در فضای پرالتهاب کنونی، تبادل پیام‌ها میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، با میانجی‌گری پاکستان، وارد مرحله‌ای حساس شده است. این روند دیپلماتیک، که با سفرهای مکرر مقامات پاکستانی به تهران و واشنگتن تسهیل می‌شود، گمانه‌زنی‌ها درباره امکان دستیابی به توافق را افزایش داده، اما اظهارات متناقض دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و نگاه توأم با “سوءظن شدید” ایران، پیچیدگی‌های این مسیر را دوچندان کرده است.
میانجی‌گری پاکستان و جزئیات تبادل پیام‌ها
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، تأیید کرد که تبادل پیام‌ها با آمریکا بر اساس متن اولیه ۱۴ بندی ایران ادامه دارد و ”نقطه‌نظرات طرف آمریکایی را دریافت کرده‌ایم و در حال بررسی آن هستیم.” او حضور محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، را در این روند، به منزله ”تداوم مساعی جمیله و تلاش‌های پاکستان به عنوان میانجی گفت‌وگوها” دانست. به گفته بقائی، هدف از این حضور، ”توضیح دادن” یا ”تماس با هر یک از طرفین” در صورت لزوم است.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان نیز این نقش را تأیید کرده و توضیح داد که هدف از سفرهای وزیر کشور، ”تسهیل تبادل پیام‌ها و ارائه توضیحات تکمیلی جهت شفاف‌سازی متون ارسالی میان طرفین” است. سفرهای مکرر نقوی به تهران، از جمله دو سفر در کمتر از ده روز، حاکی از جدیت و فوریت این روند است. منابع خبری مانند ایسنا و فرارو گزارش داده‌اند که وزیر کشور پاکستان در این سفرها، پیشنهادات اصلاحی آمریکا را به تهران منتقل کرده و منتظر پاسخ ایران برای ارائه به واشنگتن است.
مطالبات کلیدی ایران و موضع احتیاطی
بقائی در مورد گمانه‌زنی‌ها پیرامون بن‌بست در گفت‌وگوها، بر تمرکز ایران بر ”خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان” تأکید کرد. بە گفته وی، مطالبات کلیدی ایران شامل ”آزادسازی اموال بلوکه شده”، ”خاتمه راهزنی دریایی و اقدامات ایذایی علیه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران” است. به گفته وی، این مطالبات ”خیلی روشن از ابتدا بیان شده است.”
سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین با اشاره به سابقه ناامیدکننده آمریکا در یک سال و نیم گذشته، موضع ایران را اینگونه تبیین کرد: ”جمهوری اسلامی ایران با حسن نیت کامل و جدیت وارد این روند شده و طرف مقابل باید جدیت خود را اثبات کند. ما با سوءظن شدید به طرف مقابل نگاه می‌کنیم.” این رویکرد، در عین پیگیری جدی مذاکرات، نشان‌دهنده احتیاط و عدم اعتماد کامل تهران است.
بقائی اقدامات دریایی آمریکا را نیز ”۱۰۰ درصد غیرقانونی” و ”خلاف حقوق بین‌الملل و نقض آتش‌بس” خواند. وی این اقدامات را عامل اصلی ”اخلال در تجارت آزاد و دریانوردی بین‌المللی” دانست که نه تنها منطقه، بلکه ”زنجیره تأمین کالا، انرژی و سوخت در اقصی نقاط جهان” را تحت تأثیر قرار داده است. وی افزود: ”جامعه جهانی باید این مطالبه را از آمریکا داشته باشد که به راهزنی دریایی و اقدامات خلاف خود در آب‌های آزاد پایان دهد. این موضوع قطعاً در هر گفت‌وگو و تبادل پیامی مدنظر طرف ایرانی است.”
بقایی: جمهوری اسلامی ایران با حسن نیت کامل و جدیت وارد این روند شده و طرف مقابل باید جدیت خود را اثبات کند. ما با سوءظن شدید به طرف مقابل نگاه می‌کنیم
بی‌توجهی ایران به تهدیدات و اولتیماتوم‌ها
در پاسخ به تهدیدها و اولتیماتوم‌های مطرح‌شده علیه ایران، بقائی این گونه اظهارات را ”مضحک” توصیف کرد. وی تأکید کرد: ”جمهوری اسلامی ایران نشان داده که در پیگیری منافع خود، فارغ از رفتارهای تهدیدآمیز و فشارها، کار خودش را پیش می‌برد… ما متمرکز بر پیگیری منافع و حقوق خود هستیم و به لفاظی‌های تهدیدآمیز بی‌توجهیم.”
اظهارات ترامپ و گمانه‌زنی‌ها درباره توافق نهایی
در مقابل موضع محتاطانه ایران، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با اظهاراتی تند و گاه متناقض، فضای دیپلماتیک را پیچیده‌تر کرده است. ترامپ روز چهارشنبه در سخنرانی خود در آکادمی گارد ساحلی آمریکا، ضمن تکرار اظهارات خود مبنی بر ”نابود شدن نیروی دریایی و نیروی هوایی ایران”، گفت: ”همه‌چیز از بین رفته است… تنها سؤال این است که آیا ما برمی‌گردیم و کار را تمام می‌کنیم؟ آیا آنها قرار است سندی را امضا کنند؟ ببینیم چه اتفاقی می‌افتد.” او احتمال ”حملات شدیدتری” علیه ایران را مطرح کرد، اما افزود فعلاً منتظر توافق خواهد ماند. او همچنین تأکید کرد: ”ما اجازه نخواهیم داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.”
ترامپ: همه‌چیز از بین رفته است… تنها سؤال این است که آیا ما برمی‌گردیم و کار را تمام می‌کنیم؟ آیا آنها قرار است سندی را امضا کنند؟ ببینیم چه اتفاقی می‌افتد
پیشتر، ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرده بود مذاکرات با ایران در ”مراحل پایانی” قرار دارد و در صورت عدم توافق، ”کارهایی خواهیم کرد که کمی ناخوشایند هستند.” او به ایران ”چند روز فرصت” داده بود و باز شدن ”فوری تنگه هرمز” را از شروط اصلی توافق دانست. این اظهارات متناقض، از یک سو خبر از ”مراحل پایانی” مذاکرات می‌دهد و از سوی دیگر با لحنی تهدیدآمیز، ایران را در دوراهی ”تمام کردن کار” یا ”امضای توافق” قرار می‌دهد.
دیدار پزشکیان با وزیر کشور پاکستان
همزمان، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در دیدار با محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، ضمن بررسی تحولات منطقه‌ای و روند رایزنی‌های دیپلماتیک مرتبط با مذاکرات ایران و آمریکا، بر ”تداوم گفت‌وگو، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و هماهنگی میان کشورهای اسلامی” تأکید کرد. وی از مواضع و تلاش‌های پاکستان در حمایت از ثبات و تعاملات سازنده منطقه‌ای قدردانی کرد. این دیدار نشان‌دهنده اهمیت کانال پاکستان برای تهران و ابعاد منطقه‌ای این مذاکرات است.
نشست شورای امنیت و احتمال سفر عراقچی
بقائی به احتمال سفر عباس عراقچی، وزیری خارجه کشورش به نیویورک برای شرکت در نشست ”تقویت صلح و امنیت بین‌المللی بر مبنای اصول منشور ملل متحد” اشاره کرد. این نشست به ابتکار چین، رئیس دوره‌ای شورای امنیت، در ماه مه برگزار می‌شود. بقائی بر اهمیت این نشست برای چین، که ”همواره دغدغه چندجانبه‌گرایی و مخالفت با یکجانبه‌گرایی از سوی آمریکا” را داشته، تأکید کرد.
ادعای العربیه درباره توافق نهایی
در این میان، رسانه خبری ”العربیه” ادعا کرده که توافق نهایی بین ایران و آمریکا احتمالا ظرف چند ساعت آینده اعلام شود. العربیه همچنین گزارش داده که تلاش‌های جدی برای نهایی کردن پیش‌نویس توافق بین ایران و آمریکا در جریان است. این رسانه مدعی شده که فرمانده ارتش پاکستان ممکن است روز پنجشنبه ٢١ ماه مه به ایران سفر کند تا اعلام کند که پیش‌نویس نهایی توافق تکمیل شده و دور بعدی مذاکرات پس از موسم حج در اواخر ماه مه در اسلام‌آباد برگزار خواهد شد. این ادعاها، در صورت صحت، می‌تواند نشانه‌ای از سرعت گرفتن روند دیپلماسی باشد، هرچند از سوی مقامات رسمی تأیید نشده است.
روند تبادل پیام‌ها میان ایران و آمریکا، علی‌رغم اظهارات متناقض ترامپ، ادامه دارد. تهران با موضعی محتاطانه و تأکید بر مطالبات کلیدی خود، به دنبال رفع انسداد اموال، پایان راهزنی دریایی و خاتمه جنگ است. در مقابل، واشنگتن، با وجود اشاره به مراحل پایانی مذاکرات، لحنی تهدیدآمیز را نیز حفظ کرده است. نقش پاکستان به عنوان میانجی، در این میان حیاتی است. آینده این بحران، در گرو تصمیمات آتی طرفین و موفقیت تلاش‌های دیپلماتیک خواهد بود.
