زمین بایر و تبرهای شکسته؛ چرا کشاورزان یمن در ۲۰۲۶ با شبح نابودی روبه‌رو هستند؟

في وقت تتسارع فيه التحذيرات الدولية من اتساع رقعة الجوع في اليمن، يكشف تراجع القطاع الزراعي عن أزمة أعمق تضرب قدرة البلاد على إنتاج الحد الأدنى من الغذاء، مع دخول مئات آلاف الأسر الريفية دائرة الخطر. 

در حالی که هشدارهای بین‌المللی درباره گسترش گرسنگی در یمن با شدت بیشتری مطرح می‌شود، افول بخش کشاورزی از بحرانی عمیق‌تر پرده برمی‌دارد؛ بحرانی که توان کشور برای تولید حداقل مواد غذایی را هدف گرفته و صدها هزار خانواده روستایی را در معرض خطر قرار داده است.

بر اساس گزارش سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو)، حدود ۵۹۳ هزار خانوار کشاورز در ماه‌های آینده به حمایت اضطراری نیاز خواهند داشت و از این میان، نزدیک به نیم میلیون خانوار برای حفظ حداقل سطح تولید، نیازمند مداخله فوری هستند.

کشاورزی بدون ابزار

کاهش تولید کشاورزی در یمن نتیجه مجموعه‌ای از عوامل است که مهم‌ترین آن‌ها کمبود بذر و کود، افزایش قیمت سوخت و افت قدرت خرید است؛ عواملی که هم‌زمان فشار سنگینی بر کشاورزان وارد می‌کنند.

در کنار این عوامل، تغییرات اقلیمی نیز با موج‌های مکرر خشکسالی و بارش‌های ناگهانی و شدید، ضربه سختی به یمن وارد کرده و به نابودی محصولات و فرسایش خاک انجامیده است.

در نتیجه، کشاورز یمنی اکنون در محاصره هزینه‌های بالای تولید، خطرهای فزاینده و بازدهی محدودی قرار دارد که حتی کفاف جبران زیان‌ها را هم نمی‌دهد.

حمایت بین‌المللی ناکافی

با وجود این پسرفت، برخی مداخلات بین‌المللی به‌عنوان تلاشی برای مهار این فروپاشی مطرح شده‌اند؛ از جمله پروژه «پاسخ برای تقویت امنیت غذایی» که برنامه توسعه ملل متحد آن را با تأمین مالی بانک جهانی اجرا می‌کند.

بين حرب مستمرة منذ عشر سنوات، وتغيرات مناخية قاسية، وانهيار اقتصادي متسارع، يجد المزارع اليمني نفسه في مواجهة مفتوحة مع واقع يضيق فيه هامش البقاء، وتتآكل فيه القدرة على إنتاج الغذاء، بفعل سياسات جباية خانقة، وغياب تام للدعم.
نمایی از تراس‌های کشاورزی در استان إب در مرکز یمن

این پروژه به بیش از ۱۷ هزار کشاورز حمایت مستقیم ارائه کرده، هزاران هکتار زمین کشاورزی را بهبود بخشیده و زیرساخت‌های آبی فراهم کرده است؛ اقداماتی که به ثبات تولید کشاورزی کمک کرده‌اند.

این پروژه همچنین به ذخیره‌سازی حجم زیادی از آب کمک کرده؛ موضوعی که به بهبود نسبی کشاورزی در برخی مناطق، به‌ویژه در کشت قهوه، انجامیده است.

با این حال، این تلاش‌ها در مقایسه با ابعاد افتی که بخش کشاورزی را در سراسر کشور فراگرفته، همچنان محدود است.

پیشروی جبايت… و عقب‌نشینی کشاورزی

در مقابل، گروه «حوثی» مورد حمایت تهران به توسعه ابزارهای وصول درآمد ادامه می‌دهد که تازه‌ترین نمونه آن راه‌اندازی سامانه «سند الکترونیکی» برای دریافت وجوه زکات است؛ اقدامی در چارچوب تقویت کنترل مالی و گسترش دامنه وصول.

این روند، اولویت‌ها را زیر سؤال می‌برد؛ چرا که تمرکز به سمت حداکثرسازی درآمدها رفته، در حالی که بخش‌های مولد، به‌ویژه کشاورزی، همچنان از حمایت مؤثری که آن‌ها را به مسیر بهبود بازگرداند، بی‌بهره مانده‌اند.

در چنین وضعیتی، کشاورز یمنی به‌جای آن‌که عنصر تولید باشد، به طرفی آسیب‌دیده در اقتصادی تبدیل شده که اساساً از ناهماهنگی‌های فراوان رنج می‌برد.

برآوردهای سازمان ملل متحد هشدار می‌دهد که ادامه این وضعیت بدون مداخله فوری، به گسترش شکاف غذایی و افزایش نرخ‌های «سوءتغذیه» خواهد انجامید، به‌ویژه در مناطق روستایی که تقریباً به‌طور کامل به کشاورزی وابسته‌اند.

هم‌زمان با کاهش توان تولید، وابستگی مردم به کمک‌های بشردوستانه بیشتر می‌شود؛ چرخه‌ای که بدون تلاش جدی برای بازسازی بخش کشاورزی در یمن، شکستن آن دشوار خواهد بود.

اسامه عفیف

اسامه عفیف

روزنامه‌نگار، دبیر بخش امور یمن در «الحل نت»

0 0 أصوات
امتیاز مقاله
0 نظرات
أقدم
جدیدترین الأكثر تقييم