در پی تشدید درگیریهای نظامی میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی، گزارشهای دریافتی از نهادهای بینالمللی نشاندهنده موفقیتی بیسابقه در راهبرد واشینگتن برای فلج کردن توان مالی تهران است. برای نخستین بار در تاریخ، صادرات نفت خام رژیم ایران به مدت حدود هفت هفته به طور کامل متوقف شده است.
محاصره دریایی بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا، در جایی که سالها تحریمهای اقتصادی با نفوذهایی همراه بود، اکنون توانسته است شریان اصلی درآمد ارزی رژیم را به طور فیزیکی مسدود کند. لجاجت مقامات تهران در تداوم تنشهای منطقهای، اکنون کشور را در وضعیتی قرار داده که حتی مشتریان سنتی نظیر چین نیز از دریافت محمولههای جدید محروم ماندهاند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی، بر اساس دادههای منتشر شده توسط شرکتهای معتبر ردیابی کشتی نظیر “کپلر”، “وورتکسا” و “تانکر ترکرز”، اعلام کردە است، از تاریخ ۲۴ تیرماه که محاصره دریایی مجدداً اعمال شد، هیچ نفتکش حامل نفت خام ایران موفق به عبور از تنگه هرمز به مقصد چین نشده است.
این انسداد فیزیکی به معنای آن است که رژیم تهران تنها قادر به فروش ذخایر موجود در انبارهای شناور خود در آسیاست؛ ذخایری که به دلیل عدم جایگزینی با محمولههای جدید، به سرعت در حال اتمام است. برخلاف دوران موسوم به “فشار حداکثری” در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ که بخشی از نفت ایران همچنان صادر میشد، محاصره کنونی جریان خروجی را به نزدیک صفر رسانده است.
پایان دوران دور زدن تحریمها؛ فاز نوین فشار فیزیکی بر صادرات نفت
کلر جانگمن، تحلیلگر ارشد مؤسسه وورتکسا، در گفتوگو با رویترز گفتە است: “حتی در اوج تحریمهای گذشته، همواره مقداری نفت از تنگه هرمز عبور میکرد؛ اما از اواسط جولای تاکنون، جریان خروجی برای مدتی طولانی به صفر میل کرده است.” آمارهای ارائه شده نشان میدهد که میزان بارگیری نفت خام و میعانات گازی ایران در ماه اوت به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز سقوط کرده است. این رقم در مقایسه با صادرات ۲ میلیون بشکهای در ماه مارس، نشاندهنده فروپاشی کامل سیستم صادراتی رژیم است.
همایون فلکشاهی، تحلیلگر ارشد مؤسسه کپلر، هشدار میدهد که این سقوط صادرات منجر به تخلیه سریع ذخایر ارزی ایران خواهد شد. وی معتقد است که تهران برای جبران کسری بودجه ناشی از محاصره، ناچار به چاپ گسترده پول خواهد بود که این اقدام مستقیماً منجر به انفجار تورم میشود.
بر اساس برآوردهای صندوق بینالمللی پول، نرخ تورم در ایران در سال جاری به نزدیک ۷۰ درصد رسیده است که سومین نرخ تورم بالا در جهان پس از ونزوئلا و سودان محسوب میشود. در حالی که مقامات رژیم از پیروزی سخن میگویند، واقعیتهای اقتصادی نشاندهنده سقوط سطح معیشت مردم به زیر خط فقر است.
فلج شدن ناوگان سایه و انباشت نفت در پشت دیوارهای فولادین
سمیر مدنی، از بنیانگذاران مؤسسه تانکر ترکرز، اعلام کرد که در حال حاضر ۲۹ ابرنفتکش حامل ۳۶ میلیون بشکه نفت خام در داخل محدوده تنگه هرمز سرگردان و محبوس ماندهاند. محاصره دریایی آمریکا که تحت عنوان “دیوار فولادین” در منطقه خلیج عمان و دریای عرب اجرا میشود، تمامی شناورهای ورودی و خروجی به بنادر ایران را بازرسی و متوقف میکند. این فشار فیزیکی باعث شده است تا “ناوگان سایه” که رژیم سالها برای دور زدن تحریمها روی آن سرمایهگذاری کرده بود، کارایی خود را به طور کامل از دست بدهد.
بخش دیگری از این بحران، سرگردانی نفتکشهای خالی در آبهای بینالمللی است. به گفته کلر جانگمن، هماکنون ۲۷ نفتکش تحت تحریم که با شبکه نفتی ایران همکاری میکنند، در سواحل سریلانکا متوقف شدهاند و به دلیل محاصره دریایی، قادر به بازگشت به بنادر ایران برای بارگیری مجدد نیستند. این گسست در زنجیره لجستیک، رژیم را در بنبستی قرار داده که خروج از آن تنها با عقبنشینی کامل از سیاستهای تهاجمی در تنگه هرمز ممکن خواهد بود؛ مسیری که تندروهای تهران همچنان از پذیرش آن سرباز میزنند.
تهدید سقوط ذخایر استراتژیک در بازارهای آسیایی
اگرچه نفت خام ایران همچنان در بازارهای آسیایی برای فروش عرضه میشود، اما معاملهگران تأکید میکنند که حجم پیشنهادی برای ماههای سپتامبر و اکتبر به شدت کاهش یافته است. علت این کاهش، آب رفتن ذخایر شناور در خارج از منطقه محاصره است. دادههای مؤسسه وورتکسا نشان میدهد که مجموع نفت ایران بر روی آب از ۱۳۵ میلیون بشکه در ماه گذشته به ۱۰۷ میلیون بشکه کاهش یافته است. چین به عنوان اصلیترین خریدار نفت تحریمشده ایران، اکنون تنها میتواند به آنچه در آبهای نزدیک خود (نظیر سواحل مالزی) باقی مانده بسنده کند.
واشینگتن هفته گذشته با تهدید کشورهای طرف معامله با تهران به “تحریمهای ثانویه خشن”، فشار را به مرحله نهایی رسانده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، تأکید کرده است که هدف از این اقدامات، قطع کامل تمامی راههای تنفسی رژیم برای پایان دادن به جنگ است. در حالی که مقامات وزارت امور خارجه ایران این تهدیدات را نشانه “استیصال آمریکا” مینامند، خالی ماندن مخازن ارزی و ناتوانی در تأمین کالاهای اساسی، حقیقتی است که شهروندان ایرانی در زندگی روزمره خود با آن روبرو هستند.
بحران نقدینگی و فروپاشی تدریجی پایه پولی در تهران
تداوم محاصره دریایی به مدت هفت هفته، ضربهای کاری به پایه پولی کشور وارد کرده است. رژیم ایران که پیشتر با فروش نفت تخفیفخورده به چین، هزینههای گروههای نیابتی و دستگاههای سرکوب خود را تأمین میکرد، اکنون با بنبست نقدینگی مواجه شده است. تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که اگر این محاصره تا پایان سال جاری میلادی ادامه یابد، رژیم ایران با فروپاشی کامل سیستم پولی و مالی روبرو خواهد شد.
واقعیت میدانی در خلیج فارس نشان میدهد که دوران دور زدنهای مخفیانه تحریم به پایان رسیده است. نیروی دریایی آمریکا با استقرار در گلوگاههای راهبردی، صادرات نفت رژیم را به یک “ساعت شنی” تبدیل کرده است که زمان آن به سرعت در حال اتمام است. در حالی که مقامات نظامی سپاه پاسداران بر طبل جنگ میکوبند، سفرههای مردم ایران کوچکتر شده و سایه قحطی و تورم افسارگسیخته بر سر کشور سنگینی میکند. اکنون این پرسش مطرح است که آیا رژیم تهران پیش از نابودی کامل اقتصاد، حاضر به پذیرش واقعیتهای میدان و تن دادن به مذاکرات خواهد شد، یا کشور را به سوی یک فاجعه انسانی تمامعیار سوق خواهد داد.
- انسداد بیسابقه شریان مالی رژیم ایران؛ موفقیت محاصره دریایی آمریکا در توقف هفتهفتهای صادرات نفت
- انسداد در شریانهای مالی نظام سلامت؛ وقتی بیمهها «بدهکار» و پزشکان «تأمینکننده» میشوند
- بازگشت ایران و آمریکا به مدار جنگ؛ حملات کوبنده ارتش آمریکا به زیرساختهای نظامی سپاه پاسداران
- دیپلماسی در بیشکک؛ تلاش ایران برای تثبیت جایگاه در نظم نوین منطقهای
- تنش بیسابقه میان تهران و واشینگتن؛ از تهدید به مصادره اموال شخصی فرماندهان سپاه تا هشدار به پاسخ نظامی در خلیج فارس
