جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در گفتگویی اختصاصی با خبرگزاری رویترز اعلام کرد که رژیم ایران برای برآورده ساختن شروط اساسی واشینگتن و پایان دادن به جنگ فرسایشی هفت‌ماهه، باید ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را به صورت “معنادار و واقعی” کاهش دهد. معاون رئیس‌جمهور آمریکا با تأکید بر اینکه کاخ سفید دیگر وعده‌های شفاهی یا تعهدات مبهم به کاهش فعالیت‌ها در آینده را نخواهد پذیرفت، تصریح کرد که هرگونه توافق پایدار برای توقف درگیری‌های نظامی، مستلزم اقدامات عملی، ملموس و برگشت‌ناپذیر در تأسیسات اتمی تهران است. این موضع قاطع نشان‌دهنده بن‌بست عمیق دیپلماتیک با رژیمی است که علیرغم متحمل شدن ضربات سنگین، همچنان بر ماجراجویی‌های هسته‌ای و بی‌ثبات‌سازی منطقه اصرار می‌ورزد.
معاون رئیس‌جمهور آمریکا در این مصاحبه که در شهر فیربنکس در ایالت آلاسکا انجام شد، با به چالش کشیدن ادعاهای تکراری تهران مبنی بر صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی گفت: “اگر شما به دنبال سلاح هسته‌ای نیستید، پس چرا به سوخت غنی‌شده ۶۰ درصدی نیاز دارید؟ اگر می‌خواهید نشان دهید که قصدی برای ساخت بمب اتم ندارید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید؛ این یک اصل بسیار ساده و اساسی است.” جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با رد پیشنهادات اخیر جمهوری اسلامی یادآور شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، طرح‌های ناقص ارائه‌شده از سوی تهران را قاطعانه رد کرده و هشدار داده است در صورت عدم تمکین حاکمان ایران به مطالبات واشینگتن، عملیات‌های نظامی سنگین پس از انتخابات میان‌دوره‌ای با شدتی دوچندان علیه مواضع استراتژیک رژیم از سر گرفته خواهد شد.
بن‌بست هسته‌ای؛ غنی‌سازی ۶۰ درصدی و خط قرمزهای متناقض تهران
ایالات متحده و متحدان بین‌المللی همواره تأکید کرده‌اند که ذخیره‌سازی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد هیچ توجیه غیرنظامی ندارد و تنها یک گام کوتاه با رسیدن به اورانیوم ۹۰ درصدی مورد نیاز برای کلاهک جنگی فاصله دارد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در این خصوص خاطرنشان کرد: “ما کلمات را با اقدامات مبادله نخواهیم کرد؛ رژیم ایران اگر واقعاً در پی اثبات عدم تمایل به ساخت بمب هسته‌ای است، باید ظرفیت غنی‌سازی خود را به شکل محسوسی از میان بردارد.” این راهبرد بر برچیدن کامل یا خروج ذخایر سوخت با غنای بالا از خاک ایران تأکید دارد تا مسیر دستیابی تهران به سلاح اتمی برای همیشه مسدود شود.
در مقابل، واکنش‌های عصبی مقامات جمهوری اسلامی بیانگر اصرار آنان بر پیگیری راهبرد باج‌خواهی هسته‌ای در برابر فشارهای بین‌المللی است. یک مقام ارشد رژیم ایران در گفتگو با خبرگزاری رویترز با رد شروط اعلام‌شده ادعا کرد که به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی خط قرمز تهران است و حاکمیت بر سر آن انعطاف نشان نخواهد داد. مقامات تهران در حالی مدعی آمادگی برای رقیق‌سازی اورانیوم در آینده شده‌اند که در عرصه میدانی، غنی‌سازی پرشتاب را به عنوان اهرم فشاری برای تحمیل خواسته‌های خود به کار می‌گیرند؛ رویکردی غیرسازنده که گفتگوهای غیرمستقیم را به بن‌بست کشانده و فرصت‌های دستیابی به آتش‌بس را از بین برده است.
بحران رهبری و سردرگمی در هرم قدرت تهران پس از مرگ خامنه‌ای
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کاخ سفید در مذاکرات، آشفتگی شدید در ساختار فرماندهی و تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی پس از کشتە شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین رژیم ایران، در حملات هوایی اسفندماه گذشته است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با اشاره به گفتگوهای غیرمستقیم با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور رژیم ایران، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه رژیم ایران، فاش کرد که مشخص نیست این افراد تا چه اندازه در هرم قدرت از اختیارات واقعی برخوردارند.
معاون رئیس‌جمهور آمریکا، صراحتاً گفت: “یکی از نکاتی که متوجه آن شده‌ایم این است که کاملاً روشن نیست تصمیمات در کشور آنها چگونه اتخاذ می‌شود.” این موضوع پیش‌تر نیز از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح شده بود که بزرگ‌ترین معضل را بی‌اطلاعی از اداره‌کنندگان واقعی تهران خوانده بود.
در واکنش به این اظهارات، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه رژیم ایران، در نشست خبری هفتگی خود در تهران تلاش کرد خلاء آشکار قدرت را پنهان سازد و مدعی شد که واشینگتن از سازوکار تصمیم‌گیری در ایران آگاه است و پیام‌های ضدونقیض از جانب خود آمریکایی‌ها صادر می‌شود.
با این حال، تضاد عمیق میان اظهارات دولت مسعود پزشکیان و اقدامات میدانی فرماندهان سپاه پاسداران نشان می‌دهد که با از میان رفتن رأس هرم استبداد در تهران، جناح‌های نظامی و امنیتی کنترل امور را در دست گرفته‌اند و با پیگیری مواضع رادیکال، مانع از حصول هرگونه راه‌حل دیپلماتیک می‌شوند.
ناکامی تهدیدات دریایی رژیم در برابر چتر امنیتی آمریکا
حاکمیت درمانده در تهران در ماه‌های گذشته تلاش کرد تا با ایجاد اخلال در تنگه هرمز و حمله به نفتکش‌های غیرمسلح، جریان اقتصاد جهانی را مختل سازد و بازارهای انرژی را به آتش بکشد. با این حال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با اشاره به گفتگوهای مستمر خود با فرماندهان میدانی ارتش آمریکا در منطقه تأکید کرد که تدابیر ائتلاف بین‌المللی مانع از سقوط صادرات انرژی شده است. به گفته وی، اگرچه نیروهای وابسته به رژیم گهگاه دست به حملات کور علیه شناورهای تجاری می‌زنند، اما توان واقعی برای بستن این آبراه بین‌المللی یا جلوگیری از انتقال نفت و گاز ندارند و تدابیر بازدارنده دریایی توطئه‌های آنان را خنثی کرده است.
معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین نگرانی‌های مطرح‌شده پیرامون کمبود مهمات استراتژیک در زرادخانه‌های نظامی ارتش آمریکا را رد کرد و یادآور شد که توان ضربتی واشینگتن در بالاترین سطح آمادگی قرار دارد.
وی با این حال به بار مالی سنگین این کارزار نظامی اشاره کرد که هزینه‌ای بالغ بر ۳ میلیارد دلار در هر ماه به بار می‌آورد؛ هزینه‌ای که همراه با نوسانات بهای سوخت، فشار اقتصادی قابل توجهی به بازارهای بین‌المللی تحمیل کرده و مهار رفتارهای مخرب رژیم تهران را به ضرورتی فوری برای ثبات اقتصاد جهانی بدل ساخته است.
فشار حداکثری واشینگتن و افق تیره بقای جمهوری اسلامی
سخنان صریح جی‌دی ونس در آلاسکا هم‌زمان با کارزار انتخاباتی او در حمایت از دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه کنگره آمریکا، در رقابت حساس با ماری پلتولا، نامزد حزب دموکرات، ایراد شد؛ فضایی که در آن هزینه‌های معیشتی و بهای سوخت ناشی از بحران خاورمیانه به دغدغه اصلی رای‌دهندگان تبدیل شده است. معاون رئیس‌جمهور آمریکا که از سوی محافل سیاسی به عنوان بخت اصلی جانشینی دونالد ترامپ و نامزد احتمالی انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ شناخته می‌شود، بر این نکته تأکید کرد که مماشات با رژیم‌های قانون‌شکن به امنیت و رفاه شهروندان آسیب می‌زند و حل ریشه‌ای بحران نیازمند مهار کامل تهدید هسته‌ای ایران است.
پیام روشن واشینگتن به حاکمان تهران این است که زمان مانورهای فریبکارانه و باج‌خواهی به پایان رسیده است. جمهوری اسلامی بر سر یک دوراهی حیاتی قرار دارد: یا باید برنامه جاه‌طلبانه غنی‌سازی را به شکل واقعی برچیند و تسلیم نظارت‌های قاطع بین‌المللی شود، یا اینکه پس از پایان رقابت‌های انتخاباتی در آمریکا، خود را برای موج گسترده‌تر و ویران‌کننده‌تری از ضربات نظامی بر پیکره زیرساخت‌های باقیمانده‌اش آماده سازد؛ ضرباتی که ادامه حیات این ساختار متزلزل را با تهدید قطعی روبه‌رو خواهد کرد.
- اولتیماتوم واشینگتن به تهران؛ توقف غنی‌سازی شرط پایان جنگ هفت‌ماهه
- ثبت رکورد بی‌سابقه در حملات موشکی به نفتکش‌ها و تهدید تازه سپاه پاسداران برای انسداد تنگه هرمز
- عملیات “فجر یمن”؛ آیا وابستگی به ایران پایان “حوثی‌ها” را تسریع می‌کند؟
- سهم ۴۰ درصدی فارغ‌التحصیلان از ارتش بیکاران ایران؛ معمای ساختاری بازار کار میان تورم مدرک و رکود مهارت
- بازسازی در سکوت؛ نشانه‌های فعالیت مجدد در سایت شمال‌شرق تهران و چالش‌های امنیتی پیش‌رو
