در تازه‌ترین تحولات قضایی مرتبط با مرگ‌ها و ناپدیدشدن‌های مشکوک در ترکیه، امروز یکشنبه ۹ اوت ۲۰۲۶ (۱۸ مرداد ۱۴۰۵)، وکیل خانواده گلستان دوکو یک نمودار سازمان‌یافته شامل نام ۱۰۸ متهم به پنهان‌کاری را به دادستانی ارائه کرد. همزمان، شامگاه دیروز شنبه ۸ اوت ۲۰۲۶ (۱۷ مرداد ۱۴۰۵)، منطقه کادیکوی استانبول شاهد تجمع اعتراضی گسترده فعالان حقوقی و شهروندانی بود که خواستار عدالت برای گلستان دوکو و روژین کابایش شدند. این تجمع و پیگیری‌های حقوقی مستمر، پرونده‌های راکد گذشته را وارد مرحله سرنوشت‌سازی کرده است؛ به طوری که هم‌اکنون شمار بازداشت‌شدگان پرونده دوکو به ۲۸ تن افزایش یافته و دستگاه قضایی ترکیه تحت فشارهای مدنی ناچار به بازبینی جدی پرونده مرگ کابایش شده است.
پرونده گلستان دوکو، دانشجوی دانشگاه منضور در شهر درسیم که از تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۵ دی ۱۳۹۸) ناپدید شد، پس از سال‌ها انفعال قضایی، اکنون ابعاد گسترده‌ای به خود گرفته است. به گزارش شبکه خبری ان‌تی‌وی، علی چیمن، وکیل خانواده دوکو، شِمای دقیقی از یک شبکه سازمان‌یافته متشکل از ۱۰۸ نفر را به مقامات قضایی تسلیم کرده است که گفته می‌شود در روند امحای شواهد و انحراف مسیر تحقیقات دست داشته‌اند. بر اساس این گزارش، از میان این افراد تاکنون حکم بازداشت برای ۲۸ نفر صادر و اجرا شده است.
این تحولات پس از تغییرات در دادستانی درسیم و روی کار آمدن آکین گورلک، وزیر دادگستری جدید ترکیه، شتاب ویژه‌ای گرفت. به گزارش روزنامه جمهوریت، در میان بازداشت‌شدگان چهره‌های شاخصی چون تونکای سونل، استاندار وقت درسیم، همسرش هاندان سونل، و پسرش مصطفی تورکای سونل حضور دارند. همچنین چاغداش اوزدمیر، رئیس وقت بیمارستان دولتی تندلی، به اتهام حذف عمدی سوابق درمانی بیمارستان در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۱۹ (۱۰ دی ۱۳۹۸) بازداشت شده است.
بیشتر بخوانید: افشای راز قتل گُلستان دوکو؛ بازداشت همسر استاندار سابق و پزشکان در ترکیه
تحقیقات بازرسان نشان می‌دهد خودروی ب‌ام‌و متعلق به پسر استاندار سابق که مظنون به حمل جسد دوکو بوده، پس از حادثه به فروش رسیده و سیستم ضبط اطلاعات دیجیتال آن سه بار به طور کامل فرمت شده است تا اطلاعات آن غیرقابل بازیابی شود. به گزارش خبرگزاری بین‌النهرین، مقامات قضایی همچنین از بازداشت دو غواص که پیش‌تر با ارائه گزارش‌های دروغین، عملیات جست‌وجو را در سد منطقه به انحراف کشانده بودند، خبر داده‌اند. در همین حال، تلاش‌ها برای استرداد اموت آتاش، یکی دیگر از متهمان کلیدی که به ایالات متحده گریخته، از طریق پلیس بین‌الملل ادامه دارد.
روژین کابایش؛ عبور از سناریوی خودکشی به ظن جنایت
بخش دیگری از اعتراضات کادیکوی به پرونده مبهم روژین کابایش اختصاص داشت. این دانشجوی دانشگاه وان در تاریخ ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴ (۶ مهر ۱۴۰۳) ناپدید شد و جسد وی پس از ۱۸ روز جست‌وجو در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۲۴ (۲۴ مهر ۱۴۰۳) در ساحل دریاچه وان پیدا گردید. اگرچه در ابتدا مقامات تلاش داشتند علت مرگ او را خودکشی اعلام کنند، اما گزارش‌های جدید کالبدشکافی مسیر پرونده را تغییر داد.
بر اساس گزارش خبرگزاری بیرگون، گزارش پزشکی قانونی نشان داد که در نواحی حساس بدن این دانشجو، نمونه‌های دی‌ان‌ای متعلق به دو مرد مجزا کشف شده است. این یافته‌ها فرضیه قتل را به شدت تقویت کرد. به دنبال این گزارش، دادگستری ترکیه تحت فشار افکار عمومی مجبور شد دامنه نمونه‌گیری‌های دی‌ان‌ای را از میان مظنونان احتمالی، از ۱۹۵ مورد اولیه به ۴۱۳ مورد ارتقا دهد. با این حال، طبق اعلام خانواده کابایش، از میان حدود ۲۵۰۰ نمونه دی‌ان‌ای که باید مورد بررسی قرار گیرد، تاکنون تنها بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ نمونه مورد آزمایش قرار گرفته است.
به گزارش شبکه تلویزیونی تی‌آرتی خبر، آکین گورلک در اظهارات اخیر خود تایید کرد که قفل تلفن همراه کابایش در اسپانیا شکسته نشده و به همین دلیل این دستگاه برای استخراج داده‌های امنیتی به چین ارسال خواهد شد. همچنین همزمان با تجمعات شب گذشته، پلیس ترکیه در تاریخ ۸ اوت ۲۰۲۶ (۱۷ مرداد ۱۴۰۵) طی عملیاتی در هشت استان کشور، ۱۰ نفر از اعضای یک باند باج‌گیر و تهدیدکننده دیجیتال را که خانواده کابایش و دیگر خانواده‌های دادخواه را هدف تهدید قرار داده بودند، بازداشت کرد.
اعتراض به مصونیت‌ها و مطالبه پاسخگویی مقامات عالی‌رتبه
در تجمع اعتراضی مقابل ساختمان اپرای ثریا در کادیکوی، شیمانور چوبان، به نمایندگی از کمیته‌های عدالت، بیانیه‌ای مطبوعاتی قرائت کرد. به گزارش وب‌سایت خبری آرتو گرچک، معترضان با سر دادن شعارهایی علیه پنهان‌کاری‌های سیستماتیک، خواستار شکستن حصار مصونیت مقامات دولتی شدند.
در این بیانیه به صراحت این پرسش مطرح شد که اگر بازداشت مقامات سابق استانی و اصلاح روندهای قضایی امروز امکان‌پذیر است، چرا نظام قضایی ترکیه ۶ سال فرصت سوزاند و اجازه داد شواهد حیاتی پرونده گلستان دوکو نابود شود؟ فعالان مدنی با استناد به وعده وزیر دادگستری مبنی بر پیگیری بی‌‌طرفانه پرونده‌ها «بدون توجه به اینکه به چه کسی ختم شود»، خواستار احضار و بازجویی فوری از سلیمان سویلو، وزیر کشور وقت ترکیه شدند. آن‌ها بر این باورند که نفوذ سیاسی مقامات ارشد، مانع اصلی اجرای عدالت در سال‌های گذشته بوده است.
دگرگونی در پیگیری پرونده‌های خشونت علیه زنان
روندهای اخیر در پرونده‌های گلستان دوکو و روژین کابایش نشان‌دهنده تغییر ماهیت این موضوعات از فجایع خانوادگی به یک جنبش راهبردی و مدنی برای اصلاح ساختار قضایی در ترکیه است. پافشاری پلتفرم‌های دفاع از حقوق زنان و پوشش رسانه‌ای مداوم توسط رسانه‌های مستقل، محرک اصلی خروج این پرونده‌ها از بایگانی و به جریان افتادن مجدد آن‌ها بوده است.
پدر روژین کابایش، نظام‌الدین کابایش، در گفت‌وگو با رسانه‌ها از عدم بازجویی موثر از حمدالله شولی، رئیس دانشگاه وان، به دلیل حذف تصاویر دوربین‌های امنیتی انتقاد کرد و خواستار رفتار یکسان قضایی با تمامی مظنونان، فارغ از جایگاه اجتماعی و سیاسی آن‌ها شد. ناظران اجتماعی معتقدند نتایج نهایی این دادرسی‌ها سنجه‌ای برای ارزیابی استقلال واقعی دستگاه قضایی ترکیه در مواجهه با پرونده‌های خشونت علیه زنان خواهد بود.
