در تازهترین تحولات مربوط به بازداشت فعالان مدنی و هنری در ایران، خبرگزاری هرانا در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۳۰ شهریور ۱۴۰۵) گزارش داد که آرمین، معروف به «آرمین رابر»، خواننده موسیقی رپ و از هماهنگکنندگان گردهماییهای خیابانی موسیقی، از سوی نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است.
این رخداد همزمان با انتشار گزارشهایی درباره بازداشت دستکم هشت شهروند کُرد در استانهای غربی ایران، موجی از ابهامات حقوقی را به همراه داشته است، در حالی که تا این لحظه هیچگونه توضیح یا بیانیه رسمی از سوی مراجع قضایی و انتظامی کشور درباره دلایل، اتهامها و وضعیت این افراد صادر نشده است.
بیخبری کامل از وضعیت حقوقی و محل نگهداری آرمین رابر
بر اساس گزارش خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا)، تا زمان انتشار این خبر، نام نهاد بازداشتکننده، زمان دقیق دستگیری، مکان نگهداری و عناوین اتهامی نسبتدادهشده به آرمین رابر در هالهای از ابهام قرار دارد. وبسایت ایرانوایر نیز با استناد مستقیم به دادههای منتشرشده از سوی هرانا، این خبر را بازتاب داده است، اگرچه منابع مستقل دیگر تاکنون جزئیات بیشتری درباره روند این بازداشت منتشر نکردهاند.
بیشتر بخوانید: هشدار برنده جایزه نوبل درباره فشارهای سهگانه بر جامعه ایران
اطلاعات موجود درباره سوابق این هنرمند نشان میدهد که آرمین رابر، متولد سال ۱۹۹۴ (۱۳۷۳)، طی بیش از یک دهه گذشته نقشی محوری در سازماندهی و اجرای برنامههای موسوم به «میتینگ رپ» و مسابقات آزاد موسیقی خیابانی در شهرهای مختلف ایران داشته است. بررسی اسناد و ویدیوهای ثبتشده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که فعالیتهای او در این عرصه از سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳) آغاز شده و تا آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) در استانهایی نظیر تهران، البرز، گیلان و کرمانشاه ادامه داشته است. خبرگزاری هرانا همچنین با ارجاع به گزارشهای غیررسمی در حوزه موسیقی خاطرنشان کرده است که این خواننده در گذشته نیز با محدودیتهای قضایی و نظارتی، از جمله استفاده از پابند الکترونیکی مواجه بوده است، هرچند جزئیات حقوقی احکام پیشین او از سوی مراجع دادگستری منتشر نشده است.
بازداشت هشت شهروند کُرد در استانهای کردستان و آذربایجان غربی
همزمان با پیگیری وضعیت این خواننده رپ، شبکه حقوق بشر کردستان در گزارشی در تاریخ ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۸ شهریور ۱۴۰۵) از بازداشت هشت شهروند کُرد در مناطق مختلف غرب کشور خبر داد. بر اساس اطلاعات ثبتشده در این گزارش، موج بازداشت این شهروندان در فاصله روزهای ۱۳ تا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۲ تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۵) در شهرهای دیواندره، مهاباد، اشنویه و مناطق روستایی تابعه ارومیه رخ داده است.
بیشتر بخوانید: پرونده قضایی برای مسابقه دو زنان در تهران؛ چالش ادامهدار پوشش اختیاری
گاهشمار ارائهشده از سوی شبکه حقوق بشر کردستان نشان میدهد که نخستین بازداشت در تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۲ شهریور ۱۴۰۵) با دستگیری محمد محمدیزاده در محل کسبوکارش در شهر دیواندره رقم خورد. دو روز پس از آن، در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۴ شهریور ۱۴۰۵)، نیروهای امنیتی مهران ابراهیمزاده را در مهاباد و خالق حقیقتخواه را در اشنویه بازداشت کردند. این روند در روز ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۵ شهریور ۱۴۰۵) با دستگیری فرهنگ دهقان و مجید ابتهاج ادامه یافت. در نهایت، در بامداد ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۶ شهریور ۱۴۰۵)، سه شهروند دیگر به نامهای واحد شعبانی، بهدار اسدی و صالح دربوبهچیچک در روستاهای شهرستان ارومیه بازداشت و به اماکن نامشخص منتقل شدند.
انتقاد نهادهای مدنی از رعایت نشدن آیین دادرسی کیفری
شبکه حقوق بشر کردستان تأکید کرده است که بر اساس اظهارات بستگان این افراد، مأموران هنگام بازداشت شهروندان هیچگونه حکم قضایی کتبی ارائه نکردهاند. با گذشت چند روز از این اقدامات، خانوادههای بازداشتشدگان برای آگاهی از وضعیت سلامت، محل نگهداری و اتهامات بستگان خود به دادسراها و نهادهای امنیتی شهرهای مربوطه مراجعه کردهاند، اما تاکنون هیچ پاسخ مشخصی دریافت نکردهاند.
بیشتر بخوانید: احزاب سیاسی کردستان در چهارمین سالگرد ژینا (مهسا) امینی فراخوان اعتصاب عمومی دادند
کارشناسان و نهادهای مدافع حقوق بشر همواره از عدم شفافیت در فرایند دستگیریها، بیاطلاعی متهمان از حقوق قانونی خود و محدودیت دسترسی به وکیل در مراحل نخستین بازداشت ابراز نگرانی میکنند. مطابق اصول آیین دادرسی، تفهیم اتهام فوری، ارائه مجوز بازداشت و حق برقراری تماس با اعضای خانواده از حقوق بنیادین متهمان به شمار میرود. با این وجود، تا این لحظه دادستانی کل کشور، وزارت اطلاعات و سایر نهادهای مسئول پیرامون دلایل بازداشت آرمین رابر و این هشت شهروند بیانیهای رسمی صادر نکردهاند.
گسترش گردهماییهای زیرزمینی و تشدید نظارتهای امنیتی
بررسی رویدادهای اجتماعی نشان میدهد که طی سالهای اخیر، گردهماییهای خیابانی موسیقی رپ در بیش از ۱۸ شهر کشور به شکل غیررسمی شکل گرفته است. این رویدادها به دلیل نداشتن مجوزهای رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، همواره زیر ذرهبین نهادهای نظارتی و انتظامی قرار داشتهاند. در موارد متعددی، برگزاری چنین برنامههایی با مداخله مأموران متوقف شده و برای شماری از فعالان این سبک احضار قضایی یا تعهد کتبی صادر شده است.
ناظران و حقوقدانان بیطرف یادآور میشوند که اگرچه انتشار اخبار بازداشت آرمین رابر و هشت شهروند کُرد در یک بازه زمانی نزدیک به یکدیگر صورت گرفته، اما هیچ سندی دال بر وجود ارتباط راهبردی یا سازمانی میان این دو پرونده وجود ندارد. در واقع این موارد دو موضوع کاملاً مجزا در حوزههای فرهنگی و منطقهای محسوب میشوند و روشن شدن ابعاد هر یک مستلزم اقدام شفاف دستگاه قضایی و رعایت کامل ضوابط دادرسی عادلانه است.
