استان‌های یمن که در کنترل گروه «حوثی» مورد حمایت تهران هستند، در عاشورای امسال شاهد صدها برنامه و مراسم بودند؛ برنامه‌هایی که وزارتخانه‌ها، نهادهای رسمی، مدارس، دانشگاه‌ها و مقام‌های محلی در سازمان‌دهی آن‌ها مشارکت داشتند.
در مقابل، ترکی الوادعی، وزیر اوقاف و ارشاد در دولت یمن، گروه «حوثی» را متهم کرد که عاشورا را از یک سنت نبوی به فصلی برای بسیج فکری و سیاسی تبدیل کرده است. او معتقد است آنچه در جریان است، فراتر از بزرگداشت یک مناسبت دینی و تلاشی برای بازسازی هویت دینی و فرهنگی جامعه یمن است.
عاشورا؛ مناسبتی برای بسیج «حوثی»
با فرارسیدن ماه محرم در هر سال، چهره شهرهای تحت کنترل گروه «حوثی» تغییر می‌کند؛ خیابان‌ها با شعارها پوشانده می‌شوند و میدان‌ها برای برگزاری مراسم آماده می‌شوند.
وزارتخانه‌ها، مقام‌های محلی و نهادهای آموزشی و رسانه‌ای در برنامه‌های گسترده بسیج مشارکت می‌کنند؛ از سازمان‌دهی جشن‌ها و مراسم گرفته تا حضور میدانی، تدارکات و پوشش رسانه‌ای.
در عاشورای امسال، گروه «حوثی» مراسم و برنامه‌های مردمی هم‌زمانی را در صنعا و شماری از استان‌ها برگزار کرد که با کارزارهای رسانه‌ای فشرده، سخنرانی‌های عمومی و نشست‌های فرهنگی همراه بود؛ افزون بر این، برنامه‌هایی نیز در مدارس، دانشگاه‌ها و نهادهای دولتی برگزار شد.
پیام‌های مطرح‌شده تنها به یادآوری واقعه کربلا محدود نمی‌شود؛ گروه «حوثی» این مناسبت را به گفتمان سیاسی و نظامی خود پیوند می‌زند؛ از جمله با سخن گفتن از «محور مقاومت» و مسئله فلسطین و دعوت به ادامه بسیج و آمادگی نظامی.
بازسازی آگاهی
کارشناسان بر این باورند که ویژگی خاص تجربه گروه «حوثی» صرفاً به وارد کردن برخی آیین‌های مرتبط با عاشورا محدود نمی‌شود، بلکه در تبدیل این مناسبت به ابزاری نهفته است که نهادهای حاکمیتی از طریق آن، با بهره‌گیری از آموزش، رسانه، گفتمان دینی و مدیریت محلی، گفتمانی ایدئولوژیک و بلندمدت تولید می‌کنند.
در همین زمینه، ترکی الوادعی، وزیر اوقاف و ارشاد در دولت یمن که از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته شده است، گفت گروه «حوثی» در پی آن است که عاشورا را از یک سنت ثابت نبوی به فصلی برای بسیج و تحکیم وفاداری تبدیل کند. او افزود که یمن از نظر تاریخی هرگز «آیین‌های سینه‌زنی، حسینیه‌ها و رفتارهای فرقه‌ای‌ای را که این گروه در پی تحمیل آن است» نمی‌شناخته است.
الوادعی افزود که خطر فقط به جلوه‌های ظاهری همراه این مناسبت محدود نمی‌شود، بلکه به پروژه‌ای گسترش می‌یابد که هدف آن بازسازی هویت دینی و فرهنگی جامعه است. به گفته او، رسانه‌ها، مساجد، مدارس و مراکز فرهنگی به‌عنوان ابزارهای اثرگذاری بلندمدت برای پرورش نسل‌هایی به کار گرفته می‌شوند که پیوند بیشتری با اندیشه گروه «حوثی» داشته باشند.
او تأکید کرد که سنت ثابت نبوی در روز عاشورا، روزه گرفتن است و در این زمینه به احادیث نبوی درباره فضیلت این روز استناد کرد. او همچنین از علما، رسانه‌ها و نهادهای آموزشی خواست آگاهی دینی را تقویت کنند و از نسل نو در برابر کارزارهای بسیج فکری محافظت کنند.
از آیین‌ها تا سیاست
ناظران معتقدند عاشورا برای گروه «حوثی» به مناسبتی سالانه تبدیل شده است که هم‌زمان بسیج فکری و نمایش نفوذ سیاسی را در بر می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که از تجمع‌ها و برنامه‌ها برای نشان دادن توان خود در بسیج نیرو و ارسال پیام به رقبایش در داخل و خارج استفاده می‌کند، آن هم هم‌زمان با ادامه گفتمانش درباره مسائل منطقه‌ای.
به گفته این ناظران، گسترش مشارکت نهادهای دولتی در سازمان‌دهی این مناسبت، به آن ماهیتی متفاوت با سال‌های گذشته داده است؛ به‌طوری که این برنامه‌ها دیگر فقط به بُعد دینی محدود نیستند، بلکه به بخشی از سیاست عمومی‌ای تبدیل شده‌اند که گروه «حوثی» در مناطق تحت کنترل خود از طریق آموزش، رسانه، مدیریت محلی و گفتمان دینی پیش می‌برد.
با گسترش این حضور، جدل در یمن درباره حدود درهم‌تنیدگی دین و سیاست و نیز تأثیر به‌کارگیری مناسبت‌های دینی در نهادهای دولتی بر هویت ملی همچنان ادامه دارد؛ در کشوری که جنگ و شکاف داخلی آن را فرسوده کرده است.
- تعمیق شکاف طبقاتی در آموزش و پرورش؛ جهش ۱۰ برابری مدارس غیردولتی در برابر رهاشدگی ۸۵ درصد دانش‌آموزان کشور
- قمار شورای عالی انقلاب فرهنگی با سلامت جامعه؛ تحمیل ظرفیت‌های انبوه در کشوری با ۵۰ هزار پزشک غیرفعال
- مخالفت اقلیم کردستان با انتقال مخالفان مسلح ایرانی به جنوب؛ ماجرا چیست؟
- طرح‌های ترور و کاهش نیروهای سفارتخانه‌ها؛ آیا واشنگتن برای دور تازه‌ای از رویارویی با ایران آماده می‌شود؟
- هشدار آمریکا درباره افزایش طرح‌های ترور منتسب به ایران علیه دیپلمات‌ها
