اطلاعات تازه نشان میدهد روسیه انتقال محمولههایی از مواد منفجره، مهمات و قطعات پهپاد را از طریق دریای خزر به ایران آغاز کرده است؛ اقدامی در چارچوب تلاشها برای کمک به تهران در بازسازی بخشی از زرادخانه نظامیاش که در جریان جنگ با ایالات متحده و اسرائیل فرسوده و نابود شده است.
بر اساس گزارش اختصاصی شبکه آمریکایی «انبیسی نیوز» که به یک سند دولتی اروپایی استناد دارد و این شبکه صحت آن را از طریق یک مقام غربی تأیید کرده است، محمولههای روسی شامل ماده منفجره TNT، مهمات، قطعات پهپاد و نیز موادی بوده که میتوان از آنها در ساخت کلاهکهای جنگی موشکهای بالستیک استفاده کرد. اطلاعات مندرج در این سند بر دادههایی استوار است که تا ماه گذشته در دسترس بوده، همچنین بر تحلیل تصاویر ماهوارهای و تردد کشتیها در دریای خزر.
بیش از ۲۰ کشتی و مسیری که رهگیری آن دشوار است
این اطلاعات نشان میدهد بیش از ۲۰ کشتی روسی برای انتقال این محمولهها به بندر امیرآباد در شمال ایران، از دریای خزر عبور کردهاند. شماری از کشتیهای مشارکتکننده در این انتقالها تحت تحریمهای آمریکا و اروپا قرار دارند.
برخی از این کشتیها متعلق به شرکت روسی MG-FLOT هستند که پیشتر با نام Transmorflot شناخته میشد و دفتر آن در منطقه داغستان روسیه قرار دارد. ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ بهدلیل نقش این شرکت در انتقال تجهیزات و محمولههای مرتبط با همکاری نظامی میان مسکو و تهران، آن را تحریم کرده بود.
دریای خزر برای روسیه و ایران گذرگاهی فراهم میکند که مختل کردن آن برای قدرتهای غربی دشوار است؛ زیرا این دریا بسته است و تنها روسیه، ایران، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان به آن ساحل دارند و هیچ نیروی دریایی آمریکایی یا غربی بهطور دائم در آن حضور ندارد. این گزارش همچنین به استفاده برخی کشتیها از روشهایی برای کاهش امکان ردیابی اشاره کرده است؛ از جمله خاموش کردن یا از کار انداختن سامانههای شناسایی خودکار AIS در برخی عبورها.
اسرائیل اواخر مارس/آذار تلاش کرده بود این مسیر را مختل کند؛ زمانی که مجتمع بندری بندر انزلی در ساحل ایرانی دریای خزر را هدف قرار داد؛ مکانی که به گفته منابع اسرائیلی برای انتقال محمولههای نظامی روسیه استفاده میشود. با این حال، انتقالها بعداً از سر گرفته شد.
چرخش در مسیر انتقال سلاح میان مسکو و تهران
جریان این محمولهها از تغییر در ماهیت رابطه نظامی دو کشور پرده برمیدارد. از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، ایران یکی از تأمینکنندگان اصلی پهپاد و سلاح برای مسکو بود و پهپادهای شاهد-۱۳۱ و شاهد-۱۳۶ را به این کشور منتقل کرد؛ پیش از آنکه روسیه بر اساس ترتیباتی با تهران، تولید نسخههای ارتقایافته این پهپادها را در داخل آغاز کند.
اما اکنون، بنا بر این گزارش، روسیه به ایران کمک نظامی میکند؛ کشوری که جنگ بخشی از ذخایر نظامیاش را فرسوده کرده و حملات آمریکا و اسرائیل نیز به تأسیسات تولید سلاح و قطعات نظامی آن آسیب زده است.
جیم لامسون، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، گفت اتکای ایران به روسیه برای تأمین قطعات پهپاد و مهمات، نشانه آسیب دیدن توان تولید داخلی این کشور است. او افزود نیاز تهران به واردات این مواد نشان میدهد حملات آمریکا و اسرائیل در تضعیف تأسیسات یا توانمندیهایی که ایران برای تولید سلاح و قطعات مورد نیاز خود به آنها متکی بود، موفق بوده است.
این اطلاعات در حالی منتشر میشود که نشانههای دیگری نیز از گسترش حمایت روسیه از ایران دیده میشود. مقامهای غربی پیشتر از انتقال تجربیات مسکو به تهران، برگرفته از جنگ اوکراین، سخن گفته بودند؛ از جمله در زمینه استفاده از پهپادها و جنگ الکترونیک، و نیز اطلاعاتی که به ایران برای ردیابی و هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی کمک میکند. همچنین گزارشهایی منتشر شده که روسیه قطعات مرتبط با پهپادهای ارتقایافته «شاهد» و شاید حتی پهپادهای کامل را به ایران فرستاده است.
تکذیب روسیه و تردید ترامپ
در مقابل، یک مقام روس اتهامهای مطرحشده در گزارش «انبیسی نیوز» را رد کرد و به این شبکه گفت مسکو به آنچه او «اخبار جعلی» خواند، پاسخ نمیدهد.
پیشتر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته بود ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به او تأکید کرده است که مسکو به ایران سلاح نمیفروشد؛ با این حال، اطلاعات مورد استناد این گزارش، حجم یا مقدار این محمولهها را مشخص نکرده است.
با این همه، انتقال مواد منفجره، قطعات پهپاد و مهمات از طریق دریای خزر نشان میدهد همکاری نظامی دو کشور وارد مرحلهای تازه شده است؛ بهگونهای که مسکو، که در سالهای گذشته در جنگ خود علیه اوکراین به سلاح و فناوری ایرانی متکی بود، اکنون برای بازسازی توان نظامی تهران پس از ضرباتی که متحمل شده، به آن کمک میکند.
- سد ۱۵ میلیون تومانی مقابل نیمکتها؛ مشقِ «مهر» چگونه از جیب خانوادهها سبقت گرفت؟
- کمیته برنامههای درسی کُردی به «الحل نت»: بهزودی مؤسسه تربیت معلم زبان کُردی در حسکه و عفرین راهاندازی میشود
- نبرد روایتها در واشنگتن؛ آیا جهان «حوثیها» را آنگونه که یمنیها میبینند میشناسد؟
- دیپلماسی در بنبست گمانهزنی؛ جنجال «شروط چهارگانه» پکن برای تهران
- از جیرفت تا پایگاههای منطقهای؛ عبور تهران و واشینگتن از خطوط قرمز در ۲۴ ساعت نبرد مستقیم
