تنش در تنگه هرمز وارد مرحلهای خطرناکتر شده است؛ پس از اظهارات مقامهای ایرانی درباره «کنترل کامل» بر مهمترین گذرگاه دریایی انتقال نفت در جهان، همزمان گزارشهایی از تحرکات نظامی آمریکا در دریای عرب و توقیف یک نفتکش ایرانی منتشر شده است.
این تحول در حالی رخ میدهد که نشانههای سیاسی نگرانکنندهای از توقف روند مذاکرات غیرمستقیم دیده میشود؛ آن هم پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد سفر فرستادگانش به اسلامآباد را لغو کرده است.
ترامپ از «درگیریهای داخلی در ایران» و «سردرگمی» در رهبری آن سخن گفت و افزود: «همه برگها دست ماست… اگر میخواهند صحبت کنند، تماس بگیرند.»
منابع خبری در پلتفرم «ایکس» گزارش دادند که یک ناوشکن و یک بالگرد آمریکایی یک نفتکش ایرانی را در دریای عرب متوقف کردهاند؛ همزمان آمریکا نیز ناوهای هواپیمابر خود را به سامانههای پیشرفته مقابله با پهپادها و قایقهای تندرو مجهز کرده است.
در مقابل، «قرارگاه خاتمالانبیا» لحن خود را تندتر کرد و گفت نیروهای آمریکایی در صورت ادامه محاصره و دزدی دریایی، با «پاسخی قوی» روبهرو خواهند شد.
این نهاد همچنین افزود که ایران «بر تنگه هرمز مسلط است» و «تنها گزینه» پیش روی واشنگتن، «خروج بیقیدوشرط» است.
آمارهایی که سطح نگرانی را بالا میبرد
حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت از تنگه هرمز عبور میکند؛ موضوعی که هرگونه اختلال در آن را به رخدادی فراتر از سطح منطقه تبدیل میکند.
کاربران و ناظران در ایکس از کاهش شدید تردد دریایی، از حدود ۱۳۰ کشتی در روز به ارقامی محدود، خبر دادهاند؛ همراه با هشدارهایی درباره کمبود جهانی انرژی و افزایش قیمت نفت.
نگرانیها به نفت محدود نمانده است. حسابهای پرمخاطب هشدارهایی منتشر کردهاند درباره تهدیدهایی که ممکن است کابلهای دریایی اینترنت را نیز هدف بگیرد؛ برآوردها نیز نشان میدهد ۱۵ درصد از ترافیک اینترنت جهان از گذرگاههای دریایی در محدوده خلیج تأثیر میپذیرد.
در پرونده هستهای نیز ناظران و تحلیلگران بار دیگر یادآوری کردهاند که ایران ۱۱ تن اورانیوم غنیشده در اختیار دارد؛ موضوعی که در مقطعی که احتمال فروپاشی کانالهای مذاکره یا تبدیل شدن آنها به ابزاری صرف برای مدیریت بحران رو به افزایش است، بهعنوان یک عامل بازدارنده اضافی مطرح میشود.
تنشها تا کجا میتواند پیش برود؟
تحلیلگران معتقدند دامنه درگیری ممکن است به جبهههای لبنان، عراق و یمن گسترش یابد. همزمان، نشانههایی از آمادهباش گروههای عراقی و انتقال موشکهای ایرانی به آنها مطرح شده و در کنار آن، حملات هوایی اسرائیل در جنوب لبنان نیز ادامه دارد.
در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که تهران از کارت هرمز برای منحرف کردن توجه از پرونده هستهای و خرید زمان در مذاکرات استفاده میکند و هرگونه بستن واقعی تنگه، واکنشی گسترده در سطح بینالمللی در پی خواهد داشت و حتی میتواند راه را برای مداخلههای اروپایی و آسیایی، از جمله نقش احتمالی چین برای حفاظت از جریان انرژی، باز کند.
