گروه «حوثی» همسو با تهران در آستانه اقدامی بیسابقه در دریای سرخ قرار دارد؛ همزمان گمانهزنیها درباره قصد این گروه برای وضع عوارض عبور از کشتیها شدت گرفته است؛ مسیری که میتواند یکی از مهمترین آبراههای جهان را زیر معادلهای تازه ببرد؛ معادلهای که بر سیاست تحمیل واقعیت استوار است.
شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «امبری» از بحثهایی در سطوح رهبری این گروه خبر داد که در آن درباره سازوکار وضع عوارض بر تردد دریایی گفتوگو شده است؛ اقدامی که از حملات پراکنده فراتر میرود و به تلاش برای ایجاد منبع درآمدی دائمی بر پایه کنترل این گذرگاه میانجامد.
اختلال یا باجگیری
در دوره گذشته، حضور گروه «حوثی» در دریای سرخ با عملیات تهدیدآمیز و حملات پراکنده گره خورده بود، اما طرح جدید مسیری متفاوت را پیش میکشد؛ مسیری که بر تلاش برای مدیریت تردد دریایی و دریافت عوارض عبور تجاری استوار است.
این رویکرد در خلأ شکل نگرفته است. ایران نیز روز پنجشنبه اعلام کرد دریافت درآمد حاصل از عوارض اعمالشده بر عبور از تنگه هرمز را آغاز کرده است؛ موضوعی که خبرگزاری «تسنیم» آن را گزارش کرد.
حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، تأیید کرد که نخستین درآمدها به بانک مرکزی واریز شده و میزان عوارض نیز بر اساس نوع محمولهها و سطح ریسک تعیین شده است.
این همزمانی، پرسشهایی را درباره تلاش برای کپیبرداری از «الگوی هرمز» در بابالمندب و تبدیل گذرگاههای آبی به ابزار نفوذ اقتصادی و سیاسی مطرح میکند.
نبرد بر سر گذرگاههای آبی
این اقدام ایران با واکنش تند آمریکا روبهرو شد؛ بهطوری که سخنگوی کاخ سفید آنچه را در جریان است «دزدی دریایی آشکار» توصیف کرد و گفت تهران از نظر حقوقی حقی برای کنترل تنگه هرمز ندارد.
در همین زمینه، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد 31 کشتی در پی اقدامات مرتبط با محاصره دریایی ایران مسیر خود را تغییر دادهاند یا بازگشتهاند که بیشتر آنها نفتکش بودهاند.
این تحولات هرگونه تلاش برای اعمال عوارض در بابالمندب را در چارچوب یک منازعه آشکار بینالمللی بر سر آزادی کشتیرانی قرار میدهد؛ موضوعی که فراتر از یک اقدام محدود محلی است.
دستورالعملهای ایرانی یا جاهطلبی «حوثی»؟
برای «حوثیها»، اعمال عوارض عبور ـ اگر عملی شود ـ ضربهای تازه به آزادی کشتیرانی بینالمللی خواهد بود؛ اقدامی که جامعه جهانی آن را نخواهد پذیرفت.
تنگه بابالمندب یک شریان حیاتی است و هر تغییری در قواعد عبور از آن، مستقیماً بر بازارهای تجاری و زنجیرههای تأمین اقتصادی اثر میگذارد.
برآوردها نشان میدهد این مسیر ممکن است به رویارویی مستقیم با قدرتهای بینالمللی منجر شود، بهویژه با افزایش حضور نظامی در دریای سرخ.
در سایه حضور گروه «حوثی» در شمال یمن، کشتیرانی بینالمللی همچنان هر از گاهی در معرض تهدیدهای احتمالی خواهد بود، مگر آنکه جهان تلاشهای خود را برای تضعیف این گروه تروریستی متمرکز کند.
- عبور بیش از ۲ هزار کشتی از تنگه هرمز در دو ماه؛ ترامپ: جنگ بهزودی پایان مییابد
- کریدورهای ریلی و تجارت پایاپای؛ ابعاد حمایت چین از ایران و پیامدهای آن برای امنیت خلیج فارس
- معاملهای ۲۴ میلیارد دلاری میان واشینگتن و ریاض، موافقت آمریکا با فروش اف-۳۵ به عربستان
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
