در تازهترین تحولات مربوط به بازسازی اقتصادی سوریه در تاریخ ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۱ تیر ۱۴۰۵)، بندر راهبردی طرطوس به میدان رقابت شدیدی میان قدرتهای غربی، منطقهای و روسیه تبدیل شده است. این تحولات پس از آن بالا گرفت که خبرگزاری رویترز در ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۸ تیر ۱۴۰۵) گزارش داد روسیه در تلاش است تا میانه این ماه میلادی، یک مرکز تجاری و لجستیکی را در بندر طرطوس فعال کند؛ ادعایی که بلافاصله با واکنش تند و تکذیب دمشق روبهرو شد.
مازن علوش، مدیر روابط عمومی اداره کل بنادر و گمرک سوریه، در گفتگو با خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، گمانهزنیها درباره راهاندازی این هاب تجاری روسی را «کاملاً نادرست و بیاساس» خواند. علوش تأکید کرد که هرگونه توافق یا پروژه مربوط به بنادر و گذرگاههای مرزی کشور تنها از طریق مجاری رسمی دولت سوریه اعلام خواهد شد. این تکذیب زودهنگام نشاندهنده تغییر جهتگیریهای کلان دمشق در مدیریت بنادر کلیدی خود است.
تلاش روسیه برای حفظ حضور تجاری در طرطوس
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، پروژه پیشنهادی روسیه با مشارکت شرکت لجستیکی سوری «روسلاین» و تحت نظارت شورای تجاری روسیه ـ سوریه پیگیری میشود. مقامات مرتبط با این طرح به رسانهها گفتهاند که مرکز تجاری پیشنهادی مسکو در اسکله شماره ۴ بندر طرطوس مستقر خواهد شد تا اسکله دیگر همچنان برای حضور نظامی و دریایی روسیه باقی بماند. اسامه عجاج، مدیرکل شرکت روسلاین و مشاور شورای تجاری روسیه ـ سوریه، اعلام کرد هدف اولیه این پروژه، جابهجایی ماهانه ۲۵۰ هزار تن کالاهای ترانزیتی شامل گندم، غلات، خوراک دام، روغنهای گیاهی، چوب، فولاد و زغالسنگ است که کار خود را با تخلیه یک محموله ۳۰ هزار تنی از غلات روسیه آغاز میکند. پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳)، مسکو میکوشد با توسعه خدمات لجستیکی، نفوذ اقتصادی خود را در منطقه حفظ کند.
ورود امارات به توسعه بندر راهبردی طرطوس
دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع پس از به قدرت رسیدن، قرارداد سرمایهگذاری ۴۹ ساله شرکت روسی «استرویترانسگاز» را در بخشهای تجاری بندر طرطوس لغو کرد. در پی آن، دمشق مدیریت این بندر را به امارات واگذار نمود. طبق بیانیه رسمی شرکت اماراتی دیپی ورلد (DP World) در ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۵ (۲۲ تیر ۱۴۰۴)، این شرکت یک توافقنامه ۳۰ ساله به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار برای توسعه و بهرهبرداری از پایانه چندمنظوره بندر طرطوس به دست آورده است. این سرمایهگذاری برای نوسازی زیرساختها، تجهیز پایانهها و تبدیل طرطوس به یک هاب تجاری میان اروپا و خاورمیانه انجام میشود. در مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) نیز عیسی کاظم، رئیس هیئت مدیره دیپی ورلد، در سفر به دمشق با مقامات مرزی سوریه بر شتاببخشی به این پروژه راهبردی توافق کردند.
بازپسگیری حق رأی سوریه در سازمان منع سلاحهای شیمیایی
همزمان با رقابتها بر سر بنادر، تلاشهای دیپلماتیک دمشق برای بازگشت به عرصه جهانی ثمر داده است. در ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۸ تیر ۱۴۰۵)، سازمان منع سلاحهای شیمیایی در لاهه اعلام کرد که کشورهای عضو با اکثریت آرا، حق رأی سوریه را پس از ۵ سال تعلیق بازگرداندهاند. حق رأی دمشق در سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) به دلیل اتهام استفاده از گازهای سمی توسط حکومت پیشین تعلیق شده بود. فرناندو آریاس، مدیرکل سازمان منع سلاحهای شیمیایی، تأکید کرد این تصمیم به دنبال اقدامات عملی دولت جدید دمشق در مسیر همکاری سازنده با جامعه جهانی اتخاذ شده است. به گزارش خبرگزاری اسوشیتدپرس، بازرسان این سازمان هماکنون با استقرار در خاک سوریه بر روند شناسایی و امحای ذخایر باقیمانده سلاحهای شیمیایی نظارت میکنند.
تصمیم واشنگتن برای حذف سوریه از فهرست حامیان تروریسم
در اقدامی موازی، خبرگزاری رویترز و شبکه خبری الجزیره در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۷ تیر ۱۴۰۵) گزارش دادند دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در حاشیه اجلاس ناتو در آنکارا با احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، دیدار کرده است. ترامپ در این دیدار نامهای رسمی به وی تحویل داد که از تصمیم واشنگتن برای خروج نام سوریه از فهرست کشورهای حامی تروریسم خبر میدهد. این تصمیم که اکنون فرصتی ۴۵ روزه برای بررسی در کنگره آمریکا دارد، محدودیتهای بانکی و موانع تجارت خارجی دمشق را به شدت کاهش میدهد. بانک مرکزی سوریه با صدور بیانیهای این تصمیم را گامی تاریخی برای اتصال مجدد اقتصاد سوریه به سیستم مالی بینالمللی و جذب سرمایهگذاریهای خارجی خواند.
سفر تاریخی مکرون و بمبگذاری در دمشق
همپیمانان غربی نیز آغوش خود را به روی دمشق گشودهاند. خبرگزاری فرانسه گزارش داد امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در ۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۵ تیر ۱۴۰۵) به عنوان نخستین رهبر یک کشور غربی پس از سقوط اسد وارد دمشق شد. مکرون در این سفر با همراهی نمایندگان شرکتهای بزرگی چون «سیامای سیجیام» (CMA CGM) توافقنامههای گستردهای را در بخشهای ترابری و لجستیک فرودگاهی به امضا رساند. اگرچه در ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ تیر ۱۴۰۵) ۲ انفجار پیاپی در نزدیکی محل اقامت مکرون رخ داد و طبق گزارش اسوشیتدپرس ۱۸ نفر از جمله ۴ مامور پلیس زخمی شدند، اما دیدارهای مکرون و احمد الشرع بدون وقفه ادامه یافت و فرانسه بر عزم خود برای مشارکت در بازسازی سوریه تأکید کرد.
طرطوس؛ آینه تحولات و رقابتهای جدید سوریه
بندر راهبردی طرطوس امروز آیینهای تمامنما از تحولات جدید سوریه است. این بندر به میدان رقابت آشکاری تبدیل شده که در آن روسیه برای بقای اقتصادی و نظامی خود در تکاپو است، امارات برای گسترش کریدورهای تجاری خود در منطقه تلاش میکند و غرب دمشق را به توسعه همکاریهای بینالمللی تشویق میکند تا نفوذ سنتی مسکو را بیش از پیش محدود سازد.
