دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در پیامی صریح و هشدارآمیز اعلام کرد که در صورت ادامه تنشآفرینیهای جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، مأموریت نظامی آمریکا میتواند به پایان حیات سیاسی این نظام منجر شود. این هشدار پس از آن صادر شد که نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا، موسوم به سنتکام، در پاسخ به حملات پهپادی به کشتیهای تجاری، چندین هدف راهبردی را در داخل خاک ایران منهدم کردند.
مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، نیز تأکید کرد که صبر دونالد ترامپ ابدی نیست و واشینگتن اجازه نخواهد داد امنیت کشتیرانی بینالمللی توسط تهران به مخاطره بیفتد.
طی ۴۸ ساعت گذشته، تنگه هرمز شاهد تبادل آتش سنگین میان نیروهای دو کشور بوده است. مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تصریح کرد که اگر حکومت ایران تصور میکند حملات به پایگاهها یا کشتیهای تجاری بیپاسخ میماند، دچار اشتباه محاسباتی شده است. وی افزود که ایالات متحده تمامی گزینهها، از جمله گزینه نظامی، را برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و تأمین امنیت آبراههای بینالمللی روی میز نگه داشته است. به گفته وی، ترامپ همیشه به دیپلماسی فرصت میدهد، اما این فرصت محدود است و آمریکا در صورت لزوم به نابود کردن زیرساختهایی که برای کنترل غیرقانونی آبراهها استفاده میشوند، ادامه خواهد داد.
عملیات سنتکام و هدف قرار گرفتن زیرساختهای نظامی در جنوب ایران
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد که به دستور مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، هواپیماهای نظامی این کشور ۱۰ هدف راهبردی را در داخل و اطراف تنگه هرمز بمباران کردهاند. این حملات در واکنش به حمله پهپاد انتحاری ایران به نفتکش “کیکو” با پرچم پاناما صورت گرفت که حامل بیش از ۲ میلیون بشکه نفت خام بود.
سنتکام تأکید کرد که در این عملیات، زیرساختهای دیدهبانی، سامانههای ارتباطی، مواضع پدافند هوایی، انبارهای پهپاد و توانمندیهای مینریزی ایران هدف قرار گرفتهاند. پیش از این نیز حمله مشابهی به کشتی باری “اور لاولی” با پرچم سنگاپور، پاسخ تند نیروی هوایی آمریکا را به همراه داشت.
رسانههای داخلی ایران از شنیده شدن صدای انفجارهای مهیب در نخستین ساعات بامداد روز یکشنبه در مناطق مختلف استان هرمزگان خبر دادند. صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران گزارش داد که چندین پرتابه به یک دکل مخابراتی در محدوده روستای طاهرویی در شهرستان سیریک اصابت کرده است. همچنین اصابت ۴ پرتابه در محدوده شهرستان بندرلنگه و بندر کنگ و انفجارهایی در روستای مسن قشم گزارش شده است.
سنتکام اعلام کرد که این حملات پس از آن انجام شد که به ایران فرصت داده شد تا به آتشبس پایبند بماند، اما تهران با حمله دوباره به کشتیهای تجاری، تفاهمات موجود را نقض کرد.
واکنش موشکی سپاه پاسداران و هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در منطقه
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بامداد یکشنبه در بیانیهای رسمی اعلام کرد که در پاسخ به حملات آمریکا، عملیات مشترک موشکی و پهپادی را علیه پایگاههای ایالات متحده در منطقه انجام داده است. در این بیانیه آمده است که پایگاه “علیالسالم” آمریکا در کویت و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در “بندر سلمان” بحرین هدف قرار گرفته و ۸ زیرساخت مهم نظامی منهدم شدهاند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی شد که این حملات بین ساعت ۲ تا ۳ بامداد انجام شده و واکنشی به حمله آمریکا به ۵ پست ساحلی جمهوری اسلامی ایران بوده است.
در پی این حملات، وزارت کشور بحرین آژیر خطر را در این کشور به صدا درآورد و از شهروندان خواست به پناهگاهها بروند. ارتش کویت نیز تایید کرد که پدافند هوایی این کشور با اهداف “خصمانه” درگیر شده است. با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد که علیرغم پرتاب چندین موشک و پهپاد به سمت بحرین و کویت، هیچ گزارشی از تلفات نیروهای آمریکایی یا خسارت قابلتوجه به تأسیسات ایالات متحده دریافت نشده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داد که از این پس مسئولیت کامل کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز را بر عهده میگیرد و با کشتیهای متخلف با شدت برخورد خواهد کرد.
بنبست دیپلماتیک و هشدار عباس عراقچی درباره ترتیبات موازی
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه در نشست خبری مشترک با فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق، به واشینگتن هشدار داد که ایجاد هرگونه مسیر جایگزین یا ترتیبات موازی برای تنگه هرمز تنها به افزایش تنشها منجر میشود. این واکنش پس از آن صورت گرفت که آمریکا مسیر دومی را در نزدیکی سواحل عمان برای عبور کشتیها معرفی کرد تا انحصار ایران بر این آبراه را به چالش بکشد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تأکید کرد که طبق تفاهمنامه موجود، تنگه هرمز باید ظرف ۳۰ روز تحت مدیریت انحصاری ایران به ظرفیت پیش از جنگ بازگردد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی از تمامی طرفها خواست از مداخله در فرآیند مدیریت تنگه هرمز خودداری کنند. این در حالی است که مفاد تفاهمنامه بر ضرورت گفتوگو با سلطنت عمان و سایر کشورهای ساحلی مطابق حقوق بینالملل تأکید دارد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با اشاره به “تفاهمنامه اسلامآباد” اعلام کرد که هرگونه نقض آتشبس از سوی آمریکا منجر به توقف روندهای پیشبینی شده در توافق و پاسخ نظامی شدیدتر خواهد شد. در مقابل، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که شاید زمان آن رسیده باشد که مأموریت آغاز شده را بهصورت نظامی به پایان برسانیم تا تهدید جمهوری اسلامی ایران برای همیشه رفع شود.
نقض توافق آتشبس و وضعیت امنیتی کشتیهای تجاری
گزارشهای مرکز مشترک اطلاعات دریایی نشان میدهد که نفتکش “کیکو” از ناحیه عرشه فرماندهی آسیب دیده است، اما تمامی خدمه آن سالم هستند. سنتکام اعلام کرد که حملات هوایی آمریکا دقیقاً مواضعی را هدف قرار داده که ایران از آنها برای حملات غیرقانونی به آبراههای بینالمللی استفاده میکرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تأکید کرد که هواپیماهای آمریکایی انبارهای موشک، پهپاد و سایتهای راداری ساحلی را به دلیل نقض مکرر آتشبس ویران کردهاند. وی تصریح کرد که اگر ایران درس نگیرد، مأموریت نهایی برای پایان دادن به حاکمیت فعلی اجرا خواهد شد.
در حالی که تنشهای نظامی به اوج خود رسیده است، مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، اعلام کرد که گفتوگوهای فنی میان واشینگتن و تهران همچنان ادامه دارد، اما این به معنای چشمپوشی از اقدامات نظامی ایران نیست. وی خاطرنشان کرد که هدف نهایی جهان این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند و امنیت تجارت جهانی تأمین شود.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز با افزایش سطح هشدار امنیتی، از تمامی کشتیهای در حال تردد در منطقه خواست تا اطلاع ثانوی با احتیاط حداکثری حرکت کنند. این تحولات نشاندهنده شکست احتمالی تلاشهای دیپلماتیک اخیر و حرکت به سمت یک رویارویی نظامی گستردهتر در منطقه است.
