در محافل سیاسی و نظامی اسرائیل، پرسشها درباره احتمال ورود دوباره این کشور به رویارویی فزاینده میان ایالات متحده و ایران رو به افزایش است. همزمان با گسترش دامنه عملیات نظامی در خلیج فارس و تبادل حملات میان دو طرف، نشانهها حاکی از آن است که تلآویو سطح آمادهباش خود را برای سناریوهای مختلف بالا برده است؛ هرچند واشنگتن تا این لحظه همچنان عملیات نظامی را بهتنهایی مدیریت میکند.
در حالی که دولت آمریکا تأکید دارد هدفش صرفاً حفاظت از آزادی کشتیرانی و تضعیف توان نظامی ایران است، تحلیلگران اسرائیلی معتقدند ادامه تنشها میتواند راه را برای مشارکت اسرائیل باز کند؛ چه با تصمیم آمریکا و چه با ابتکار اسرائیل، اگر خود هدف حمله مستقیم قرار گیرد.
تلآویو سطح آمادهباش را بالا میبرد
رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که نهادهای امنیتی بهصورت روزانه اوضاع را ارزیابی میکنند و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز اعلام کرده است که کشورش برای هر تحول احتمالی در «بالاترین سطح آمادگی» قرار دارد.
با وجود آنکه بیشتر قدرتهای منطقهای و بینالمللی میگویند خواهان لغزش بهسوی جنگی فراگیر نیستند، تحولات شتابان میدانی احتمال گسترش درگیری را بیش از هر زمان دیگری واقعی کرده است. در روزهای اخیر، رویارویی از هدف قرار دادن مواضع نظامی به حمله به زیرساختها و تأسیسات غیرنظامی کشیده شده است؛ آن هم در شرایطی که تهدیدهای متقابل واشنگتن و تهران بر سر تنگه هرمز، که حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند، شدت گرفته است.
ناظران تأکید میکنند ادامه وضعیتی شبیه «بازی فرسایشی» میان دو طرف، در حالی که ایران میکوشد از این تنگه بهعنوان اهرم فشار راهبردی استفاده کند و آمریکا بر تضمین آزادی کشتیرانی در آن پافشاری دارد، میتواند با هر خطای محاسباتی دامنه جنگ را گسترش دهد.
در همین چارچوب، ایالات متحده حضور نظامی خود را در منطقه تقویت کرده و همزمان با اعزام هواپیماهای سوخترسان و جنگندههای بیشتر به پایگاههای منطقهایاش، بار دیگر به شهروندان خود درباره سفر به شماری از کشورهای خاورمیانه هشدار داده است؛ اقدامی که بهعنوان آمادگی برای احتمال گسترش عملیات نظامی تفسیر شده است.
نتانیاهو میان چراغ سبز و اقدام یکجانبه
با اینکه واشنگتن، بنا بر برآوردهای همسو، همچنان ترجیح میدهد اسرائیل را بیرون از دایره عملیات مستقیم نگه دارد، این موضع ممکن است در صورتی تغییر کند که تلآویو هدف حملات ایران قرار گیرد یا دولت آمریکا به این جمعبندی برسد که وارد کردن متحدش در مرحلهای بعدی از درگیری، مزیتهای عملیاتی به همراه دارد.
در مقابل، شماری از چهرههای اصلی دولت اسرائیل تمایل خود را برای گسترش رویارویی با ایران پنهان نمیکنند. ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، خواستار ازسرگیری جنگ علیه تهران و تکمیل آنچه «ماموریتهای ناتمام» خواند، شده و گفته است ایران را نمیتوان از راه مذاکره مهار کرد، بلکه تنها با نیروی نظامی میتوان با آن مقابله کرد.
همچنین رسانههای نزدیک به ائتلاف حاکم، در رأس آنها کانال ۱۴ عبری، همچنان از نشانههایی سخن میگویند که به گفته آنها از نزدیک بودن گسترش جنگ حکایت دارد؛ نشانههایی که بر پایه تشدید حملات آمریکا، افزایش حملات ایران به منافع آمریکا و متحدانش در منطقه و نیز ادامه تنش در تنگه هرمز مطرح میشود.
هشدارها درباره ماجراجویی نظامی
در مقابل، چهرههای برجسته امنیتی اسرائیل با احتیاط بیشتری موضع میگیرند. ژنرال بازنشسته عاموس گلعاد، رئیس پیشین دایره سیاسی-امنیتی وزارت دفاع اسرائیل، به همین رادیو گفته است که تصمیم نهایی درباره هرگونه جنگ با ایران در دست ایالات متحده باقی میماند. او از دولت اسرائیل خواست بالاترین سطح هماهنگی با واشنگتن را حفظ کند و به سمت اقدامات یکجانبهای نرود که ممکن است صحنه نظامی و سیاسی را پیچیدهتر کند.
گلعاد معتقد است اولویت باید تقویت آمادگی ارتش و آماده شدن برای سناریوهای مختلف باشد، نه ورود به مجادلات سیاسی داخلی که میتواند نهاد نظامی را تضعیف کند.
گلعاد همچنین از دولت اسرائیل به دلیل آنچه فقدان یک چشمانداز سیاسی منسجم برای پیوند دادن دستاوردهای نظامی با اهداف راهبردی خواند، انتقاد کرد. به گفته او، ارتش در جنگهای اخیر در اجرای ماموریتهای عملیاتی خود موفق بوده، اما رهبری سیاسی نتوانسته است این دستاوردها را به نتایج سیاسی پایدار تبدیل کند.
او همچنین دیدگاههایی را که از سرنگونی نظام ایران با زور یا تحمیل رهبری جایگزین سخن میگویند، به تمسخر گرفت و گفت چنین سناریوهایی تکرار خطاهای تاریخی است که پیشتر ناکارآمدی آنها در منطقه ثابت شده است.
شکاف در اسرائیل بر سر جنگ
در همین زمینه، عاموس هرئیل، تحلیلگر نظامی روزنامه «هاآرتس»، معتقد است احتمال پیوستن اسرائیل به جنگ همچنان وجود دارد؛ حتی اگر آمریکا همچنان ملاحظات خود را حفظ کند، بهویژه اگر بنیامین نتانیاهو تصمیم بگیرد از تشدید تنش برای کسب منافع سیاسی داخلی استفاده کند.
هرئیل میگوید نخستوزیر با فشارهای سیاسی و انتقادهای فزاینده روبهرو است؛ موضوعی که ممکن است او را به گسترش دایره رویارویی متمایلتر کند، بهویژه اگر جنگ را ابزاری برای بازآرایی صحنه داخلی یا به تعویق انداختن موعدهای سیاسی ببیند.
این برداشت با ارزیابی شماری از مفسران اسرائیلی همخوانی دارد که هشدار میدهند ادامه اتکای صرف به قدرت نظامی ممکن است اسرائیل را به جنگی طولانی و پرهزینه بکشاند، بیآنکه اهداف راهبردی روشنی محقق شود.
تحلیلگران روزنامههای «یدیعوت آحرونوت» و «هاآرتس» نیز تأکید میکنند که ترورها و حملات نظامی، با وجود اثرگذاری تاکتیکی، نتوانستهاند تهدید ایران را پایان دهند، بلکه به پیچیدهتر شدن محیط امنیتی و تقویت انگیزههای تشدید تنش کمک کردهاند.
در عین حال، کارشناسان یادآور میشوند که هرگونه مشارکت مستقیم اسرائیل در جنگ، بُعد تازهای به این درگیری خواهد افزود؛ زیرا دامنه اهداف احتمالی پیش روی ایران و متحدانش را گسترش میدهد و ممکن است طرفهای منطقهای دیگری را نیز به مداخله بیشتر سوق دهد؛ امری که پیامدهای آن از حوزه نظامی فراتر خواهد رفت و بازارهای انرژی، کشتیرانی بینالمللی و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
همچنین ادامه رویارویی بر سر تنگه هرمز، همزمان با افزایش فشارهای سیاسی در داخل اسرائیل و ایالات متحده، آینده این بحران را در برابر سناریوهای متعددی باز گذاشته است؛ از بازگشت به مسیر دیپلماتیک گرفته تا لغزش بهسوی رویارویی منطقهای گستردهتری که مهار پیامدهای آن دشوار خواهد بود.
- تحقیق آمریکا درباره اصابت موشک به مراسم عروسی در سیریک
- ادامه مذاکرات بغداد و واشنگتن برای انحصار سلاح در دست دولت
- درخواست پایان تهاجم خارجی و سرکوب داخلی؛ از کانون نویسندگان تا سازمان ملل
- دادخواهی حقوقبشری در آلمان علیه سرکوب معترضان ایرانی
- کره جنوبی در حال آمادهسازی مقدمات اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به تنگه هرمز است
