سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به مسقط در روز شنبه ۲۰ تیر، در حالی صورت گرفت که رژیم ایران تحت فشار بیسابقه بینالمللی و ضربالاجل قاطع واشینگتن قرار دارد. این سفر که با هدف تحمیل طرح مدیریت رژیم بر تنگه هرمز و دریافت عوارض غیرقانونی انجام شد، عملاً با بنبست مواجه شده است. همزمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با تعیین ضربالاجلی که روز شنبه به پایان میرسد، از تهران خواسته است تا رسماً متعهد به بازگشایی کامل مسیرهای کشتیرانی و توقف حملات تروریستی به نفتکشها شود.
تهران در حالی با بحران خودساخته در تنگه هرمز دستوپنجه نرم میکند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از عبور از چندین سوءقصد نافرجام، از جمله تیراندازی در تجمع انتخاباتی باتلر و نقشه ترور در مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید، اکنون با رویکردی بسیار سختگیرانهتر به تقابل با رژیم ایران برخاسته است.
طرح پیشنهادی مسقط و پایان رؤیای حاکمیت مطلق ایران بر هرمز
بر اساس گزارش شبکه سیانان، عمان که همواره نقش میانجی را ایفا کرده، این بار طرحی را پیشنهاد داده است که عملاً ادعاهای حاکمیتی رژیم ایران بر این آبراه بینالمللی را به چالش میکشد. در این پیشنهاد، دو مسیر جداگانه برای تردد کشتیها در نظر گرفته شده است؛ کریدور جنوبی که از آبهای سرزمینی عمان عبور میکند و کشتیرانی در آن کاملاً آزاد است، و کریدور شمالی که از آبهای سرزمینی ایران میگذرد. اگرچه تهران بر تایید قبلی برای مسیر شمالی اصرار دارد، اما عمان تصریح کرده است که هیچگونه عوارضی نباید از کشتیها دریافت شود. این اقدام مسقط نشاندهنده پشت کردن به مطالبات باجخواهانه تهران برای کنترل مطلق بر انرژی جهان است.
همزمان، شورای حکام سازمان بینالمللی دریانوردی در مصوبهای غیرالزامآور، ادعای جمهوری اسلامی درباره حاکمیت بر تنگه هرمز را بهشدت محکوم کرده و از کشورهای عضو خواسته است که هیچگونه نهاد خودخوانده از سوی تهران برای کنترل تردد را به رسمیت نشناسند.
روزنامه گاردین نیز گزارش داد که اروپا به جای باج دادن به ایران، طرحی داوطلبانه برای دریافت هزینه خدمات ناوبری را بررسی میکند که تنها تحت نظارت سازمان ملل قابل اجرا خواهد بود. این تحولات نشاندهنده انزوای دیپلماتیک رژیمی است که سعی داشت با ابزار تهدید نظامی، موازنههای اقتصادی را به نفع خود تغییر دهد.
شکاف در هسته قدرت و تکذیبهای معنادار رسانههای وابسته به سپاه
در حالی که گزارشهای اکسیوس و ایبیسی نیوز حاکی از آن است که مقامات جمهوری اسلامی در کانالهای خصوصی به آمریکا اطلاع دادهاند که حملات اخیر یک “اشتباه” بوده، رسانههای حکومتی در داخل ایران به شکلی متناقض عمل میکنند. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، هرگونه درخواست برای مذاکره با واشینگتن را تکذیب کرده و مدعی شده است که تهران تا زمان عقبنشینی کامل آمریکا از مواضعش در قبال لبنان و صادرات نفت، وارد هیچ گفتوگویی نخواهد شد. این تناقضها نشاندهنده وجود شکاف عمیق میان جریانهای موسوم به عملگرا در وزارت امور خارجه و هستههای تندرو در ساختار نظامی رژیم است.
مقامات آمریکایی در نشستهای خبری اعلام کردهاند که تهران مدعی شده حملات به نفتکشها توسط “بخشهای سرکش” انجام شده است. با این حال، دونالد ترامپ با صراحت اعلام کرده که آتشبس یا همان تفاهمنامه اسلامآباد به دلیل نقض مکرر از سوی ایران “پایان یافته” تلقی میشود. ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال تاکید کرد که اگرچه رژیم ایران ملتمسانه خواستار ادامه گفتوگوها است، اما ایالات متحده دیگر هیچگونه اخلالی در امنیت ملی و بینالمللی را تحمل نخواهد کرد. او با تعیین زمان محدود برای مذاکرهکنندگان، تاکید کرده است که هرگونه توافق جدید مستلزم واگذاری کامل ذخایر اورانیوم با غنای بالا و توقف کامل تروریسم دریایی است.
انزوای منطقهای و تلاش بیثمر برای دور زدن فشارهای بینالمللی
سیاستهای تهاجمی رژیم ایران نه تنها با پاسخ قاطع واشینگتن روبرو شده، بلکه کشورهای منطقه را نیز علیه تهران متحد کرده است. تماسهای تلفنی میان وزرای خارجه عربستان سعودی، پاکستان، قطر، اردن و ترکیه نشاندهنده نگرانی عمیق منطقه از رفتارهای مهارنشده جمهوری اسلامی است. این کشورها در حالی که بر دیپلماسی تاکید دارند، عملاً از تهران خواستهاند به تعهدات بینالمللی خود بازگردد.
رژیم ایران که سعی داشت با درگیر کردن قطر در مذاکرات مسقط، وزنی به مطالبات خود بدهد، با مخالفت رسانههای داخلی خود روبرو شد؛ خبرگزاری تسنیم تاکید کرد که حضور قطر صرفاً میانجیگری است و تصمیمی برای تنگه هرمز بدون تایید تهران ممکن نیست.
سفر عباس عراقچی به مسقط را میتوان تلاشی ناموفق برای نجات سیاستهای شکستخوردهای دانست که رژیم را به لبه پرتگاه جنگ کشانده است. اصرار واشینگتن بر تحویل “گرد و غبار هستهای” به عنوان پیششرط هرگونه توافق، و تهدید به “پیامدهای سخت” در صورت صادر نشدن بیانیه رسمی تا پایان روز شنبه، نشان میدهد که فضای مانور تهران به حداقل رسیده است.
رژیم ایران اکنون بین دو گزینه قرار گرفته است: عقبنشینی کامل و پذیرش شکست در برابر ضربالاجل دونالد ترامپ، یا رویارویی با ماشین نظامی کشوری که رهبرش پس از سوءقصدهای مکرر، هیچ تمایلی به مدارا با تروریسم دولتی تهران ندارد. روز شنبه به عنوان یک نقطه عطف، مشخص خواهد کرد که آیا تهران به مسیر عقلانیت بازمیگردد یا سقوط حتمی خود را تسریع خواهد کرد.
