هم‌زمان با تشدید حملات سایبری از نوع محروم‌سازی از خدمات توزیع‌شده (DDoS) به شبکه‌های ارتباطی کشور، اظهارات صریح بالاترین مقام‌های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ابعاد تازه‌ای از پیوند میان سیاست‌های تحدید اینترنت و تضعیف امنیت زیرساخت‌های حیاتی را نمایان کرده است. در حالی که شرکت ارتباطات زیرساخت از افزایش نگران‌کننده حملات طی روزهای اخیر خبر می‌دهد، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات صراحتاً وجود فیلترشکن‌ها روی بیش از ۸۰ درصد گوشی‌های تلفن همراه را عامل اصلی شکل‌گیری شبکه‌های آلوده («زامبی») علیه اهداف داخلی توصیف کرده است؛ اعترافی رسمی به اینکه سیاست‌های فیلترینگ، زمینه فنی تهاجم سایبری به سامانه‌های بانکی و ارتباطی را هموار کرده است.
هشدار رسمی درباره تشدید حملات DDoS
موج جدید نگرانی‌ها پس از آن علنی شد که بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد طی یک بازه زمانی ۴۸ ساعته، «شدت و تکرار حملات DDoS علیه شبکه‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی کشور» جهش قابل‌ملاحظه‌ای داشته است. اکبری با اشاره به اینکه بخش عمده این ترافیک غیرعادی با سامانه‌های دفاعی داخلی و خارجی مهار شده و پایداری شبکه حفظ گردیده، سازمان‌ها، مراکز داده، کسب‌وکارهای دیجیتال و ارائه‌دهندگان خدمات را به تقویت پایش‌ها و سفت‌وسخت کردن تنظیمات حفاظتی فراخواند.
حملات دی‌داس سازوکاری مبتنی بر غرقه‌سازی سرورها و مسیرهای ارتباطی با داده‌های نامعتبر دارند که هدف نهایی آن‌ها از کار انداختن خدمات عمومی و آنلاین است. در پیام این مقام رسمی، اگرچه پایداری شبکه مورد تأکید قرار گرفته، اما هشدارهای ارائه‌شده به بخش خصوصی و نهادهای اقتصادی، نشان‌دهنده ابعاد فرسایشی این هجمه سایبری و لزوم آمادگی عملیاتی دائمی در لایه‌های مختلف شبکه است؛ موضوعی که بدون شناسایی دقیق گلوگاه‌های آسیب‌پذیری، اثربخشی محدودی دارد.
اظهارات وزیر ارتباطات؛ چرخه فیلترینگ، فیلترشکن و بات‌نت
پازل این آسیب‌پذیری با سخنان ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در یازدهمین همایش سالانه بانکداری نوین و نظام‌های پرداخت، شفاف‌تر شد. هاشمی با ارائه آماری دقیق اعلام کرد که «۸۳.۵ درصد گوشی‌های تلفن همراه در کشور به فیلترشکن مجهز هستند» و پیوند میان این فراگیری و تشدید حملات علیه زیرساخت‌های حیاتی را غیرقابل انکار دانست.
ستار هاشمی: ۸۳.۵ درصد گوشی‌های تلفن همراه در کشور به فیلترشکن مجهز هستند
وزیر ارتباطات در جمع مدیران و فعالان نظام بانکی، با طرح سؤالی صریح مبنی بر اینکه آیا حملات به سامانه‌های بانکی طی دو سال اخیر جهشی معنادار نداشته است، اظهار داشت: «این ارتباط چنان معنادار است که قابل انکار نیست. فیلترشکن‌هایی که روی گوشی‌ها و تجهیزات ما نصب شده‌اند، به‌ویژه نسخه‌های رایگان، باعث شده‌اند که از این دستگاه‌ها به عنوان زامبی یا قربانی علیه زیرساخت‌های کشور استفاده شود و این مسئله یک تهدید امنیتی است.»
ستار هاشمی: فیلترشکن‌هایی که روی گوشی‌ها و تجهیزات ما نصب شده‌اند، به‌ویژه نسخه‌های رایگان، باعث شده‌اند که از این دستگاه‌ها به عنوان زامبی یا قربانی علیه زیرساخت‌های کشور استفاده شود و این مسئله یک تهدید امنیتی است
این اظهارات یک نقطه عطف تحلیلی در رویکرد رسمی دولت به شمار می‌رود. برای نخستین بار، دستگاه اجرایی به‌جای ارجاع صِرف بحران به «منشأ نامعلوم خارجی»، به‌طور مشخص اذعان می‌کند که بستر تهاجم و نیروی محرکه این حملات، میلیاردها بسته داده‌ای است که از داخل دستگاه‌های شهروندان ایرانی و از طریق ابزارهای دور زدن فیلترینگ تولید و هدایت می‌شود.
پارادوکس سیاست‌گذاری؛ تهدید امنیت ملی به نام کنترل اینترنت
تحلیل داده‌های اعلامی از سوی وزیر ارتباطات نشان‌دهنده یک تناقض بنیادین در سیاست‌گذاری فضای مجازی کشور است. اعمال محدودیت‌های گسترده و مسدودسازی پلتفرم‌های پرکاربرد، تقاضای اجتماعی را به سمت استفاده فراگیر از ابزارهای دورزدن فیلترینگ سوق داده است. از آن‌جا که امکان دسترسی عمومی به ابزارهای ایمن و شناسنامه‌دار وجود ندارد، بازار به تسخیر نرم‌افزارهای غیررسمی و رایگانی درآمده که کدهای مخرب را در دل خود پنهان کرده‌اند.
از دیدگاه فنی، دستگاه‌هایی که فیلترشکن‌های ناامن را بارگیری می‌کنند، دسترسی‌های گسترده‌ای به منابع سیستمی خود واگذار می‌نمایند. این دستگاه‌ها می‌توانند در قالب یک شبکه عظیم توزیع‌شده (Botnet) از راه دور کنترل شده و در لحظه فرمان حمله، سیل‌آسا ترافیک جعلی به سمت سرورهای حساس کشور—از سامانه‌های سوخت و توزیع انرژی گرفته تا خدمات بانکی و پرداخت—روان سازند.
از دیدگاه فنی، دستگاه‌هایی که فیلترشکن‌های ناامن را بارگیری می‌کنند، دسترسی‌های گسترده‌ای به منابع سیستمی خود واگذار می‌نمایند
در چنین معادله‌ای، سیاست فیلترینگ که رسماً با هدف کنترل ترافیک و حاکمیت سایبری اعمال شد، عملاً به ضد خود تبدیل شده است: کنترل امنیتی دستگاه‌های کاربران از دست رفته و ۸۳.۵ درصد از تلفن‌های همراه کشور به سکوهای بالقوه پرتاب حمله (Zombie) بدل شده‌اند؛ سازوکاری که مهار فنی آن برای دیواره‌های آتش شرکت زیرساخت هزینه‌ای گزاف به بار می‌آورد.
پیامدهای اقتصادی برای نظام بانکی و کسب‌وکارهای دیجیتال
اشاره صریح وزیر ارتباطات به افزایش معنادار حملات علیه «زیرساخت‌های بانکی» در دو سال گذشته، زنگ خطر را درباره امنیت مبادلات مالی کشور به صدا درآورده است. نظام پرداخت و خدمات بانکی الکترونیک ستون فقرات تجارت مدرن در ایران است و هرگونه توقف یا اخلال در آن، هزینه‌های فوری و هنگفتی بر پیکره اقتصاد تحمیل می‌کند.
اصرار بر سیاست‌های فیلترینگ در حالی تداوم دارد که گزارش‌های تخصصی نشان می‌دهند کارآمدی بازدارندگی فنی این روش‌ها به صفر نزدیک شده است
افزون بر ریسک‌های ناشی از قطعی خدمات، این وضعیت بار مالی سنگینی را بر دوش بانک‌ها و کسب‌وکارهای آنلاین جهت خرید تجهیزات مقابله با دی‌داس و ارتقای پهنای باند دفاعی قرار می‌دهد؛ منابعی که در شرایط استاندارد باید صرف توسعه زیرساخت و نوآوری دیجیتال شود. از سوی دیگر، اصرار بر سیاست‌های فیلترینگ در حالی تداوم دارد که گزارش‌های تخصصی نشان می‌دهند کارآمدی بازدارندگی فنی این روش‌ها به صفر نزدیک شده و تنها خروجی آن، باز گذاشتن درهای پشتی (Backdoors) امنیتی در شبکه ملی است.
هشدارهای اخیر بهزاد اکبری پیرامون فشار ترافیکی بر زیرساخت‌های ارتباطی، همراه با آمار ۸۳.۵ درصدی ستار هاشمی از رواج فیلترشکن‌ها، تصویر روشنی از یک بحران چندلایه در حکمرانی اینترنت ایران ارائه می‌دهد. دیگر نمی‌توان امنیت سایبری را حوزه‌ای صرفاً فنی یا جدا از راهبردهای تنظیم‌گری دسترسی به شبکه قلمداد کرد.
دفاع مؤثر در برابر حملات سایبری نوین نیازمند بازنگری ریشه‌ای در سیاست مسدودسازی است. تا زمانی که شهروندان برای رفع نیازهای روزمره ارتباطی خود ناچار به نصب نرم‌افزارهای تاییدنشده باشند، شبکه ارتباطی ایران از درون آسیب‌پذیر باقی خواهد ماند و میلیون‌ها تلفن همراه داخلی، به ابزار ناخواسته مهاجمان برای فلج کردن شریان‌های حیاتی کشور تبدیل می‌شوند. بدون تصمیم‌گیری شجاعانه درباره پایان دادن به چرخه مخرب فیلترینگ، صرف بودجه‌های کلان برای سامانه‌های دفاعی شرکت ارتباطات زیرساخت، تنها حکم مسکّنی موقت بر یک جراحت عمیق ساختاری را خواهد داشت.
- هشدار درباره تشدید حملات سایبری به زیرساخت‌های ایران در سایه نفوذ ۸۳ درصدی فیلترشکن‌ها
- دیپلماسی در سایه بحران؛ سفر لاوروف به تهران و موازنه‌سازی شکننده مسکو میان واشنگتن و تهران
- عراق: بی‌طرفی در رویارویی تازه آمریکا و ایران بسیار دشوار است
- تجهیزات ارسالی از ایران و انفجاری مرموز؛ در مقر «حشد» در بغداد چه گذشت؟
- آوارگان شمال اقلیم کردستان عراق، در سایه حضور ترکیه و مهمات منفجرنشده از بازگشت به خانه‌هایشان نگران هستند
