در حالی که تنشهای نظامی در خاورمیانه ابعاد جدیدی به خود گرفته است، واشینگتن شاهد دیداری حساس میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و مارک روته، دبیرکل ناتو بود. این ملاقات در دفتر بیضی کاخ سفید و در آستانه اجلاس سرنوشتساز سران ناتو در آنکارا برگزار شد.
هدف اصلی مارک روته، دبیرکل ناتو از این دیدار، کاهش اختلافات عمیق میان ایالات متحده و متحدان اروپایی بر سر نحوه مشارکت در جنگ با ایران و جلوگیری از خروج احتمالی آمریکا از این پیمان نظامی بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که پیشتر ناتو را “ببر کاغذی” نامیده بود، از امتناع برخی متحدان برای حمایت همهجانبه در درگیریهای خاورمیانه و بازگشایی تنگه هرمز ابراز نارضایتی کرد.
مارک روته، دبیرکل ناتو در تلاش برای جلب رضایت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از سیاستهای ضدایرانی واشینگتن تمجید کرد. او در این نشست اظهار داشت: “من میخواهم روشن کنم که اقدامات شما در قبال ایران چقدر حائز اهمیت است؛ زیرا تهران به توانمندی هستهای نزدیک شده بود که تهدیدی برای تمام جهان محسوب میشود”.
دبیرکل ناتو همچنین مدعی شد که جمهوری اسلامی ایران “هرجومرج و تروریسم صادر میکند” و از تلاشهای دولت آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای حمایت کامل کرد. این سخنان در حالی بیان شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بر لزوم افزایش بودجه دفاعی اعضا به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی تأکید داشت.
افشای جزئیات مشارکت نظامی اروپا در عملیات علیه ایران
مارک روته، دبیرکل ناتو در جریان این دیدار برای اثبات همراهی اروپا با واشینگتن، جزئیات بیسابقهای از عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (عملیات خشم حماسی) را فاش کرد. وی اعلام کرد که در طول شش هفته درگیری، حدود ۵ هزار سورتی پرواز توسط هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای مستقر در خاک اروپا انجام شده است. به گفته وی، دولت رومانی حتی فرودگاه تجاری بخارست را برای تسهیل پرواز هواپیماهای سوخترسان تانکر تعطیل کرد تا عملیات جنگی بدون وقفه ادامه یابد. این آمارها نشاندهنده ابعاد گسترده همکاری لجستیکی کشورهای اروپایی با نیروهای آمریکایی در جریان نبرد با ایران است.
دبیرکل ناتو همچنین تأکید کرد که تنها از پایگاههای مستقر در ایتالیا، ۵۰۰ پرواز نظامی برای پشتیبانی از عملیات علیه ایران صورت گرفته است. این افشاگریها در حالی انجام شد که بسیاری از کشورهای اروپایی در ماههای گذشته تلاش کرده بودند نقش خود را در این جنگ محدود یا غیرنظامی جلوه دهند.
مارک روته، دبیرکل ناتو با استفاده از نمودارهای آماری به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نشان داد که کشورهای عضو از زمان روی کار آمدن او در سال ۲۰۱۷، بودجههای دفاعی خود را به شکل چشمگیری افزایش دادهاند تا وابستگی به توان نظامی آمریکا کاهش یابد.
واکنشهای متناقض متحدان و اعتراض رسمی تهران
بلافاصله پس از انتشار سخنان مارک روته، دبیرکل ناتو، موجی از واکنشهای دیپلماتیک آغاز شد. گوئیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا اظهارات دبیرکل ناتو را “گمراهکننده” خواند و تصریح کرد که رم تنها مجوز پروازهای فنی و لجستیکی را صادر کرده و مأموریت رزمی از خاک این کشور انجام نشده است. وزیر دفاع ایتالیا تأکید کرد که دولت وی درخواستهای مربوط به حمایتهای رزمی را رد کرده است. این تضاد در گفتار، نشاندهنده وجود شکافهای عمیق میان رهبری ناتو و دولتهای عضو در مورد میزان دخالت در جنگ ایران است.
در همین حال، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی اکس به این اظهارات واکنش تندی نشان داد. وی سخنان مارک روته، دبیرکل ناتو را “اعتراف صریح به همدستی ناتو در تجاوز نظامی علیه یک کشور مستقل” دانست. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران خاطرنشان کرد که کشورهای رومانی و ایتالیا باید بابت همکاری در حملات به شهرهایی نظیر میناب، لامرد، تهران، اصفهان، سنندج و تبریز به افکار عمومی پاسخگو باشند. وی تأکید کرد که ناتو و تکتک اعضای آن که در این تصمیمگیری مشارکت داشتهاند، مسئول پیامدهای این جنگ تجاوزکارانه هستند.
آینده ناتو در سایه فشارهای کاخ سفید
در حالی که ناتو خود را برای اجلاس آنکارا در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه آماده میکند، فشار واشینگتن بر متحدان برای پذیرش بار بیشتر هزینهها افزایش یافته است. پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا هفته گذشته از بازنگری ۶ ماهه در استقرار نیروهای آمریکایی در اروپا خبر داد که ممکن است به کاهش قابل توجه حضور نظامی آمریکا منجر شود. وزیر دفاع آمریکا متحدانی را که به گفته او “سوار مجانی” هستند، مورد سرزنش قرار داد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نیز ضمن تمجید از لهستان، از عملکرد بریتانیا، آلمان و اسپانیا ابراز ناامیدی کرد.
مارک روته، دبیرکل ناتو در پایان دیدارهای خود مدعی شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا همچنان به ائتلاف متعهد است، اما تأکید کرد که بقای این پیمان به انجام تعهدات مالی و نظامی اعضا بستگی دارد. با توجه به تهدیدهای امنیتی در استرالیا و تنشهای نظامی در خاورمیانه، اجلاس آتی در ترکیه به عنوان آزمونی بزرگ برای وحدت غرب در برابر تهدیدات جدید ارزیابی میشود. تحلیلگران معتقدند که نتایج بررسیهای وزارت دفاع آمریکا درباره کاهش نیروها، میتواند ساختار امنیتی اروپا و اقیانوسیه را برای همیشه تغییر دهد.
