خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارش تحقیقاتی امروز، ۵ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۴ آبان ۱۴۰۵)، با انتشار شهادت‌های جدید و بررسی اسناد رسیده از کمیته‌های انضباطی، از ابعاد تازه فشار بر دانشجویان معترض در دانشگاه‌های ایران پرده برداشت. بر اساس این گزارش، نهادهای انضباطی و حراست دانشگاه‌ها روند احضار، تهدید به اخراج و صدور احکام تعلیق از تحصیل را برای دانشجویانی که در اعتراضات صنفی و سیاسی شرکت داشته‌اند، به شکل چشمگیری افزایش داده‌اند. این تحقیقات نشان می‌دهد که مسئولان دانشگاهی برای بازداشتن دانشجویان از ادامه فعالیت‌های اعتراضی، شیوه‌های انضباطی جدیدی از جمله احضارهای فوری، ثبت پرونده‌های اداری و مشروط‌سازی ادامه تحصیل به امضای تعهدنامه‌های کتبی را به کار گرفته‌اند.
بر پایه داده‌های گردآوری‌شده در گزارش تازه آسوشیتدپرس، مسئولان کمیته‌های انضباطی در دانشگاه‌های مختلف ایران طی هفته‌های اخیر رویکرد مستقیمی را برای ارعاب دانشجویان معترض پیش گرفته‌اند. چندین دانشجو در گفت‌گو با این خبرگزاری تأیید کرده‌اند که به نشست‌های ناهنگام و جلسات بازجویی اداری فراخوانده شده‌اند؛ جلساتی که در آن‌ها تهدید به تعلیق ترمی، لغو امتیاز خوابگاه و حتی اخراج دائمی به عنوان ابزار فشار استفاده شده است. مسئولان دانشگاهی از دانشجویان خواسته‌اند مواضع انتقادی خود را پس بگیرند و با امضای تعهدنامه‌های رسمی، متعهد شوند که در هیچ تجمع یا حرکت اعتراضی جدیدی شرکت نخواهند کرد. به گفته این دانشجویان، عدم امضای این برگه‌ها بلافاصله به صدور احکام سنگین‌تر انضباطی منجر می‌شود.
بیشتر بخوانید: تضاد آشکار اولویت‌های نظامی حاکمیت با بحران‌های عمیق معیشتی در ایران؛ تمرکز دستگاه تبلیغاتی حکومت بر تهدیدهای فرامرزی
تجمع دانشجویان دانشگاه تهران پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸
صادر شدن احکام سنگین تعلیق و اخراج در دانشگاه‌های پایتخت
گزارش آسوشیتدپرس مشخصاً به وضعیت دانشگاه‌های اصلی تهران از جمله دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه صنعتی امیرکبیر اشاره دارد. در این نهادهای آموزشی، کمیته‌های انضباطی احکام سنگینی از جمله یک تا چهار ترم تعلیق از تحصیل، منع ورود به صحن دانشگاه و اخراج قطعی را برای ده‌ها دانشجو صادر کرده‌اند. خبرگزاری رسمی ایسنا نیز در گزارش‌های قبلی خود طی ماه سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) تایید کرده بود که شیوه‌نامه جدید انضباطی دانشگاه‌ها اختیارات وسیع‌تری به شوراهای انضباطی برای صدور احکام غیابی و اجرای سریع احکام تعلیقی می‌دهد. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که در برخی موارد، احکام تعلیقی حتی بدون برگزاری جلسه دفاع و صرفاً بر اساس گزارش‌های یگان حراست دانشگاه به دانشجویان ابلاغ شده است.
آیین دانشجویی دانشگاه تهران در سال ۱۳۹۸
محرومیت‌های رفاهی و تشدید نظارت‌های حراستی در صحن دانشگاه
ابعاد برخوردهای انضباطی تنها به منع حضور در کلاس‌های درس محدود نمی‌شود، بلکه محرومیت‌های رفاهی گسترده‌ای را نیز شامل می‌شود. بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی نهادهای مدافع حقوق بشر و گزارش‌های دانشجویی، کمیته‌های انضباطی برای اعمال فشار بیشتر، دسترسی دانشجویان تعلیق‌شده به خوابگاه‌های دانشجویی، امکانات تغذیه و سامانه‌های آموزشی را مسدود کرده‌اند. در دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه امیرکبیر، نیروهای حراست با استقرار گشت‌های پیاده و نصب سیستم‌های تصویری هوشمند، کنترل ورود و خروج به صحن دانشگاه را تشدید کرده‌اند. این اقدامات سبب شده است که دانشجویانی که از شهرهای دیگر برای تحصیل به تهران آمده‌اند، با بحران مسکن و بلاتکلیفی آموزشی مواجه شوند.
آیین استقبال از دانشجویان نوورود دانشگاه صنعتی شریف
ریشه‌های برخورد انضباطی از اعتراضات سال ۱۴۰۱ تا به امروز
روند فعلی برخوردهای انضباطی در واقع تداوم موج فشارها و تصفیه‌هایی است که پس از جان‌باختن مهسا امینی در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲ (۲۵ شهریور ۱۴۰۱) و آغاز موج اعتراضات سراسری در دانشگاه‌های ایران شکل گرفت. در آن مقطع تاریخی، دانشگاه‌ها به یکی از کانون‌های اصلی تجمعات و شعارهای انتقادی تبدیل شدند و مسئولان وقت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تصمیم به تشدید مقررات انضباطی گرفتند. بر اساس آمارهای سازمان دیده‌بان حقوق بشر در اوایل سال ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۲)، از آغاز اعتراضات تا آن زمان بیش از ۷۰۰ دانشجو در سراسر ایران با احکام انضباطی شامل تعلیق، اخراج یا تغییر محل تحصیل روبه‌رو شده بودند. اگرچه مقامات دولت ایران در اوایل سال ۲۰۲۵ (بهار ۱۴۰۴) وعده بازنگری در پرونده دانشجویان محروم از تحصیل را داده بودند، گزارش جدید نشان می‌دهد که برخوردهای اداری برخلاف این وعده‌ها ادامه یافته است.
برنامه آشنایی دانشجویان با ویکی‌پدیا در دانشگاه صنعتی امیرکبیر
واکنش سازمان‌های بین‌المللی و ادعاهای مسئولان آموزشی ایران
انتشار گزارش آسوشیتدپرس با واکنش سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی مدافع آزادی آکادمیک مواجه شده است. این نهادها برخوردهای انضباطی با دانشجویان را نقض صریح آزادی بیان و حق آموزش دانسته و خواستار لغو فوری احکام صادره شده‌اند. در مقابل، مقامات رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران و رؤسای دانشگاه‌ها ادعا می‌کنند که تمامی اقدامات کمیته‌های انضباطی بر اساس قوانین و مقررات مصوب آموزش عالی انجام می‌شود. خبرگزاری ایرنا به نقل از مسئولان آموزشی ایران گزارش داده است که احکام انضباطی صرفاً برای کسانی صادر شده که «نظم عمومی و قوانین آموزشی دانشگاه» را برهم زده‌اند. با این حال، دانشجویان و نهادهای مستقل تاکید دارند که مقررات انضباطی به عنوان ابزاری برای سرکوب صداهای معترض در محیط‌های آکادمیک به کار گرفته می‌شود.
بیشر بخوانید:تشدید بازداشت‌ها و احکام قضایی در ایران؛ بازنشستگان در اعتراض به وضعیت معیشت تجمع کردند
