رئیس‌جمهور ایالات متحده در آستانه دستیابی به یک توافق احتمالی برای پایان درگیری‌ها در خاورمیانه، اعلام کرد که واشینگتن تمامی اورانیوم غنی‌شده ایران را تحت کنترل خود خواهد گرفت.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه ۱۶ مه ۲۰۲۶ (۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) در حاشیه یک رویداد خبری در کاخ سفید، بار دیگر بر موضع سخت‌گیرانه خود در قبال برنامه هسته‌ای تهران پافشاری کرد. او در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران پس از حملات گسترده سال گذشته، با قاطعیت اظهار داشت: «ما آن را خواهیم گرفت.»
این سخنان در حالی مطرح می‌شود که دونالد ترامپ از زمان آغاز عملیات نظامی علیه زیرساخت‌های هسته‌ای ایران، هدف اصلی خود را ممانعت قطعی از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای عنوان کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به روند مذاکرات جاری افزود: «اوضاع در ایران بسیار روان پیش می‌رود. آن‌ها به دنبال توافق و مذاکره هستند و ما با طرف‌هایی روبه‌رو هستیم که تمایل زیادی به دستیابی به نتیجه دارند؛ اما باید دید آیا توافق نهایی انتظارات راهبردی ما را برآورده می‌کند یا خیر.»
میراث جنگ ۱۲ روزه و بن‌بست فنی در تأسیسات هسته‌ای
اشاره دونالد ترامپ به «گرفتن اورانیوم» به ذخایری بازمی‌گردد که از زمان جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد و تیر ۱۴۰۴) تاکنون وضعیت نامشخصی دارند. در آن نبرد، اسرائیل از ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ (۱۳ خرداد ۱۴۰۴) حملات هوایی گسترده‌ای را آغاز کرد و متعاقباً ایالات متحده در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (۱ تیر ۱۴۰۴) با استفاده از بمب‌های سنگرشکن GBU-57، سه مرکز راهبردی نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد.
بر اساس گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران درست پیش از آغاز این حملات، دارای ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد بوده است؛ مقداری که به تنهایی برای تولید چندین کلاهک هسته‌ای (در صورت غنی‌سازی نهایی) کفایت می‌کرد.
ارزیابی کارشناسان و گزارش‌های میدانی از ویرانه‌ها
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در آخرین اظهارنظر خود در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) هشدار داد که بخش عمده‌ای از این ذخایر احتمالا زیر آوار سایت‌های بمباران شده در اصفهان و فردو مدفون شده است. کارشناسان راهبردی بر این باورند که اگرچه حملات سال گذشته باعث نابودی حدود ۲۲ هزار سانتریفیوژ و عقب‌افتادگی دوساله برنامه هسته‌ای ایران شده، اما تا زمانی که ذخیره اورانیوم ۶۰ درصدی از خاک ایران خارج یا نابود نشود، خطر بازسازی سریع توانمندی هسته‌ای تهران باقی خواهد ماند.
گزارش‌های اطلاعاتی منتشر شده در مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) حاکی از آن است که با وجود آسیب‌های جدی به زیرساخت‌ها، «زمان گریز هسته‌ای» ایران به دلیل جابه‌جایی موفق بخشی از ذخایر به تونل‌های عمیق، تغییر بنیادینی نکرده است.
چشم‌انداز توافق و ثبات منطقه‌ای
در حالی که تهران اعلام کرده است پیشنهاد جدید واشینگتن را برای امضای یک یادداشت تفاهم یک‌صفحه‌ای بررسی می‌کند، ناظران سیاسی معتقدند خروج کامل مواد هسته‌ای، اصلی‌ترین چالش پیش‌روی دیپلمات‌هاست.
همزمان با این تحولات، تلاش‌ها برای تثبیت امنیت در خاورمیانه ادامه دارد تا از نشت احتمالی تنش‌های نظامی به مناطق پیرامونی جلوگیری شود.
در پایان، وضعیت کنونی نشان‌دهنده یک دوراهی راهبردی است؛ ایران با اقتصادی تحت فشار جنگ و آمریکا با مطالبه خروج کامل مواد غنی‌شده، در آستانه تصمیمی هستند که می‌تواند نقشه سیاسی خاورمیانه را در سال جاری به طور کلی تغییر دهد.
