دولت عراق در روز پنج‌شنبه ۶ اوت ۲۰۲۶ (۱۵ مرداد ۱۴۰۵)، فرمان آماده‌باش نظامی و امنیتی کامل نیروهای مسلح خود را صادر کرد. بر اساس بیانیه‌ای که از سوی مرکز اطلاع‌رسانی امنیتی عراق منتشر شد، علی فالح زیدی، نخست‌وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور، به تمامی بخش‌های نظامی و امنیتی دستور داده است تا سطح آمادگی عملیاتی خود را به بالاترین حد ممکن برسانند. این دستور شامل اجرای تمرین‌های میدانی، آموزش‌های فشرده نظامی و جابه‌جایی راهبردی نیروها در مناطق حساس است.
به گزارش خبرگزاری رسمی عراق (واع)، هرچند در بیانیه رسمی فرماندهی کل نیروهای مسلح به تهدید مستقیم یا گروه خاصی اشاره نشده، اما هدف از این اقدامات «حفظ آمادگی بالا، تقویت توانایی نیروها برای اجرای ماموریت‌ها، تحکیم امنیت و ثبات و حفاظت از شهروندان و منافع عمومی» عنوان شده است. هم‌زمان، رسانه‌های عربی مانند النهار و ارم‌نیوز گزارش دادند که خودروها، تجهیزات ارتباطی و امکانات لجستیکی ارتش و پلیس فدرال عراق برای شرایط اضطراری آماده شده‌اند. پیش از این دستور نیز صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، اعلام کرده بود که سطح هشدار در پایگاه‌ها و مقرهای ارتش و نیروهای حشد شعبی افزایش یافته و برنامه‌های اطلاعاتی پیشگیرانه و مراقبت‌های راداری در اولویت قرار گرفته‌اند.
پس‌زمینه بحران؛ حملات هوایی آمریکا و عربستان سعودی
افزایش سطح هشدار نظامی در عراق با گزارش‌های اطلاعاتی نگران‌کننده درباره احتمال حملات تلافی‌جویانه گروه‌های شبه‌نظامی موسوم به «مقاومت اسلامی عراق» مرتبط است. یک منبع در فرماندهی عملیات مشترک عراق در گفتگو با رسانه کوردستان۲۴ تایید کرد که برخی از این گروه‌ها تهدید کرده‌اند منافع ایالات متحده و عربستان سعودی را هدف قرار خواهند داد. این تهدیدها در واکنش به حملات هوایی مشترک ایالات متحده و عربستان سعودی در تاریخ ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۷ مرداد ۱۴۰۵) صورت می‌گیرد. در آن عملیات، چندین مرکز تسلیحاتی و لجستیکی گروه‌های مسلح همسو با ایران در شرق عراق بمباران شد.
بیشتر بخوانید: اربعین در عراق؛ نمایشی از توازن دیپلماتیک، تدابیر امنیتی و موازنه اقتصادی بغداد
بر اساس گزارش وب‌سایت خبری گاردین، در این حملات هوایی دست‌کم ۲۰ نیروی عراقی و ۶ مستشار ایرانی کشته شدند؛ هرچند برخی منابع دیگر شمار کشته‌شدگان را حدود ۲۰ تن از اعضای گروه‌های مسلح اعلام کرده‌اند. مقامات واشنگتن و ریاض اعلام کردند که این بمباران‌ها در پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی علیه نیروهای آمریکایی و تاسیسات عربستان سعودی انجام شده است. ریاض مدعی شد که پهپادهای مهاجم از خاک عراق به پرواز درآمده بودند؛ ادعایی که گروه‌های مسلح عراقی آن را رد کرده و مسئولیت حملات را متوجه حوثی‌های یمن دانستند. در مقابل، دولت عراق اعلام کرد که از این حمله مشترک بی‌اطلاع بوده و آن را نقض صریح حاکمیت ملی خود می‌داند. در پی این رویداد، سفر از پیش برنامه‌ریزی‌شده علی فالح زیدی به ریاض نیز به تعویق افتاد.
ضرب‌الاجل ائتلاف حاکم برای خلع سلاح
این آماده‌باش نظامی هم‌زمان با تصمیم‌های جدی ائتلاف حاکم «اداره دولت» برای کنترل تسلیحات غیرقانونی اتخاذ شده است. این ائتلاف در سی‌وهفتمین نشست دوره‌ای خود در ۵ اوت ۲۰۲۶ (۱۴ مرداد ۱۴۰۵) که با حضور علی فالح زیدی نخست‌وزیر، نچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان، فائق زیدان رئیس شورای عالی قضایی و سران احزاب اصلی برگزار شد، بر اجرای جدی طرح انحصار سلاح در دست دولت تاکید کرد.
به گزارش خبرگزاری آنادولو، ائتلاف اداره دولت با صدور بیانیه‌ای هشدار داد که خاک عراق نباید به مبدا یا گذرگاهی برای حمله به کشورهای همسایه تبدیل شود. این ائتلاف تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۸ مهر ۱۴۰۵) را به عنوان آخرین مهلت برای انحصار کامل سلاح در دست نهادهای رسمی دولتی تعیین کرد و هشدار داد که پس از این تاریخ، با هرگونه فعالیت مسلحانه خارج از ساختارهای قانونی، بر اساس قانون مبارزه با تروریسم برخورد خواهد شد.
واکنش گروه‌های مسلح به این طرح یکسان نبوده است. گزارش‌های خبرگزاری آسوشیتدپرس نشان می‌دهد که برخی از گروه‌های شبه‌نظامی مانند عصائب اهل حق و گردان‌های امام علی برای تحویل سلاح‌ها یا ادغام در ساختار دولتی اعلام آمادگی کرده‌اند. اما در مقابل، گروه‌هایی نظیر کتائب حزب‌الله و حرکت نجباء با خلع سلاح مخالفت کرده و ادامه حضور نیروهای خارجی را دلیل حفظ سلاح خود می‌دانند. همچنین شبکه الجزیره گزارش داده است که این گروه‌ها خلع سلاح خود را به خروج کامل نیروهای خارجی مشروط کرده‌اند.
تحرکات دیپلماتیک و جابه‌جایی نیروهای آمریکایی
در بحبوحه این بحران امنیتی، تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها آغاز شده است. فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در ۵ اوت ۲۰۲۶ (۱۴ مرداد ۱۴۰۵) با فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، دیدار و گفتگو کرد. بر اساس گزارش روزنامه الشرق‌الاوسط، دو طرف در این دیدار بر لزوم جلوگیری از تبدیل شدن خاک عراق به ابزاری برای حمله به کشورهای همسایه تاکید کردند.
بیشتر بخوانید: بحران مرزی در بغداد؛ دستور نخست‌وزیر عراق برای مهار حملات فرامرزی
هم‌زمان با این تحولات، تحرکات نظامی نیروهای آمریکایی در اقلیم کردستان عراق افزایش یافته است. به گزارش پایگاه خبری کالیبر، ارتش ایالات متحده جابه‌جایی‌های گسترده‌ای را در اطراف اربیل، فرودگاه بین‌المللی این شهر و پایگاه هوایی حریر آغاز کرده است. این تحرکات که با هدف بازاستقرار نیروها انجام می‌شود، بخشی از توافق پیشین میان واشنگتن و بغداد برای خروج نیروهای نظامی ائتلاف تا پایان سپتامبر سال جاری میلادی است. ناظران سیاسی بر این باورند که این بازآرایی نظامی در شرایطی که تهدیدات پهپادی علیه مواضع آمریکا افزایش یافته، گامی پیشگیرانه برای حفاظت از نیروها در آستانه خروج نهایی است.
آینده مبهم امنیت در عراق
دولت جدید عراق به ریاست علی فالح زیدی اکنون در موقعیت بسیار حساسی قرار گرفته است و باید با سه چالش امنیتی بزرگ به طور هم‌زمان دست‌وپنجه نرم کند: نخست، خطر حملات تلافی‌جویانه گروه‌های مسلح به منافع خارجی؛ دوم، احتمال تکرار حملات هوایی آمریکا یا عربستان سعودی در عمق خاک عراق؛ و سوم، خطر بروز درگیری‌های داخلی بر سر اجرای قانون انحصار سلاح و خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی پس از ضرب‌الاجل ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۸ مهر ۱۴۰۵). فرمان آماده‌باش کامل نیروهای مسلح از سوی نخست‌وزیر، تلاشی پیشگیرانه و قانونی برای کنترل اوضاع و ممانعت از کشیده شدن مجدد عراق به کانون جنگ‌های منطقه‌ای ارزیابی می‌شود.
