خبرگزاری رویترز در روز ۲۸ اوت ۲۰۲۶ (۶ شهریور ۱۴۰۵) به نقل از یک مقام ارشد وزارت خزانهداری ایالات متحده گزارش داد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری این کشور، قصد دارد در جریان دیدارهای دوجانبه با مقامات اقتصادی حاضر در نشست گروه ۲۰، از آنها بخواهد روابط تجاری و مالی باقیمانده خود با ایران را به شکل محسوسی محدود کنند.
این تصمیم در آستانه گردهمایی وزیران دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی بیست اقتصاد بزرگ جهان اعلام شده است که در روزهای ۳۱ اوت و ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۹ و ۱۰ شهریور ۱۴۰۵) به میزبانی آمریکا در شهر اشویل ایالت کارولینای شمالی برگزار میشود. ایالات متحده با بهرهگیری از فرصت میزبانی این اجلاس، در پی تحکیم کارزار فشار اقتصادی علیه تهران و انسداد مسیرهای مبادلات تجاری فرامرزی آن است.
هشدار واشنگتن درباره تحریمهای ثانویه
به گزارش خبرگزاری رویترز، مقام ارشد وزارت خزانهداری آمریکا تصریح کرده است که اسکات بسنت در جریان این گفتگوها به همتایان بینالمللی خود هشدارهای لازم را خواهد داد. بر این اساس، کشورها و نهادهایی که محدودیتهای وضعشده از سوی واشنگتن را نادیده بگیرند، ممکن است با اقدامات تنبیهی یا تحریمهای ثانویه مواجه شوند. این تحریمها میتواند به محدود شدن یا قطع دسترسی موسسات متخلف به نظام مالی مبتنی بر دلار و بازارهای مالی و تجاری غرب منجر شود.
بیشتـــــر: اتکای لرزان تهران به متحد چینی؛ چرا پکن در میانه محاصره اقتصادی و نظامی از رژیم ایران عبور میکند؟
این مقام آمریکایی همچنین پیشبینی کرده است که موضوع اعمال فشار بر تبادلات اقتصادی ایران تقریباً در تمامی دیدارهای دوجانبه وزیر خزانهداری آمریکا با نمایندگان و وزرای اقتصادی کشورهای عضو گروه ۲۰ مطرح خواهد شد تا اطمینان حاصل شود که تدابیر نظارتی با هماهنگی بیشتری دنبال میشود.
اهداف اقتصادی و موضع تهران
این تحرکات دیپلماتیک پس از اعلام دور جدیدی از فشارهای مالی از سوی دولت آمریکا انجام میگیرد. به گفته مقامات واشنگتن، هدف اصلی از این اقدامات محدودسازی منابع درآمدی تهران و بستن مجاری دسترسی نهادهای دولتی و تجاری ایران به شبکه بانکی جهانی، بازارهای فروش انرژی و سازوکارهای تجارت بینالمللی است. دولت آمریکا بر این باور است که کاهش جریان نقدینگی میتواند فعالیتهای بینالمللی تهران را با موانع جدی روبهرو کند.
بیشتــــــر: عملیات اخراج اقتصادی واشینگتن و شریانهای پنهان تهران؛ واکاوی شبکههای سایه رژیم ایران برای بقا در میانه محاصره
در مقابل، دولت ایران این دست اقدامات و تحریمهای وضعشده را یکجانبه، غیرقانونی و مغایر با موازین تجارت آزاد بینالمللی دانسته و بارها از جامعه جهانی و شرکای اقتصادی خود خواسته است تا در برابر تحریمهای واشنگتن ایستادگی کرده و این محدودیتها را به اجرا درنیاورند. تهران استدلال میکند که تحمیل قوانین فرامرزی آمریکا به تجارت بینالملل، به زنجیره تأمین جهانی و همکاریهای اقتصادی دوجانبه آسیب میزند.
جدول کاری رسمی نشست اشویل
بر پایه اطلاعیه رسمی منتشرشده از سوی وزارت خزانهداری آمریکا، نشست مقدماتی معاونان مالی و رؤسای بانکهای مرکزی در روزهای ۲۹ و ۳۰ اوت ۲۰۲۶ (۷ و ۸ شهریور ۱۴۰۵) تشکیل میشود و نشست اصلی وزیران دارایی و رؤسای کل در روزهای ۳۱ اوت و ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۹ و ۱۰ شهریور ۱۴۰۵) برگزار خواهد شد. طبق جدول اعلامی، محورهای اصلی و رسمی این گردهمایی شامل بررسی چشمانداز رشد اقتصادی جهان، رسیدگی به عدم تعادلهای تجاری، بحران بدهیهای دولتی، ارتقای شفافیت مالی، قانونگذاری برای داراییهای دیجیتال، بهبود سازوکارهای پرداخت فرامرزی و مقابله مشترک با کلاهبرداریهای مالی بینالمللی است.
بیشتـــر: تشدید بحران سوخت در ایران؛ گسترش صفهای طولانی و سردرگمی درباره سهمیهبندی بنزین
بر اساس سندی که پیشتر در تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ (۳۰ بهمن ۱۴۰۴) در پایگاه اطلاعرسانی وزارت خزانهداری آمریکا منتشر شده بود، نام ایران در میان سرفصلهای دستور کار عمومی و رسمی این اجلاس دیده نمیشود. این امر نشان میدهد که طرح موضوع ایران به عنوان یک مسئله اولویتدار در نشستهای علنی مطرح نخواهد بود، بلکه در چارچوب رایزنیهای دوجانبه و محرمانه هیئت آمریکایی با طرفهای مختلف پیگیری خواهد شد تا تاثیری بر تصویب مصوبات رسمی اجلاس نگذارد.
چالشهای واشنگتن با قدرتهای نوظهور
گروه ۲۰ مجموعهای متشکل از قدرتهای صنعتی و اقتصادهای نوظهور جهان از جمله آمریکا، چین، روسیه، هند، ترکیه، عربستان سعودی، اتحادیه اروپا و دیگر بازیگران عمده اقتصادی است. تنوع رویکردهای سیاسی و منافع اقتصادی میان این کشورها، دستیابی به یک اجماع فراگیر درباره تشدید فشارها بر ایران را با چالشهای اساسی مواجه میسازد. کشورهایی مانند چین، هند و ترکیه همچنان مناسبات تجاری و مبادلات انرژی خود را با ایران حفظ کردهاند و از اجرای خودکار تحریمهای یکجانبه آمریکا خودداری میکنند.
بیشتــــــر: بررسی ابعاد بزرگترین تهاجم مالی واشنگتن و واکنش تهران در مرحله نهایی
علاوه بر این، چین و روسیه به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و اعضای کلیدی گروه ۲۰، بارها مخالفت صریح خود را با تحریمهای خارج از چارچوب سازمان ملل متحد اعلام کردهاند. از سوی دیگر، قدرتهایی چون هند تلاش میکنند توازن راهبردی در سیاست خارجی خود را با حفظ همکاریهای اقتصادی منطقهای تضمین کنند. این تضاد منافع موجب میشود تا تضمینی برای همراهی کامل تمامی اعضا با هشدارهای خزانهداری آمریکا وجود نداشته باشد.
چشمانداز بیانیه پایانی
با توجه به اختلافات ساختاری میان اعضای گروه ۲۰ درباره مشروعیت تحریمهای یکجانبه، هنوز مشخص نیست که آیا اشاره مستقیمی به مسئله تحریمهای ایران در بیانیه مشترک پایانی گنجانده خواهد شد یا خیر. در دورههای پیشین نیز مسائل مرتبط با تحریمهای یکجانبه به دلیل وتو یا مخالفت اعضای مستقل از متن توافقات نهایی کنار گذاشته میشد. از این رو، تمرکز اصلی آمریکا در نشست اشویل بر استفاده از اهرم فشارهای دوجانبه و تهدید به مسدودسازی دسترسی به نظام مالی دلار باقی خواهد ماند. نتیجه این گفتگوهای پشت پرده میتواند مسیر تبادلات تجاری اقتصادهای بزرگ جهان با ایران را طی ماههای آینده دستخوش تغییرات تازهای کند.
