عربستان سعودی خط لوله حیاتی نفت شرق به غرب خود را در پی حملات پهپادی به طور موقت مسدود کرد. این اقدام پس از آسیبدیدگی تأسیسات این خط لوله در جریان گسترش جنگ در خاورمیانه صورت گرفت و خطر جهش بیشتر قیمتهای انرژی را تشدید کرد. بر پایه گزارش خبرگزاری رویترز، این خط لوله به طول ۱۲۰۰ کیلومتر در سراسر شبهجزیره عربستان امتداد دارد و در ۶ ماه گذشته، مسیر اصلی صادرات نفت منطقه به بازارهای جهانی بوده است؛ زیرا گذرگاه استراتژیک تنگه هرمز به دلیل جنگ تا حد زیادی مسدود است. این لوله روزانه بین ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت، معادل ۴ تا ۵ درصد عرضه جهانی، منتقل میکرد و ریاض را از آسیبهای شدید ناشی از توقف صادرات نفت مصون نگه میداشت.
این حمله پهپادی امنیت زیرساختهای بینالمللی انرژی را مستقیماً نشانه رفته است. مقامات رسمی در بغداد و ریاض تأیید کردند که حمله از خاک عراق، یعنی کانون استقرار شبهنظامیان تحت حمایت حکومت ایران، هدایت شده است. بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت پلنت لبز، دود سیاه غلیظی از تأسیسات این خط لوله در جنوب شهر مدینه در منطقه حجاز برخاسته است. وزارت امور خارجه عربستان سعودی ضمن تأیید مجروح شدن شماری از افراد و خسارت به خط لوله، اعلام کرد که ارزیابی آسیبها ادامه دارد. این حملات در شرایطی رخ میدهد که مردم رنجدیده ایران با تورم کمرشکن و بحران اقتصادی عمیق روبهرو هستند، اما منابع ملی کشور صرف ماجراجوییهای منطقهای و تسلیح شبهنظامیان میشود.
ردپای شبهنظامیان وابسته به تهران و واکنشهای منطقهای
پرتاب پهپادها از مبدأ عراق، فشارهای سنگینی بر حاکمیت بغداد وارد کرده است؛ دولتی که پیوندهای سیاسی و نظامی نزدیکی با واشنگتن و تهران دارد. در واکنش به این اقدام تخریبی، دولت عراق بلافاصله فرمانده نظامی و رئیس پلیس استان میسان در مجاورت مرز ایران را برکنار کرد و گذرگاه اصلی مرزی در این استان را بست. استان میسان سالها کانون نفوذ گروههای شبهنظامی شیعه وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده است. وزارت امور خارجه عربستان سعودی اعلام کرد که ریاض بر خلاف موارد پیشین، بنا به درخواست مستقیم نخستوزیر عراق از اقدام تلافیجویانه فوری علیه این شبهنظامیان خودداری کرده است تا تنشها فراتر نرود.
این خویشتنداری شکننده، بحران عمیقتری را در حاکمیت ملی همسایگان آشکار میکند که ناشی از مداخلات مستمر جمهوری اسلامی است. استفاده ابزاری حکومت تهران از خاک همسایگان، امنیت منطقه را مختل ساخته و آتش جنگ را به ملتهای دیگر تسری میدهد. در حالی که افکار عمومی و مردم ایران خواهان پایان انزوای بینالمللی و توقف هدررفت سرمایههای عمومی هستند، حمایت تسلیحاتی تهران از گروههای بیمسئولیت، همسایگان را به لبه پرتگاه جنگ کشانده و بار اقتصادی بحران را بر دوش شهروندان عادی سنگینتر کرده است.
پیشروی حوثیها در تنگه بابالمندب تحت هدایت سپاه پاسداران
همزمان با مسدود شدن شریان نفتی عربستان سعودی، جبهه جنوبی جنگ در دریای سرخ نیز گسترش یافته است. ۴ منبع در دولت مستقر در جنوب یمن به خبرگزاری رویترز گفتند که شبهنظامیان حوثی با پیشروی در سواحل دریای سرخ، جزیره استراتژیک پریم را در قلب تنگه بابالمندب، موسوم به “دروازه اشکها”، به تصرف درآوردهاند. تصرف این جزیره کلیدی در دهانه دریای سرخ، اهرم فشار تازهای برای تهدید کشتیرانی بینالمللی به دست این گروه داده است. نیروهای دولت یمن که ۱۲ سال پیش در پی تصرف صنعا با حوثیها درگیر شدند، اعلام کردند که درصدد بازپسگیری این مناطق هستند.
خبرگزاری رویترز به نقل از ۲ منبع ایرانی فاش کرد که پیشروی ناگهانی حوثیها با هدایت مستقیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صورت گرفته است. این منابع اعلام کردند که حکومت تهران هفته گذشته به حوثیها دستور داد حملات به عربستان سعودی را تشدید کنند و وعده منابع مالی بیشتر، ارسال سلاح و اعزام افسران نظامی را داده است. اگرچه جمهوری اسلامی هدایت عملیات را رسماً انکار میکند، اما یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، اعلام کرده است که دریانوردی تنها برای کشتیهای غیرسعودی ایمن است؛ امری که نشاندهنده هماهنگی کامل راهبردی میان تهران و این گروه شبهنظامی است.
موضع واشنگتن و جهش بیسابقه بهای جهانی سوخت
تهدید مستمر گذرگاههای انتقال انرژی ضربه مهلکی به ثبات اقتصاد جهان وارد ساخته است. بر پایه گزارش رسمی آژانس بینالمللی انرژی، عرضه نفت عربستان سعودی در پی حملات پیدرپی به کشتیها در بابالمندب، به پایینترین میزان در بیش از ۳ دهه گذشته تنزل یافته است. همزمان، بهای جهانی نفت صعود کرد و نرخ خردهفروشی سوخت دیزل در آمریکا رکورد تاریخی ۶ دلار در هر گالن را شکست. تبادل آتش میان نیروهای آمریکایی و جمهوری اسلامی به نفتکشها، ترانزیت انرژی را در خطرناکترین وضعیت سالهای اخیر قرار داده است.
در این اوضاع بحرانی، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در تماسی تلفنی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواستار کمک نظامی واشنگتن برای مقابله با حوثیها شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جمع خبرنگاران در دوبلین ضمن تأیید این گفتوگو و نامیدن محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به عنوان “دوست خوب”، اعلام کرد که رژیم ایران احتمالاً مسئول این حمله بوده است. او گفت: “من فکر میکنم آنها هستند، احتمالاً کار آنها است.” دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، افزود حوثیها نیز با دولت او تماس گرفته و خواستهاند آمریکا مستقیماً دخالت نکند و مدعی شدهاند مانع عبور بیشتر کشتیها نخواهند شد. او تصریح کرد: “آنها ترجیح میدهند ما دخالت نکنیم و به بیشتر کشتیها اجازه عبور میدهند؛ تنها ۱ کشور است که با آن مشکل دارند و ما به این وضعیت رسیدگی خواهیم کرد.”
- از خیابان تا بیمارستان؛ ابعاد جنایت، پنهانکاری و سرکوب ساختاری در دی ۱۴۰۴
- تشدید تنش حوثیها تا مکه رسید؛ عربستان از «خط قرمز» سخن گفت
- سقوط قدرت خرید و تعمیق بحران معیشت؛ شکاف سهبرابری حداقل دستمزد و سبد هزینههای خانوار
- دیپلماسی در سایه تنش؛ مرزهای عملگرایی پکن در شراکت راهبردی با تهران
- افول اهرم راهبردی رژیم در تنگه هرمز؛ ماجراجوییهای پرهزینه تهران در برابر رونق صادرات نفت آمریکا
