در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۲ شهریور ۱۴۰۵)، گزارشهای میدانی از بازارهای سراسر کشور نشان میدهد که در فاصله چند روز مانده به بازگشایی مدارس، افزایش محسوس بهای انواع نوشتافزار و لوازم آموزشی، بار مالی سنگینی را به سبد مصرفی خانوادهها تحمیل کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، همزمان با روزهای پایانی تابستان و افزایش تقاضا برای خرید ملزومات تحصیلی، نرخ دفتر، مداد، خودکار، مدادرنگی، کیف و جامدادی در مقایسه با سال گذشته با رشد مواجه شده است. با وجود شتاب گرفتن خریدها در بازار، نهادهای متولی هنوز آمار رسمی و سراسری درباره میانگین هزینه یک بسته کامل لوازمالتحریر منتشر نکردهاند و نوسان نرخها در فروشگاههای مختلف به چشم میخورد.
محرکهای اصلی افزایش قیمت کالاها
بررسیهای انجامشده در بازار حاکی از آن است که سطح قیمتها میان فروشگاههای زنجیرهای، مغازههای محلی و بسترهای فروش اینترنتی تفاوت معناداری دارد. همچنین تفاوت قیمت میان کالاهای تولید داخل و اقلام وارداتی موجب شده است که نتوان یک رقم واحد را بهعنوان شاخص کشوری تعیین کرد. به گزارش پایگاههای خبری اقتصادی، فعالان صنف و فروشندگان لوازمالتحریر، عوامل متعددی را در بالا رفتن قیمتها دخیل میدانند. رشد بهای کاغذ وارداتی و داخلی، گرانی مواد اولیه پلاستیکی و فلزی، افزایش دستمزدها، بالارفتن هزینههای حملونقل و توزیع و نوسانات نرخ ارز از جمله دلایلی است که هزینه نهایی تولید و واردات این اقلام را بالا برده است. تغییرات نرخ ارز بهویژه روی اقلامی که مواد اولیه آنها وابسته به واردات است اثر مستقیم گذاشته و حاشیه سود توزیعکنندگان را نیز تحتالشعاع قرار داده است.
دستورالعملهای سلیقهای مدارس و فشار مالی
در کنار نوسانهای بازار آزاد، تصمیمات و شیوهنامههای داخلی برخی مدارس نیز هزینههای آغاز سال تحصیلی را برای خانوادهها دوچندان کرده است. به گزارش خبرگزاری ایسنا، بسیاری از اولیای دانشآموزان از الزام مدارس به تهیه دفترها و اقلامی با تعداد برگ، رنگ جلد یا طراحیهای یکدست و خاص انتقاد دارند. این دسته از خانوادهها عنوان میکنند که اعمال چنین الزاماتی، امکان استفاده از دفاتر و وسایل سالم باقیمانده از سالهای گذشته را از بین میبرد و خانوادهها را وادار به خرید اقلام نو و گرانتر میکند.
بیشتر بخوانید: دلار در آستانه ورود به کانال ۲۴۰ هزار تومانی؛ رکوردشکنی همزمان در بازار طلا و سکه
در سوی مقابل، شماری از معلمان و مدیران مدارس دوره ابتدایی معتقدند که همسانسازی رنگ و ساختار دفاتر به دانشآموزان خردسال کمک میکند تا درسها را آسانتر تفکیک کنند و فرایند آموزش با نظم بهتری پیش برود. با این حال، کارشناسان آموزشی تأکید دارند که اصرار بر برندها یا مدلهای خاص، نوعی تحمیل هزینه اضافی است که باید از سوی وزارت آموزشوپرورش و بخشهای بازرسی مناطق مورد نظارت دقیق قرار گیرد تا از فشار مضاعف بر اولیا جلوگیری شود.
تاثیر طرحهای فانتزی بر سبد خرید
یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار بر مجموع هزینههای خانوادهها، تمایل کودکان و نوجوانان به استفاده از لوازمالتحریر فانتزی و دارای تصاویر شخصیتهای مشهور پویانمایی و رسانهای است. گزارشهای منتشرشده در رسانهها نشان میدهد محصولاتی که دارای طراحیهای خاص، جلدهای برجسته یا برندهای تجاری نامآشنا هستند، گاهی با قیمتی تا دو یا سه برابر نمونههای ساده و استاندارد در بازار به فروش میرسند. گرایش طبیعی دانشآموزان به این دست اقلام، انتخاب گزینههای اقتصادی را برای والدین دشوارتر میکند و بهای پرداختی نهایی را به شکل چشمگیری افزایش میدهد. تولیدکنندگان داخلی اگرچه تلاش کردهاند محصولاتی با طرحهای بومی روانه بازار کنند، اما اختلاف قیمت میان اقلام فانتزی و ساده همچنان پابرجاست.
تجمیع مخارج و ضرورت پایش رسمی
گرانی نوشتافزار در شرایطی رخ میدهد که خانوادهها به طور همزمان با طیف وسیعی از مخارج آغاز سال تحصیلی روبرو هستند. هزینههای مرتبط با ثبتنام در مدارس، تهیه لباس فرم مصوب، خرید کفش و پوشاک مناسب، هزینه سرویس رفتوآمد و در برخی موارد تهیه ابزارهای هوشمند یا کمکآموزشی، بودجه شهریورماه خانوارها را به شدت تحت فشار قرار داده است. تجمیع این مخارج سبب شده است تا بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه خانوادههای دارای دو یا چند دانشآموز تنها صرف مقدمات ورود به مدرسه شود.
بیشتر بخوانید: دلار در آستانه ورود به کانال ۲۴۰ هزار تومانی؛ رکوردشکنی همزمان در بازار طلا و سکه
تا این لحظه مرکز آمار ایران یا وزارت آموزشوپرورش گزارش جامع و دقیقی از میانگین سبد کل هزینههای بازگشایی مدارس برای سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ (۱۴۰۵–۱۴۰۶) منتشر نکردهاند. از این رو، ارقام اعلامشده در گزارشهای میدانی بازتابدهنده نمونههای محلی و مشاهدات فروشگاهی است و تعیین دقیق شاخص تورم آموزشی نیازمند بررسیهای آماری منسجم خواهد بود. کارشناسان معتقدند اتخاذ راهکارهای راهبردی برای تأمین کاغذ ارزانقیمت، حمایت هدفمند از تولید داخلی و نظارت سختگیرانه بر الزامات غیرضروری مدارس میتواند تا حدودی از بار سنگین هزینههای آموزشی بر دوش خانوادهها بکاهد.
بیشتر بدانید: سقوط ۳۴ درصدی فروش غولهای خودروسازی؛ بازار در انجماد معاملات و دپوی قطعات
