مصر از طریق مجموعه‌ای از پروژه‌های توسعه‌ای می‌کوشد منابع اقتصاد ملی خود را متنوع سازد تا اوضاع این کشور را بهبود دهد. در همین چارچوب، قاهره در پی آن است که با توسعه بنادر مصر و زیرساخت‌های مربوط به حمل‌ونقل زمینی و ریلی، به مرکزی برای تجارت جهانی تبدیل شود. در این راستا، اخیراً آغاز پروژه کریدور لجستیکی-توسعه‌ای یکپارچه «العریش – طابا» اعلام شد؛ کریدوری که به «خط تجارت عربی» متصل خواهد شد و به انتقال کالا به عراق، اردن و کشورهای خلیج کمک می‌کند؛ امری که به رونق تجارت و بنادر مصر یاری می‌رساند.
این کریدور توسعه‌ای یکپارچه از بندر دریایی العریش تا گذرگاه زمینی طابا امتداد خواهد داشت و به گفته کامل الوزیر، وزیر حمل‌ونقل مصر، خط راه‌آهن العریش – طابا این دو را به هم متصل می‌کند. این خط امتداد مسیر الفردان – بئرالعبد – العریش است و از منطقه صنایع سنگین در سینا عبور می‌کند. این کریدورها به اتصال مناطق تولید صنعتی، کشاورزی، معدنی و خدماتی به بنادر دریایی از طریق شیوه‌های حمل‌ونقل سریع، پاک و ایمن، با عبور از بنادر خشک و مناطق لجستیکی، کمک خواهند کرد.
کریدور لجستیکی «العریش – طابا» به سمت شرق و به سوی اردن و عراق امتداد خواهد یافت، زیرا بخشی از مسیر حمل‌ونقل عربی است که «خط تجارت عربی» نام گرفته و به گفته وزیر مصری، تجارت با اردن، عراق، کشورهای خلیج و نیز کشورهای عربی آفریقایی را پشتیبانی خواهد کرد. این در حالی است که پروژه بازسازی، توسعه و احداث خط راه‌آهن الفردان – شرق بورسعید به سمت بئرالعبد و العریش و از آنجا تا طابا، با طول کلی حدود ۵۰۰ کیلومتر، در حال اجراست؛ خطی که دریای سرخ و مدیترانه را به هم متصل می‌کند.
ابعاد پروژه مصر
این پروژه شامل بازسازی و توسعه خط الفردان – بئرالعبد به طول ۱۰۰ کیلومتر، توسعه مسیر اتصال از بالوظه تا بندر شرق بورسعید به طول ۴۴ کیلومتر، احداث خط بئرالعبد – العریش به طول ۸۰ کیلومتر، و نیز احداث خط العریش – النخل – التمد – طابا به طول ۲۷۵ کیلومتر است. این پروژه به همه تجمعات مسکونی، صنعتی و معدنی سینا خدمات خواهد داد. همچنین این خط برای انتقال کالا به سمت اردن و عراق امتداد می‌یابد؛ امری که تا حد زیادی به توسعه صادرات مصر و رونق صادرات به بسیاری دیگر از کشورهای عربی کمک می‌کند.
«خط تجارت عربی» با هدف انتقال زمینی کالاهای اردن، عراق و کشورهای خلیج، با استفاده از راه‌آهن تا منطقه عقبه طراحی شده است. به گفته وزیر حمل‌ونقل مصر، شرکت «الجسر العربی للملاحة» کالاهای اردن، عراق و کشورهای خلیج را از عقبه به طابا و نویبع با استفاده از کشتی‌های این شرکت، که متعلق به مصر، اردن و عراق است، جابه‌جا می‌کند.
وزیر همچنین توضیح داد که این پروژه به انتقال صادرات اردن و عراق به کشورهای اروپایی و ایالات متحده کمک خواهد کرد. او همچنین به توافق با شرکت فرانسوی «سی‌ام‌ای» برای حمل‌ونقل بر اساس ظرفیت‌های خالی در کشتی‌های ورودی به منطقه بورسعید اشاره کرد. در عین حال انتظار می‌رود این کریدور به توسعه همه‌جانبه شبه‌جزیره سینا کمک کند، به‌گونه‌ای که بتوان در امتداد این خط، مناطق مسکونی بزرگی ایجاد کرد.
کارشناسان به امکان گسترش اتصال این کریدور با عراق و اردن برای دربرگرفتن کشورهای دیگر اشاره می‌کنند؛ به‌ویژه با توجه به اینکه بندر العریش اکنون در حال توسعه است تا به بندری اصلی تبدیل شود. افزون بر این، خط جدید به تجمعات صنعتی موجود در سینا خدمات می‌دهد؛ امری که به گسترش بیشتر آنها کمک خواهد کرد.
پیش‌بینی می‌شود احداث این کریدور که به «خط تجارت عربی» متصل خواهد شد، به توسعه زیرساخت‌ها و خدمات منجر شود؛ زیرا این امر مستلزم توسعه و بهبود زیرساخت‌ها در منطقه سینا است و در نتیجه به ایجاد فرصت‌های شغلی و توسعه اقتصادی در منطقه خواهد انجامید؛ چرا که این کریدور با بنادر، ایستگاه‌ها، انبارها، شبکه‌های حمل‌ونقل و دیگر خدمات پشتیبانِ حمل‌ونقل و تجارت پیوند دارد.
دیدگاه اقتصادی
در این زمینه، محمد عادل، کارشناس اقتصادی مصری، می‌گوید هدف اصلی از این پروژه، ایجاد یک کریدور لجستیکی راهبردی است که بنادر دریای سرخ را از طریق سینا به بنادر دریای مدیترانه متصل می‌کند؛ امری که شمال و جنوب سینا را به هم پیوند می‌دهد.
به گفته عادل، خط راه‌آهن همچنین از مناطق معدن‌کاری و استخراج مرمر در سینا عبور می‌کند و به انتقال کالا کمک می‌کند. مهم‌تر از آن، به گفته این اقتصاددان مصری، این پروژه به شهر طابا می‌رسد و می‌تواند به سمت شرق، به سوی اردن و عراق، امتداد یابد.
عادل در گفت‌وگو با وب‌سایت «الحل نت» توضیح می‌دهد که ائتلاف میان سه کشور ـ عراق، مصر و اردن ـ ایده‌ای قدیمی است که به اواخر دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد. پیش‌تر نیز قاهره، بغداد و اَمان در سال ۲۰۲۰ پروتکل همکاری‌ای امضا کرده بودند که شامل ایجاد یک خط حمل‌ونقل زمینی میان سه کشور است؛ خطی که از قاهره آغاز می‌شود، از اَمان در اردن می‌گذرد و به بغداد می‌رسد.
عادل در ادامه توضیح می‌دهد که این پروژه با هدف تقویت روابط اقتصادی و تجاری میان عراق، مصر و اردن و تسهیل رفت‌وآمد میان آنها طراحی شده است؛ به‌ویژه آنکه به گفته او، این سه کشور در پی تحکیم همکاری اقتصادی و هماهنگی متقابل هستند. در این چارچوب، مصر می‌تواند برق و گاز را به اردن و عراق، که به‌شدت به آنها نیاز دارند، صادر کند و در مقابل از واردات نفت عراق بهره‌مند شود.
عادل در سخنانش درباره این پروژه اشاره می‌کند که این طرح می‌تواند به فعال شدن توافق نفت در برابر ساخت‌وساز بینجامد؛ به‌گونه‌ای که مصر بتواند در تلاش‌های بازسازی، عمران و ساخت‌وساز در عراق مشارکت کند. این امر به گشوده شدن بازار کار عراق به روی میلیون‌ها کارگر مصری کمک خواهد کرد و به طور کلی، این همکاری می‌تواند منافع و سودهای متقابلی ایجاد کند.
این در حالی است که جنگ اول خلیج فارس به قطع روابط دیپلماتیک میان عراق و مصر انجامیده بود، اما این روابط در سال‌های گذشته با تبادل سفرهای بسیاری از مقام‌های ارشد دو کشور بهبود یافته است؛ به‌ویژه در چارچوب نزدیکی سه کشور عراق، مصر و اردن.
نزدیکی‌ای که به پروژه‌های راهبردی انجامید
این نزدیکی در سال ۲۰۲۱ به‌طور چشمگیری اوج گرفت؛ زمانی که مصر ۱۵ توافق‌نامه و یادداشت تفاهم در بخش‌های مختلف، از جمله نفت، راه‌ها، مسکن، ساخت‌وساز و تجارت امضا کرد؛ پس از آنکه هیئت وزیران عراق در دسامبر با تمدید قرارداد تأمین «هیئت عمومی نفت مصر» به میزان ۱۲ میلیون بشکه نفت خام سبک بصره برای سال ۲۰۲۱ موافقت کرد.
عراق همچنین در حال برنامه‌ریزی برای احداث خط لوله‌ای است که هدف آن صادرات روزانه یک میلیون بشکه نفت خام عراق از شهر بصره در جنوب کشور به بندر عقبه اردن در دریای سرخ است؛ و پروژه راه‌آهن مصر تا حد زیادی به این امر کمک خواهد کرد. این در حالی است که بغداد در پی تقویت نزدیکی با محیط عربی و منطقه‌ای خود است.
در سایه این بلندپروازی‌های عربی، این همگرایی اقتصادی میان مصر، اردن و عراق، انگیزه‌ای برای جذب سرمایه‌گذاری در منطقه به شمار می‌رود؛ چرا که توافق‌های سه‌جانبه بسیاری میان قاهره، اَمان و بغداد وجود دارد که تأثیر مستقیمی بر جذب سرمایه‌گذاری در سه کشور و منطقه به‌طور کلی دارد.
به‌ویژه آنکه منطقه عربی، در پرتو چندین پروژه‌ای که میان رئیس‌جمهور مصر عبدالفتاح السیسی، پادشاه اردن ملک عبدالله دوم، و نخست‌وزیر عراق محمد شیاع السودانی در حاشیه نشست «بغداد ۲» که سال گذشته در بحرالمیت برگزار شد، مورد بحث قرار گرفت، بهترین منطقه برای سرمایه‌گذاری به شمار می‌رود.
بر این اساس، آنچه این سه کشور به‌طور مشترک برای اجرای آن تلاش می‌کنند، به ایجاد یک قطب جذب اقتصادی کمک خواهد کرد که در خدمت منافع منطقه عربی است؛ مشروط بر آنکه همه طرف‌ها به تعهدات خود پایبند بمانند و از آنها شانه خالی نکنند.
- آمریکا در حال بررسی استفاده از «مادرِ بمب‌ها» علیه زیرساخت‌های ایران؛ آیا این اقدام پایان جنگ را رقم می‌زند؟
- جدال داخلی ایران بر سر حمله به سه کشتی در تنگه هرمز و نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
- صدور حکم زندان در آلمان برای عوامل تروریسم دولتی رژیم ایران؛ محکومیت دو مزدور به اتهام توطئه قتل رهبران جامعه یهودی
- تحدید کانال‌های مالی منطقه‌ای؛ کالبدشکافی ابعاد و پیامدهای دور جدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران
- ترکیه و اسرائیل در سوریه؛ رقابت نفوذ تا کجا پیش می‌رود؟
