگونیهای شتابان منطقهای رخ میدهد که منطقه از سال ۲۰۲۴ شاهد آن بوده است؛ تحولاتی که کاهش توان برخی متحدان ایران و نیز تشدید فشارهای نظامی و اقتصادی اعمالشده بر تهران را در بر میگیرد.
در این چارچوب، این پژوهش بر این باور است که گروه «حوثی» در حال گسترش حاشیه مانور خود از طریق ایجاد کانالهای ارتباطی و روابطی فراتر از چارچوب سنتیِ مرتبط با حمایت ایران است؛ امری که توان بیشتری برای مانور و حفظ نفوذ منطقهای به آن میدهد.
همچنین اشاره میکند که گشایش به روی طرفها و شبکههای فعال در شاخ آفریقا میتواند منابع بیشتری برای پشتیبانی لجستیکی و اطلاعاتی در اختیار این گروه قرار دهد و توان آن را برای دسترسی به مناطق تازه، خارج از حوزه نفوذ مستقیمش، تقویت کند.
نگرانیها در یمن و سومالی
این پژوهش هشدار میدهد که هرگونه همکاری رو به گسترش میان گروه «حوثی» و جنبش «الشباب» میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای دو کشور داشته باشد، بهویژه با توجه به اهمیت راهبردی دریای سرخ و بابالمندب برای تجارت جهانی.
این پژوهشگر معتقد است تداوم این نزدیکی میتواند بر پیچیدگی چالشهای امنیتی در منطقه بیفزاید؛ چه از طریق گسترش فعالیتهای قاچاق و چه با بالا بردن سطح تهدیدهایی که متوجه کشتیرانی بینالمللی است.
در حالی که ماهیت رابطه میان دو طرف همچنان از سوی نهادهای بینالمللی و منطقهای زیر نظر است، این مطالعه نتیجه میگیرد که تحرکات جاری در ساحل مقابل دریای سرخ، نشاندهنده گرایش گروه «حوثی» به متنوعسازی شراکتهایش و گسترش دامنه نفوذش فراتر از یمن است؛ آن هم در مرحلهای که نقشه ائتلافهای منطقهای با شتاب در حال تغییر است.
