تازه‌ترین گزارش‌های حقوق بشری در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۱ مهر ۱۴۰۵) حاکی از تشدید پیگیری‌های قضایی و تداوم بی‌خبری از سرنوشت بازداشت‌شدگان در استان‌های خوزستان، کردستان و آذربایجان غربی است. بر پایه گزارش نهادهای ناظر از جمله خبرگزاری هرانا، سازمان حقوق بشری هه‌نگاو، آژانس خبررسانی کوردپا و شبکه حقوق بشر کردستان، در ۲۴ ساعت گذشته جزئیات تازه‌ای از تفهیم اتهام‌های سنگینی همچون محاربه و بغی به ۱۲ متهم پرونده قلعه‌چنعان در شهرستان کارون، صدور حکم زندان برای یک شهروند در اشنویه و تداوم بازداشت‌های بدون ارائه حکم قضایی در سقز، بانه و بوکان منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، متهمان در دوران بازجویی از دسترسی به وکیل انتخابی و تماس با خانواده‌های خود محروم بوده‌اند.
اتهام بغی و محاربه در دادسرای کارون
خبرگزاری هرانا گزارش داد که جلسه بازپرسی ۱۲ متهم پرونده موسوم به «قلعه‌چنعان» در شعبه دوم بازپرسی دادسرای شهرستان کارون به ریاست قاضی وادی‌نژاد برگزار شد. بر اساس گزارش این رسانه حقوق بشری، متهمان حاضر در این جلسه توفیق سیلاوی، محمد نیسی، حسین سیلاوی، حامد زهیری، طارق حسنیان، بهادر زرگانی، منصور ناصری، احمد باوی‌فرد، یوسف حسنیان، جاسم باوی، محمدعلی باوی و حمید حسنیان بودند. عناوین اتهامی تفهیم‌شده به این افراد شامل «محاربه از طریق ادعای تیراندازی به پایگاه‌های بسیج»، «بغی از طریق اقدام به قیام مسلحانه»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «اخلال در نظم و آسایش عمومی» ثبت شده است.
این پرونده به رویدادهای پس از حضور نیروهای اداره اطلاعات در منطقه قلعه‌چنعان در ۹ مارس ۲۰۲۶ (۱۸ اسفند ۱۴۰۴) مربوط می‌شود که به درگیری‌های مسلحانه انجامید. به گزارش منابع حقوق بشری، متهمان این پرونده پس از حدود هفت ماه بازداشت، در زندان شیبان اهواز نگهداری می‌شوند. خبرگزاری هرانا اعلام کرد متهمان در طول جلسه بازپرسی از داشتن وکیل انتخابی محروم بودند و خانواده‌های آنان نیز اجازه حضور در جلسه دادرسی یا دیدار با فرزندان خود را پیدا نکردند. اتهام‌های مطرح‌شده از جمله محاربه و بغی می‌تواند در مراحل بعد به مجازات‌های سنگین قضایی ختم شود، اما تاکنون حکمی قطعی صادر نشده است
بیشتر بخوانید: اعتصاب غذای گزارشگر سازمان ملل در همبستگی با زندانیان ایران
.بی‌خبری از جوانان بازداشت‌شده در سقز و بوکان
هم‌زمان در مناطق کردنشین غرب کشور، آژانس خبررسانی کوردپا اعلام کرد پژمان امانی، جوان ۱۸ ساله اهل سقز، پس از ۲۰ روز بازداشت کماکان در مکانی نامشخص تحت بازجویی قرار دارد. بر پایه گزارش کوردپا، این شهروند در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱ مهر ۱۴۰۵) پس از ورود نیروهای امنیتی به منزل خانوادگی‌اش و بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شد. مأموران در جریان این اقدام، تلفن‌های همراه او و سایر اعضای خانواده از جمله پدر، مادر و برادرش را ضبط کردند. یک منبع مطلع به این آژانس گفته است که امانی در بازداشتگاه اداره اطلاعات سقز نگهداری می‌شود و با گذشت این مدت، اتهام و دلایل بازداشت او رسماً اعلام نشده و امکان تماس یا ملاقات خانوادگی نیز از او دریغ شده است.
از سوی دیگر، در شهرستان بوکان، آژانس کوردپا و سازمان حقوق بشری هه‌نگاو خبر دادند که بهزاد ابراهیم‌پور، جوان ۱۹ ساله اهل روستای گوگجلی، بازداشت شده است. به گزارش این منابع، نیروهای امنیتی ساعت هشت صبح ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۹ مهر ۱۴۰۵) بدون در دست داشتن حکم قضایی با مراجعه به خانه پدری ابراهیم‌پور، او را دستگیر و به محلی نامعلوم منتقل کردند. تاکنون دلیل این اقدام، مرجع بازداشت‌کننده و مکان نگهداری او مشخص نشده و خانواده‌اش موفق به برقراری ارتباط با وی نشده‌اند.
تداوم بی‌اطلاعی از سرنوشت پنج شهروند در بانه
وضعیت بازداشت‌شدگان در شهرستان بانه نیز بازتاب گسترده‌ای در گزارش نهادهای حقوق بشری داشته است. آژانس کوردپا و شبکه حقوق بشر کردستان گزارش دادند که محی‌الدین بانه‌ریزی در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۷ مهر ۱۴۰۵) حدود ساعت سه بامداد در منزل شخصی‌اش بدون ارائه مجوز قضایی به دست مأموران اداره اطلاعات بازداشت شد. پیگیری‌های مستمر خانواده بانه‌ریزی برای اطلاع از محل نگهداری یا دلایل بازداشت او تاکنون بی‌نتیجه مانده و او از هرگونه تماس و ملاقات با نزدیکانش محروم است.
بیشتر بخوانید: محکومیت پنج فعال مدنی تبریز به حبس و تبعید، صدور احکام زندان و اقامت اجباری
شبکه حقوق بشر کردستان و سازمان هه‌نگاو همچنین اعلام کردند که علاوه بر بانه‌ریزی، چهار شهروند دیگر به نام‌های حسن مصطفایی، شیرزاد چاوشینی، شاهین رشیدزاده و خسرو کرم‌پوری نیز در بانه در بی‌خبری به سر می‌برند. طبق گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، حسن مصطفایی در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ هنگامی که فرزند بیمارش را به بیمارستان منتقل می‌کرد در خیابان بازداشت شد. همچنین خسرو کرم‌پوری در ۱۵ مهر، شیرزاد چاوشینی در ۱۱ مهر و شاهین رشیدزاده در ۴ مهر به دست مأموران امنیتی بازداشت شدند. هیچ اطلاعی از وضعیت جسمی یا محل دقیق نگهداری این پنج شهروند منتشر نشده است.
صدور حکم دو سال زندان برای کارمند پیشین اشنویه
در پرونده‌ای جداگانه در استان آذربایجان غربی، سازمان حقوق بشری هه‌نگاو و وب‌سایت ایران‌وایر گزارش دادند که کیوان رسولی‌آذر، شهروند ۴۳ ساله اهل اشنویه، به دو سال حبس تعزیری محکوم شد. حکم وی توسط شعبه اول دادگاه انقلاب اشنویه به ریاست قاضی علی انصاری صادر شده است. بر اساس اطلاعات درج‌شده در گزارش‌ها، اتهام او «ارسال اطلاعات به رسانه‌های خارج از ایران» عنوان شده است. رسولی‌آذر که کارمند پیشین شهرداری اشنویه است، پیش‌تر در ۲ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۱ آذر ۱۴۰۴) بازداشت شده بود و سپس با تودیع وثیقه تا زمان صدور رأی دادگاه به صورت موقت آزاد شده بود. جزئیات بیشتری درباره روند تجدیدنظرخواهی این پرونده اعلام نشده است.
بیشتر بخوانید: اجرای حکم شلاق برای کارگران معترض پتروپارس هویزه واکنش تند تشکل‌های نفتی را برانگیخت
محرومیت متهمان از حقوق قانونی و دسترسی به وکیل
یافته‌های منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری نشان‌دهنده ابعاد گسترده‌ای از محدودیت‌های دادرسی برای این بازداشت‌شدگان است. به گفته این نهادها، روند معمول در پرونده‌های بازداشت‌شدگان در خوزستان و کردستان شامل عدم ارائه برگه قضایی در زمان بازداشت، طولانی شدن دوره بازجویی در بازداشتگاه‌های امنیتی و ممانعت از داشتن وکیل انتخابی است. پیگیری‌های خانواده‌ها در اهواز، سقز، بانه و بوکان از مراجع قضایی و نهادهای امنیتی تا این لحظه به پاسخی روشن منجر نشده است. فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که حق دسترسی به وکیل مستقل و ارتباط منظم با بستگان از اصول بنیادین دادرسی عادلانه است که در این پرونده‌ها نادیده گرفته شده است.
