عید قربان امسال برای هزاران خانواده آواره در مناطق تحت کنترل گروه «حوثی» همپیمان تهران در شمال یمن، در حالی فرا رسیده که آنها با شرایط معیشتیِ رو به وخامت دستوپنجه نرم میکنند؛ وضعیتی که باعث شده بسیاری از آنها بیش از آنکه درگیر مظاهر سنتی عید باشند، به تأمین غذا، اجارهخانه و نیازهای اولیه بقا فکر کنند.
در حالی که بازارها پر از خریدارانی بود که به دنبال قربانی و لباس نو میگشتند، در بسیاری از اردوگاههای آوارگان و محلهای اسکان موقت، صحنه کاملاً متفاوت بود؛ جایی که خانوادههایی زندگی میکنند که منابع درآمد خود را از دست دادهاند و به کمکهای انسانی متکی هستند؛ کمکهایی که در سالهای اخیر بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
رنگ باختن آرزوهای عید
در یکی از محلهای اسکان آوارگان در حاشیه صنعا، ام احمد که از استان الحدیده آواره شده، فقط توانسته برای دو فرزندش لباس دستدوم بخرد؛ در حالی که خانوادهاش برای تأمین بخشی از نیازهای غذایی خود به کمک بستگان متکی است.
او به «الشرق الأوسط» میگوید که خرید قربانی یا دیگر تدارکات عید، دیگر برای بسیاری از خانوادههای آواره مطرح نیست. به گفته او، افزایش قیمتها و نبود درآمد منظم، خانوادهها را وادار کرده است هزینههای خود را به حداقل برسانند.
آوارگانی در صنعا، إب و مناطق دیگر میگویند عید دیگر همان معنایی را که پیش از سالهای جنگ برایشان داشت، ندارد؛ زیرا اولویتهای روزانه اکنون به تأمین غذا، پرداخت اجاره و فراهم کردن نیازهای اساسی گره خورده است.
این وضعیت استثنایی به نظر نمیرسد، زیرا آوارگان دیگری هم تأکید میکنند که صحبت از قربانی، اسباببازی یا لباس نو، در سایه وخامت اوضاع اقتصادی و کاهش مداوم فرصتهای شغلی، به تجملی دستنیافتنی تبدیل شده است.
کاهش کمکها و گسترش نیازها
این شرایط همزمان با کاهش بودجه اختصاصیافته به برنامههای بشردوستانه در یمن رخ داده است؛ موضوعی که بر حجم کمکهای غذایی و نقدی ارائهشده به آوارگان و آسیبپذیرترین گروهها اثر گذاشته است.
گزارشهای سازمان ملل متحد نشان میدهد حدود 2.5 میلیون آواره داخلی با شرایط انسانی پیچیدهای روبهرو هستند؛ در حالی که بسیاری از اردوگاهها و محلهای اسکان آوارگان با کمبود خدمات پایه، از جمله آب، مراقبتهای بهداشتی و امکانات معیشتی، مواجهاند.
سازمانهای امدادرسان نیز خبر میدهند که برخی خانوادهها برای تأمین هزینههای زندگی، به کاهش تعداد وعدههای غذایی روزانه یا فروش اندک داراییهای خود روی آوردهاند.
نشانههای نگرانکننده
رنج آوارگان همزمان با افزایش هشدارهای سازمان ملل متحد درباره امنیت غذایی در یمن ادامه دارد.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد «فائو» تأکید کرده است که این کشور بالاترین نرخ جهانی جمعیتی را ثبت کرده که در مرحله چهارم طبقهبندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی قرار دارند؛ مرحلهای اضطراری که یک گام با قحطی فاصله دارد.
بر اساس برآوردهای این سازمان، حدود 18.7 میلیون نفر، معادل 53 درصد جمعیت یمن، ممکن است در سال جاری با سطح بحرانی یا بدترِ ناامنی شدید غذایی روبهرو شوند؛ ضمن آنکه در برخی مناطق، کانونهای پراکندهای از شرایط فاجعهبار مرتبط با قحطی نیز ثبت شده است.
این گزارش سازمان ملل متحد، تداوم جنگ، کاهش بودجه انسانی، افزایش هزینههای زندگی و نیز دشواریهای رساندن کمکها به نیازمندان را از عوامل این وخامت میداند.
در حالی که یمنیها امسال به استقبال عید قربان میروند، شادی در اردوگاههای آوارگان کاملاً غایب به نظر میرسد؛ جایی که موسم عید با یکی از سختترین بحرانهای انسانی سالهای اخیر این کشور همزمان شده است.
