دولت آمریکا در حال بررسی استفاده از بخشی از داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور برای جبران خسارت کشورهای خلیج است که در جریان جنگ اخیر هدف حملات ایران قرار گرفتند؛ اقدامی که میتواند رویارویی تازهای میان واشنگتن و تهران بر سر سرنوشت دهها میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور رقم بزند.
این پیشنهاد، بنا بر گزارش روزنامه «فایننشیال تایمز»، در حالی مطرح میشود که درخواستهای کشورهای خلیج برای واداشتن ایران به پرداخت هزینه خسارتهای ناشی از موشکها و پهپادهایی که تأسیسات و مراکز غیرنظامی در چند کشور منطقه را هدف قرار دادهاند، رو به افزایش است؛ آن هم در شرایطی که مذاکرات سیاسی میان دو طرف همچنان در بنبست مانده است.
جبران خسارت متحدان
بر اساس گزارش این روزنامه، وزارت خزانهداری آمریکا به ریاست اسکات بسنت در حال بررسی سازوکارهایی است که امکان استفاده از داراییهای مسدودشده ایران را برای کمک به تأمین مالی عملیات بازسازی و تعمیرات در کشورهای خلیجِ آسیبدیده از حملات ایران فراهم کند.
این روزنامه به نقل از یک مقام ارشد در دولت دونالد ترامپ نوشت که وزارت خزانهداری از «همه ابزارهای موجود» استفاده خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود داراییهای ایران برای حمایت از متحدان خلیج و جبران خسارتهای ناشی از حملات کنونی یا آینده ایران به کار گرفته میشود.
این مقام افزود که وزارتخانه از زمان آغاز جنگ، برآورد میزان خسارتهای واردشده به کشورهای خلیج را آغاز کرده است تا سازوکارهای احتمالی جبران خسارت بررسی شود.
داراییهای مسدودشده
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که سرنوشت حدود 100 میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور همچنان یکی از حساسترین پروندهها در مذاکرات آمریکا و ایران است.
تهران امیدوار بود بخشی از این پولها را در چارچوب هر توافق سیاسی یا امنیتی احتمالی با واشنگتن بازپس بگیرد، اما ادامه تنشهای نظامی و بنبست در مذاکرات، دولت آمریکا را به سمت بررسی گزینههای جایگزین برای استفاده از این منابع در جبران خسارت متحدانش، به جای بازگرداندن آنها به ایران، سوق داده است.
این رویکرد نشاندهنده تغییر در نگاه آمریکا به داراییهای ایران است؛ از یک برگ احتمالی در مذاکرات به ابزاری مضاعف برای فشار در چارچوب منازعه منطقهای.
حملات به خلیج
این بحث در آمریکا همزمان با ادامه تنش نظامی در منطقه خلیج فارس مطرح شده است؛ پس از آنکه ایران در روزهای گذشته موشکهایی به سمت پایگاههای آمریکایی در کویت و بحرین شلیک کرد.
بر اساس دادههای آمریکا، سامانههای پدافند هوایی موفق شدند بیشتر موشکها را رهگیری کنند و فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرد شماری از پهپادهای ایرانی را بر فراز تنگه هرمز، پس از آنکه تهدیدی برای تردد دریایی بینالمللی تشخیص داده شدند، سرنگون کرده است.
نیروهای آمریکایی همچنین حملاتی را علیه مواضع راداری و مراکز پایش ساحلی در داخل ایران انجام دادند؛ نشانهای از تداوم رویارویی نظامی محدود، با وجود آتشبس شکننده میان دو طرف.
مخالفت ایران
در مقابل، تهران پیشنهادهای آمریکا را قاطعانه رد کرد و گفت داراییهای مسدودشده ایران را نمیتوان «غرامت جنگی» تلقی کرد.
کاظم غریبآبادی، دیپلمات ایرانی، گفت پولهای ایران «نه غنیمت جنگی برای واشنگتن است و نه صندوق جبران خسارت برای متحدانش» و هشدار داد که هرگونه تلاش برای مصادره یا تخصیص دوباره آنها، نقض حقوق بینالملل محسوب خواهد شد.
او افزود هر اقدامی از این دست، آمریکا را با مسئولیتهای حقوقی و سیاسی تازهای روبهرو خواهد کرد و ممکن است پاسخ متناسب ایران را در پی داشته باشد.
برگ فشار تازه
پیشنهاد آمریکا جبهه تازهای از منازعه میان واشنگتن و تهران میگشاید؛ زیرا این بار موضوع نه تحریمهاست و نه برنامه هستهای، بلکه سرنوشت پولهایی است که ایران برای کاهش بحران اقتصادی خود به بازگشت آنها امید بسته است.
اگر آمریکا اجرای این طرح را پیش ببرد، داراییهای ایران ممکن است از یک برگ مذاکره که تهران در پی بازپسگیری آن است، به منبعی برای تأمین مالی جبران خسارت کشورهایی تبدیل شود که از سیاستهای منطقهای ایران آسیب دیدهاند؛ امری که میتواند هرگونه راهحل سیاسی آینده میان دو طرف را پیچیدهتر کند.
