محاصره همه‌جانبه دریایی ناوگان ارتش آمریکا در خلیج فارس، صادرات نفت خام رژیم ایران را در ماه اکتبر به صفر رسانده و شریان اصلی تأمین مالی حکومت تهران را به طور کامل قطع کرده است. خبرگزاری رویترز با استناد به تازه‌ترین داده‌های مؤسسه معتبر اطلاعات انرژی ورتکسا گزارش داد که صادرات نفت ایران از طریق دریا، پس از سقوط آزاد در دومین هفته ماه سپتامبر، تا تاریخ ۵ اکتبر و در تمام طول این ماه روی رقم صفر بشکه قفل شده است. این رخداد بی‌سابقه نشان می‌دهد که استراتژی تنش‌آفرینی منطقه‌ای حاکمیت تهران، به انسداد مطلق درآمدهای ارزی و محاصره فیزیکی کامل نفتکش‌های کشور انجامیده است.
در شرایطی که صادرات نفت جمهوری اسلامی به بن‌بست کامل خورده است، جریان ترانزیت نفت سایر کشورهای حوزه خلیج فارس با بازگشت قدرتمند نفت عربستان سعودی، به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از آغاز جنگ رسیده است. این شکاف عمیق اثبات می‌کند که تهدیدات تهران نه تنها اقتصاد جهانی را فلج نکرده، بلکه هزینه‌های نبرد به طور کامل بر دوش جامعه ایران تحمیل شده و بخش انرژی کشور را از جغرافیای تجارت جهانی حذف کرده است.
قفل فیزیکی بر تنگه هرمز و ناکامی راهبردهای دور زدن تحریم
مؤسسه اطلاعات انرژی ورتکسا اعلام کرده است که محاصره نظامی آمریکا توانسته دستاوردی داشته باشد که سال‌ها تحریم‌های بانکی و اقتصادی از تحقق آن ناتوان بودند؛ یعنی مهار فیزیکی خروج نفت ایران از حوزه خلیج فارس. کلر یونگمن، مدیر بخش ریسک و اطلاعات دریایی در مؤسسه ورتکسا، در تحلیل این وضعیت اظهار داشت: “محاصره دریایی آمریکا کاری را انجام داد که سال‌ها تحریم اقتصادی موفق به انجام آن نشده بود؛ این محاصره به طور فیزیکی مانع از خروج نفت خام ایران از آب‌های خلیج فارس شده است.” این ارزیابی صریح نشان می‌دهد که ناوگان ارواح و روش‌های غیرقانونی انتقال کشتی‌به‌کشتی که سپاه پاسداران برای فروش پنهانی نفت به کار می‌بست، اکنون زیر چتر نظارتی نیروی دریایی آمریکا به طور کامل از کار افتاده است.
آمارهای میدانی نشان می‌دهد که حجم نفت خام ایران روی آب به ۸۳ میلیون بشکه کاهش یافته که از این میان، ۴۳ میلیون بشکه نفت به دلیل حضور سنگین ناوگان آمریکا در غرب تنگه هرمز محبوس مانده است. این نفتکش‌ها بدون امکان حرکت یا تخلیه بار، به انبارهای سرگردانی در خلیج فارس تبدیل شده‌اند که هزینه‌های سنگین نگهداری را به منابع عمومی کشور تحمیل می‌کنند. صادرات نفت ایران که در ابتدای سپتامبر بر پایه میانگین ۱۴ روزه به رقم ناچیز ۲۳۰ هزار بشکه در روز محدود بود، با آغاز دور جدید محاصره به صفر سقوط کرد و سران رژیم را از آخرین اندوخته‌های دلاری محروم ساخت.
جایگزینی روسیه در بازار چین و انزوای تجاری جمهوری اسلامی
هم‌زمان با محاصره فیزیکی نفتکش‌های ایرانی، موقعیت ژئوپلیتیک رژیم در میان مشتریان سنتی نیز به سرعت از دست رفته است. بر اساس ارزیابی‌های مؤسسه اطلاعات انرژی ورتکسا، چین به عنوان اصلی‌ترین خریدار نفت تخفیف‌دار ایران، دیگر نیازی فوری به محموله‌های تهران احساس نمی‌کند، زیرا نفت خام روسیه به سرعت این خلأ تجاری را پر کرده است. این تغییر رفتار نشان می‌دهد که شرکای راهبردی ادعایی جمهوری اسلامی، در بزنگاه‌های تاریخی هیچ تعهدی به نجات اقتصاد تهران ندارند و منافع خود را بر همکاری با رژیم منزوی ایران ترجیح می‌دهند.
داده‌های انرژی بیانگر آن است که سهم نفت روسیه از سبد صادرات کشورهای پرریسک شامل ایران، روسیه و ونزوئلا به ۸۰ درصد افزایش یافته است. مجموع صادرات این سه کشور در ماه سپتامبر به ۴٫۷۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که در مقایسه با ۶٫۳۹ میلیون بشکه در مدت مشابه سال گذشته، افت چشمگیری را به تصویر می‌کشد. در این میان، صادرات نفت روسیه به استثنای کنسرسیوم خط لوله خزر و نفت خام کبکو با رشد ماهانه ۶ درصدی به ۳٫۷۹ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ واقعیتی تلخ برای دستگاه دیپلماسی تهران که نظاره‌گر تصاحب بی‌دردسر بازارهایش توسط مسکو است.
سقوط صادرات گاز مایع و تنگ‌تر شدن طناب دار اقتصادی
بحران صادرات انرژی رژیم ایران تنها به نفت خام محدود نمانده، بلکه فرآورده‌های جانبی را نیز به کام رکود کشانده است. مؤسسه ورتکسا گزارش داد که صادرات گاز مایع ایران در مقایسه با ماه گذشته ۴۸ درصد سقوط کرده و به پایین‌ترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۳ تاکنون رسیده است. گاز مایع که در ماه‌های گذشته به عنوان یکی از کانال‌های فرار از فشارهای مالی و تأمین مخارج روزمره دولت مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور رژیم ایران، استفاده می‌شد، اکنون به دلیل تشدید رصد دریایی و توقیف محموله‌ها، با افول شدید تقاضا و انسداد مبادی خروجی روبه‌رو شده است.
کاهش نزدیک به نصفی صادرات گاز مایع ضربه جبران‌ناپذیری بر بدنه صنایع پتروشیمی ایران وارد کرده و انبارهای پالایشگاهی را به مرز سرریز رسانده است. در غیاب مشتریان خارجی و ناتوانی در صادرات، رژیم ناچار به کاهش تولید در برخی فازهای پالایشی شده است؛ وضعیتی که مستقیماً درآمدهای ارزی کشور را خشکانده و زمینه را برای جهش‌های تورمی تازه و بی‌ارزش‌تر شدن پول ملی مهیا کرده است. این شرایط پرده از این واقعیت برمی‌دارد که راهبردهای اقتصادی حاکمیت در برابر فشار خارجی کاملاً خلع سلاح شده‌اند.
تبعات فروپاشی درآمدهای نفتی بر استمرار بقای حاکمیت
رسیدن صادرات نفت به صفر، ابعاد فروپاشی ساختاری جمهوری اسلامی را وارد مرحله‌ای غیرقابل بازگشت کرده است. در حالی که رژیم ایران همواره با تکیه بر دلارهای نفتی ماشین سرکوب داخلی و شبکه‌های نیابتی منطقه‌ای را تغذیه می‌کرد، اکنون برای پرداخت ابتدایی‌ترین هزینه‌های جاری دولت و حقوق کارکنان با کسری بودجه‌ای ویرانگر مواجه است. استعفای اخیر محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت رژیم ایران، نمادی از بن‌بست مدیریتی و ناتوانی در گشودن گذرگاه‌های صادراتی زیر سایه محاصره سخت‌گیرانه آمریکا بود.
تحلیل‌گران اقتصادی بر این باورند که پافشاری ایدئولوژیک حاکمیت بر ادامه نبرد و مخالفت با سازوکارهای بین‌المللی، به نابودی آخرین بنیان‌های اقتصادی کشور منجر خواهد شد. در شرایطی که نفتکش‌های حامل ۴۳ میلیون بشکه نفت در پشت تنگه هرمز به گروگان تصمیمات نادرست سران حکومت تبدیل شده‌اند، بار سنگین فقر، گرانی کمرشکن و کمبود کالاهای اساسی مستقیماً به مردم ایران تحمیل می‌شود. سقوط درآمدهای نفتی به صفر ثابت کرد که ماجراجویی‌های رژیم جز فروپاشی زیرساخت‌های ملی و انزوای مطلق جهانی، دستاوردی برای ایران نداشته است.
- آمریکا در حال بررسی استفاده از «مادرِ بمب‌ها» علیه زیرساخت‌های ایران؛ آیا این اقدام پایان جنگ را رقم می‌زند؟
- جدال داخلی ایران بر سر حمله به سه کشتی در تنگه هرمز و نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
- صدور حکم زندان در آلمان برای عوامل تروریسم دولتی رژیم ایران؛ محکومیت دو مزدور به اتهام توطئه قتل رهبران جامعه یهودی
- تحدید کانال‌های مالی منطقه‌ای؛ کالبدشکافی ابعاد و پیامدهای دور جدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران
- ترکیه و اسرائیل در سوریه؛ رقابت نفوذ تا کجا پیش می‌رود؟
