تحقیقات جدید و گسترده «والاستریت ژورنال» و نهادهای تحلیل بلاکچین، از یک شبکه پیچیده پرده برداشته است که در آن بزرگترین سرقتهای سایبری تاریخ با شبکههای دور زدن تحریمهای ایران گره خوردهاند.
بر اساس این گزارش، صرافی «کویناکس» (CoinEx) به عنوان اصلیترین دروازه ورود داراییهای دیجیتال به ایران و نقطه اتصال به بازارهای جهانی عمل کرده است.
پیوند هکرهای کره شمالی با بانک مرکزی ایران
تحقیقات نشان میدهد وجوه حاصل از هک ۱.۵ میلیارد دلاری صرافی «بایبیت» (Bybit) در فوریه ۲۰۲۵ – که توسط گروه «لازاروس» وابسته به کره شمالی انجام شد – مسیر پیچیدهای را طی کرده است. بازرسان با ردیابی زنجیرهای از تراکنشها، دریافتند که بخشی از این داراییهای مسروقه سرانجام به دو کیف پول دیجیتال تحت کنترل بانک مرکزی ایران منتقل شده است. در این میان، صرافی «کویناکس» به عنوان ایستگاه نهایی و حیاتی برای نقد کردن و انتقال این وجوه شناسایی شده است.
طبق دادههای شرکت امنیتی TRM Labs، از سال ۲۰۱۹ تاکنون بیش از ۳.۸۴ میلیارد دلار از کیفپولهای مرتبط با ایران از طریق کویناکس جابهجا شده است.
جایگزینی کویناکس با بایننس؛ تغییر استراتژی تهران
گزارشها حاکی از آن است که پس از سختگیرانهتر شدن سیاستهای صرافی «بایننس» در سال ۲۰۲۲، صرافی کویناکس (مستقر در سیشل و تاسیس شده توسط مهندسان سابق شرکت Tencent) جایگزین آن به عنوان بزرگترین طرف حساب خارجی صرافیهای داخلی ایران، بهویژه «نوبیتکس»، شده است.
تنها در سال ۲۰۲۵، بیش از ۷۶۳ میلیون دلار میان نوبیتکس و کویناکس جابهجا شده است. این در حالی است که دولت ایالات متحده اخیراً صرافی نوبیتکس را به اتهام حمایت مالی از دولت ایران و نهادهای نظامی تحت تحریم قرار داده است.
ردپای سپاه و چهرههای جنجالی دور زدن تحریمها
یافتههای جدید نشان میدهد کویناکس تراکنشهایی را برای حسابهای متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) و افراد کلیدی در شبکه فروش نفت ایران پردازش کرده است.
از جمله این افراد میتوان به «علیرضا درخشان» و کیفپولهای مرتبط با «بابک زنجانی» اشاره کرد؛ فردی که خود را استراتژیست دور زدن تحریمها برای سپاه معرفی کرده بود. این تراکنشها در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ و پیش از اعلام رسمی تحریمهای جدید علیه این افراد صورت گرفته است.
واکنش مدیران کویناکس و فشار بینالمللی
«هایپو یانگ»، موسس کویناکس، در گفتگو با والاستریت ژورنال تایید کرد که پلتفرم او «به طور گسترده توسط ایرانیان استفاده شده است»، اما مدعی شد که این صرافی هیچ رابطه مستقیمی با دولت ایران ندارد.
وی اعلام کرد که کویناکس اخیراً محدودیتهایی را برای آدرسهای IP ایران اعمال کرده و در حال بازنگری داخلی در مورد تراکنشهای مرتبط با هک بایبیت است.
بازار ۱۰ میلیارد دلاری کریپتو در ایران
علیرغم فشارهای بینالمللی، ارزهای دیجیتال در میان شهروندان عادی ایران محبوبیت چشمگیری یافته است. برآوردها نشان میدهد حدود ۱۳ درصد از جمعیت ایران مالک ارز دیجیتال هستند که ارزش این بازار در سال ۲۰۲۵ بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود. ایرانیان از این ابزار برای حفظ ارزش داراییهای خود در برابر سقوط ریال و همچنین تجارت بینالمللی استفاده میکنند.
پرونده کویناکس و بایبیت نشان میدهد که چگونه پلتفرمهای خارج از صلاحیت قضایی آمریکا، به ابزاری برای همکاری نانوشته میان کشورهای تحت تحریم (ایران و کره شمالی) تبدیل شدهاند. با وجود تحریمهای سختگیرانه دولت ترامپ علیه صرافیهای داخلی ایران، «زیرزمین دیجیتال» همچنان راهی باز برای عبور میلیاردها دلار پول نقد غیرقانونی فراهم کرده است.
