با انتشار گزارش‌های تازه از سوی سازمان‌های حقوق بشری، ابعاد جدیدی از وضعیت فعالان مدنی و زندانیان سیاسی در ایران آشکار شد. این گزارش‌ها که در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) منتشر شده‌اند، از صدور احکام سنگین حبس برای معترضان و انتقال فعالان به زندان خبر می‌دهند و نگرانی‌ها درباره نقض حقوق بشر در این کشور را تشدید کرده‌اند. در میان این تحولات، محکومیت یک شهروند کُرد به ۲۱ سال حبس و انتقال یک مدرس زبان انگلیسی به زندان سنندج برجسته است، در حالی که گزارش‌هایی از بازداشت‌های جدید و بلاتکلیفی طولانی‌مدت زندانیان نیز منتشر شده است. این روند، ادامه سیاست سرکوب اعتراضات و فعالان مدنی را نشان می‌دهد.
صدور احکام سنگین و انتقال فعالان به زندان
بر اساس گزارش منتشر شده از سوی سازمان حقوق بشری هه‌نگاو در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵)، سعید ایجادی، شهروند کُرد و از بازداشت‌شدگان مرتبط با اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، در پرونده‌ای که در قزوین مورد رسیدگی قرار گرفته، مجموعاً به ۲۱ سال حبس محکوم شده است. این حکم که ۱۰ سال از آن قابل اجراست، در مرحله فرجام‌خواهی قرار دارد. همزمان، مونا دباغ، مدرس زبان انگلیسی، در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵)، پس از مراجعه به اجرای احکام، برای تحمل ۳ سال و ۶ ماه حبس به زندان زنان سنندج منتقل شد. این انتقال توسط شبکه حقوق بشر کردستان و هه‌نگاو گزارش شده است. این احکام و اقدامات قضایی در حالی صورت می‌گیرد که بسیاری از فعالان حقوق بشر و نهادهای بین‌المللی، روند دادرسی در ایران را ناعادلانه و فاقد استانداردهای بین‌المللی می‌دانند و به کرات نسبت به موج گسترده بازداشت‌ها و احکام حبس طولانی‌مدت برای معترضان و منتقدان اعتراض کرده‌اند.
بیشتر بخوانید: فراخوان گزارشگر ویژه سازمان ملل برای جمع‌آوری اسناد سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی
بلاتکلیفی طولانی‌مدت زندانیان و نبود دادرسی عادلانه
علاوه بر احکام صادر شده، وضعیت بلاتکلیفی شماری دیگر از بازداشت‌شدگان نیز مورد توجه سازمان‌های حقوق بشری قرار گرفته است. خبرگزاری هرانا و هه‌نگاو در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) گزارش دادند که سعید حسنی، شهروند بهائی، پس از گذشت حدود ۴ ماه از زمان بازداشت اولیه خود در تاریخ ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶ (۲ تیر ۱۴۰۵)، همچنان بدون رسیدگی قضایی در زندان عادل‌آباد شیراز در بازداشت به سر می‌برد و هیچ جلسه دادگاهی برای او برگزار نشده است. این بلاتکلیفی طولانی‌مدت، یکی از چالش‌های اصلی در نظام قضایی ایران است که بارها توسط نهادهای بین‌المللی حقوق بشر مورد انتقاد قرار گرفته است. عدم دسترسی به وکیل انتخابی، بازداشت‌های طولانی‌مدت بدون تفهیم اتهام و عدم برگزاری دادگاه‌های علنی و شفاف، از جمله مواردی است که در پرونده شهروندان بهائی و دیگر زندانیان عقیدتی در ایران به کرات مشاهده می‌شود.
بازداشت بلاگرها و ابهامات در پرونده‌ها
در تحولی دیگر، خبرگزاری هرانا در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) از بازداشت احسان ارباب، یک بلاگر، خبر داد. طبق این گزارش، صفحه اینستاگرام او مسدود شده و محتوای آن حذف گردیده است. همچنین، ویدیویی از اظهارات او منتشر شده که شرایط ضبط آن، نهاد بازداشت‌کننده و محل نگهداری او نامشخص است. این نوع بازداشت‌ها و انتشار ویدیوهای اعتراف‌گونه، نگرانی‌ها را در مورد نقض حقوق متهمان و امکان اعمال فشار برای اخذ اعترافات اجباری افزایش می‌دهد. سازمان‌های حقوق بشری بارها به استفاده از اعترافات اجباری در ایران اعتراض کرده و خواستار رعایت حقوق شهروندان در زمان بازداشت و محاکمه شده‌اند. این اقدامات، فضای فعالیت مدنی و مجازی را در ایران به شدت محدود کرده و به خودسانسوری منجر می‌شود.
بیشتر بخوانید: بازداشت دو وکیل دادگستری در تبریز و افزایش فشار بر فعالان مدنی آذربایجان
نگرانی‌ها از وضعیت سلامت زندانیان و پایان اعتصاب غذا
وضعیت سلامت زندانیان در ایران نیز همواره یکی از دغدغه‌های اصلی مدافعان حقوق بشر بوده است. خبرگزاری هرانا در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) گزارش داد که مختار آل‌بوشوکه، زندانی سیاسی، پس از وعده رسیدگی به مطالباتش، به اعتصاب غذای خود پایان داده است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که مشکلات کلیوی و گوارشی او همچنان ادامه دارد. تاریخ دقیق پایان اعتصاب غذا در گزارش منبع ناسازگار ذکر شده و احراز آن میسر نشد. اعتصاب غذای زندانیان، اغلب به عنوان آخرین راهکار برای جلب توجه به وضعیت نامطلوب یا نقض حقوقشان مورد استفاده قرار می‌گیرد. عدم رسیدگی مناسب پزشکی و بی‌توجهی به وضعیت سلامت زندانیان، به ویژه زندانیان سیاسی و عقیدتی، از جمله موارد پرتکرار انتقادات نهادهای حقوق بشری به وضعیت زندان‌ها در ایران است.
بیشتر بخوانید: وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی از بازداشت سی و نه نفر در قزوین خبر داد
روایت رسمی از ضبط تجهیزات ماهواره‌ای و ابهامات حقوق بشری
در روایتی جداگانه، صدا و سیمای جمهوری اسلامی در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲ آبان ۱۴۰۵) از بازداشت ۲ نفر توسط سپاه پاسداران و ضبط ۱۰ دستگاه استارلینک در کرمانشاه خبر داد. با این حال، خبرگزاری هرانا در گزارشی به نقل از صداوسیما، اعلام کرد که در ویدیوی منتشر شده توسط صداوسیما، دست‌کم ۳ بازداشتی دیده می‌شوند که با روایت رسمی متفاوت است. هویت افراد بازداشت شده، تاریخ دقیق بازداشت و شرایط ضبط این ویدیو روشن نیست. استفاده از تجهیزات ماهواره‌ای مانند استارلینک در ایران، به دلیل محدودیت‌های حکومتی بر دسترسی به اینترنت و اطلاعات، با چالش‌های قانونی مواجه است. این گزارش‌ها، در حالی که از سوی رسانه‌های رسمی منتشر می‌شوند، با ابهاماتی در مورد شفافیت و رعایت حقوق افراد بازداشت شده همراه هستند و اغلب با گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری که به جزئیات بیشتری از نقض حقوق افراد می‌پردازند، متفاوتند.
بیشتر بخوانید: تشدید نگرانی‌ها از وضعیت حقوق بشری در ایران؛ احکام زندان، بازداشت‌های پنهانی و وخامت حال زندانیان اعتصابی
