یوروپل، آژانس همکاری پلیسی اتحادیه اروپا، روز دوشنبه ۱۸ مه ۲۰۲۶ (۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) از اجرای یک عملیات بین‌المللی گسترده خبر داد که در آن بیش از ۱۴ هزار و ۲۰۰ پست، لینک و محتوای آنلاین مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) شناسایی و برای حذف یا محدودیت به پلتفرم‌های بزرگ اینترنتی ارجاع شد. این اقدام یکی از بزرگ‌ترین عملیات هماهنگ اخیر علیه محتوای وابسته به سپاه در فضای مجازی به شمار می‌رود.
بر اساس بیانیه رسمی یوروپل، این عملیات با هدایت واحد ارجاع اینترنتی اتحادیه اروپا (EU Internet Referral Unit – EU IRU) انجام شده است. واحد EU IRU مأموریت اصلی شناسایی، رصد و گزارش محتوای افراطی و تروریستی در اینترنت را بر عهده دارد. تمرکز اصلی عملیات بر محتواهایی بوده که برای تبلیغات، جذب نیرو و حامیان، جلب حمایت عمومی و حتی تأمین مالی فعالیت‌های سپاه استفاده می‌شدند.
در بیانیه یوروپل آمده است: «تحقیق‌کنندگان ۱۴ هزار و ۲۰۰ لینک مرتبط با فعالیت‌های سپاه پاسداران را در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی، خدمات پخش ویدیو، وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌ها شناسایی کردند.» محتوای مورد نظر شامل ویدیوهای تبلیغاتی تولیدشده با هوش مصنوعی، پیام‌های سیاسی، فراخوان برای انتقام و مواد مرتبط با گروه‌های هم‌پیمان مانند حزب‌الله، حوثی‌ها، حماس و جهاد اسلامی فلسطین بوده است.
مشارکت گسترده بین‌المللی
این عملیات با مشارکت فعال ۱۹ کشور انجام شد: اتریش، بلژیک، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، جمهوری چک، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، مجارستان، ایتالیا، هلند، پرتغال، اسپانیا، سوئد، اوکراین و ایالات متحده آمریکا. این سطح از همکاری، از جمله مشارکت آمریکا و اوکراین، نشان‌دهنده هماهنگی امنیتی گسترده غرب در مواجهه با فعالیت‌های آنلاین ایران است.
یوروپل تأکید کرده که این محتواها بخشی از یک «اکوسیستم تبلیغاتی» پیچیده هستند. طبق گزارش‌ها، سپاه از شبکه‌ای از حساب‌ها، کانال‌ها، وب‌سایت‌ها و خدمات میزبانی در کشورهای مختلف، از جمله برخی ارائه‌دهندگان در روسیه و آمریکا، استفاده می‌کند. حساب اصلی سپاه در شبکه اجتماعی X (توییتر سابق) با بیش از ۱۵۰ هزار دنبال‌کننده، در اتحادیه اروپا محدود یا مسدود شده است.
زمینه و اهمیت عملیات: پس از قرار دادن در فهرست تحریم‌های تروریستی
این عملیات در شرایطی انجام می‌شود که تنش‌های بین‌المللی بر سر فعالیت‌های منطقه‌ای ایران، برنامه موشکی و حمایت از گروه‌های نیابتی بالا است. اتحادیه اروپا سپاه پاسداران را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده است. این فهرست رسمی در ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ (۳۰ بهمن ۱۴۰۴) پس از توافق سیاسی در ۲۹ ژانویه صورت گرفت.
کاجا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در زمان اعلام فهرست تحرمیمی گفته بود: «سرکوب نمی‌تواند بدون پاسخ بماند. هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خودش را بکشد، در حال کار بر روی نابودی خودش است.»
این فهرست تحریمی به نیروهای انتظامی اجازه اقدامات بیشتری علیه فعالیت‌های سپاه و شبکه‌های پشتیبان آن در اروپا می‌دهد، از جمله مسدودسازی دارایی‌ها و پیگیری قضایی.
ابعاد فنی و مالی عملیات
بررسی‌ها نشان می‌دهد سپاه نه تنها از محتوای متنی و ویدیویی استفاده می‌کند، بلکه از رمزارزها برای تأمین مالی عملیات آنلاین بهره می‌برد. یوروپل به تراکنش‌های کریپتوکارنسی مرتبط با عملیات آنلاین اشاره کرده است.
کارشناسان امنیتی مانند کسانی که در رسانه ترت بیت گزارش داده‌اند، تأکید دارند که این اکوسیستم شامل پروکسی‌ها و گروه‌های وابسته است و عملیات هماهنگ با «امواج هم‌زمان» ارجاع به پلتفرم‌ها انجام شده تا کارایی افزایش یابد.
واکنش‌های احتمالی ایران و بحث‌های حقوقی
مقامات ایرانی این اقدام را «سانسور سیاسی» و نقض آزادی بیان توصیف کرده‌اند. در گذشته، پس از اعلام فهرست تحریمی فوریه، وزارت خارجه ایران آن را «غیرقانونی، سیاسی و خلاف حقوق بین‌الملل» خوانده و حق اقدامات متقابل را برای خود محفوظ دانسته بود.
این رویداد بحث‌های حقوق بشری را درباره مرز بین «مبارزه با تروریسم» و «محدودسازی آزادی بیان» زنده می‌کند. منتقدان می‌پرسند معیار دقیق تشخیص محتوای تروریستی چیست و آیا استاندارد به طور یکسان اعمال می‌شود؟ حذف گسترده بدون فرآیند قضایی شفاف، نگرانی‌هایی در زمینه حقوق دیجیتال ایجاد می‌کند.
از سوی دیگر، حامیان این عملیات آن را ضروری برای امنیت اروپا و مقابله با جذب نیرو برای فعالیت‌های برون‌مرزی می‌دانند. تجربه گذشته نشان می‌دهد چنین ارجاع‌هایی اغلب به حذف سریع یا مسدودسازی جغرافیایی در اروپا منجر می‌شود.
تأثیر بر پلتفرم‌ها و روندهای بلندمدت
پلتفرم‌هایی مانند متا، X، یوتیوب، تلگرام و سرویس‌های میزبانی اکنون با درخواست‌های رسمی مواجه هستند. این عملیات نشان‌دهنده پیشرفت ابزارهای هوش مصنوعی و گزارش‌دهی انسانی در EU IRU است.
این اقدام بخشی از روند فشار بر زیرساخت‌های اطلاعاتی ایران پس از اعلام فهرست تحریم‌ها است. مشارکت اوکراین جالب توجه است، زیرا کی‌یف سپاه را به دلیل حمایت از روسیه در جنگ متهم می‌کند.
کارشناسان معتقدند چنین عملیات‌هایی می‌تواند مقدمه‌ای برای اقدامات قانونی بیشتر، مسدودسازی دارایی‌ها و پیگیری قضایی اعضای شبکه‌های تبلیغاتی در اروپا باشد. با این حال، سپاه احتمالاً به سمت پلتفرم‌های جایگزین، شبکه‌های غیرغربی و روش‌های رمزنگاری‌شده حرکت خواهد کرد.
فصل جدیدی از رصد و مقابله بین‌المللی
آنیشه بصیری تبریزی، پژوهشگر چَتَم هاوس، در تحلیل فهرست تحریم‌های اولیه نوشت که این تصمیم پایان راهبرد تعامل طولانی اروپا با جمهوری اسلامی است و هزینه‌های اعتباری دیگر قابل تحمل نبود.
گزارش‌های قبلی مانند مطالعه دانشگاه کلیمسون نیز شبکه‌های تأثیرگذاری IRGC را در سکوهای مختلف برای پخش محتوای ضداسرائیلی و ضدآمریکایی نشان داده بود.
عملیات ۱۸ مه یوروپل با شناسایی ۱۴ هزار و ۲۰۰ محتوا، پیام روشنی ارسال کرد که فعالیت‌های تبلیغاتی-عملیاتی سپاه دیگر نادیده گرفته نخواهد شد. این اقدام هماهنگ ۱۹ کشور، فصل جدیدی از رصد و مقابله بین‌المللی با حضور دیجیتال سپاه گشوده است.
در روزهای آینده، گزارش‌های دقیق‌تر از حجم حذف‌ها و واکنش رسمی تهران انتظار می‌رود. این تحولات می‌تواند بر سیاست‌های دیجیتال، تحریم‌ها و روابط ایران با اروپا تأثیر بگذارد. فضای مجازی همچنان میدان اصلی نبرد اطلاعاتی میان ایران و غرب باقی مانده و انطباق‌پذیری شبکه‌های تبلیغاتی دولتی اغلب با هزینه و محدودیت بیشتر همراه است.
