با تداوم رویارویی نظامی هفتماهه میان آمریکا و رژیم ایران، سران دو کشور بر یک واقعیت مشترک تأکید دارند: تحولات تقویم انتخاباتی ایالات متحده و نتیجه رأیگیری ۳ نوامبر، عاملی تعیینکننده برای توقف این نبرد نخواهد بود. خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارشی راهبردی فاش ساخت که با وجود بحران عمیق اقتصادی در ایران و نارضایتیهای معیشتی ناشی از بهای سوخت در آمریکا، هیچیک از طرفین حاضر به عقبنشینی به بهانه انتخابات نیستند. این همگرایی آشکار بر سر تداوم خصومت، نشان میدهد که ساختار حکمرانی در تهران فارغ از اینکه کدام حزب کنترل کنگره را به دست گیرد، با یک بنبست حلنشدنی و درگیری فرسایشی دست به گریبان است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در کارزار انتخاباتی ۳۲ روزه حزب جمهوریخواه صراحتاً اعلام کرده است که سیاستهای جنگی خود علیه تهران را تابع زمانبندی انتخابات نمیداند. ترامپ در جریان گردهمایی انتخاباتی در نیویورک با لحنی تند تأکید کرد که رژیم ایران یا باید تسلیم تمام مطالبات شود یا با نابودی روبهرو خواهد شد. در نقطه مقابل، سران حکومت جمهوری اسلامی نیز علیرغم تحمل ضربات سهمگین نظامی، نابودی توان دریایی و هوایی و از دست دادن مهرههای کلیدی، بدون توجه به شرایط فاجعهبار معیشتی جامعه، راهبرد تقابلگرایی خود را مستقل از نتایج انتخابات آمریکا تعریف کردهاند.
تثبیت راهبرد تقابل و بیاثری جابهجایی قدرت در کنگره
تحلیلگران سیاسی معتقدند امیدواری به توقف جنگ در پی پیروزی احتمالی دموکراتها در انتخابات کنگره، توهمی بیپایه است. حمزه صفوی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفتگو با خبرگزاری آسوشیتد پرس تصریح کرد که مقامات جمهوری اسلامی وزن ناچیزی برای انتخابات میاندورهای قائل هستند، زیرا میان هر دو حزب اصلی آمریکا اجماعی بنیادین در مهار و مقابله با رفتارهای مخرب رژیم ایران وجود دارد. به گفته این استاد دانشگاه، اختلاف احزاب آمریکایی صرفاً بر سر روشهای مواجهه است و نتیجه رأیگیری نمیتواند ماهیت راهبردی واشنگتن را در مهار تهدیدهای رژیم تهران دگرگون سازد.
همزمان، ساسان کریمی، مقام پیشین دولتی در ایران، ارزیابی مشابهی ارائه کرده و یادآور شد که سران حکومت، سرنوشت رویارویی را به فضای سیاسی واشنگتن گره نزدهاند. کریمی توضیح داد که دستگاه حاکمیت در تهران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را طرفی غیرقابل اعتماد میداند و حتی در صورت امضای هر سندی، پایبندی او را باور ندارد.
بر پایه این دیدگاه، سران جمهوری اسلامی به این جمعبندی رسیدهاند که باید هزینههای درگیری را تا جای ممکن به طرف مقابل و بازارهای جهانی تحمیل کنند؛ سیاستی که نشاندهنده بنبست کامل چشمانداز دیپلماتیک و تداوم جنگ صرفنظر از آرای شهروندان آمریکایی است.
فروپاشی اقتصادی رژیم ایران؛ اصرار بر جنگ به بهای نابودی معیشت
بیتفاوتی رژیم ایران به تأثیر انتخابات و لجاجت بر سر ادامه تنشها در شرایطی جریان دارد که اقتصاد کشور بر اثر محاصره نفتی به نقطه فروپاشی کامل رسیده است. خبرگزاری آسوشیتد پرس به نقل از تلویزیون دولتی ایران گزارش داد که محسن پاکنژاد، وزیر نفت رژیم ایران، به دنبال ناکامی مطلق در صادرات نفت زیر ضربات محاصره دریایی آمریکا ناچار به استعفا شده است. همزمان، نرخ برابری ریال، واحد پول ملی ایران، با شتابی بیسابقه به قعر سقوط کرده و تورم ناشی از انزوای کامل تجاری، زندگی روزمره مردم ایران را به وضعیتی فاجعهبار کشانده است.
با این وجود، حاکمیت تهران نه تنها تلاشی برای تغییر مسیر و کاهش آلام اقتصادی جامعه نشان نمیدهد، بلکه با باجخواهی به استقبال تشدید درگیریها رفته است. محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران و دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، در اظهاراتی متوهمانه در تلویزیون دولتی ایران ادعا کرد که کشورش دست برتر را در میدان نبرد دارد و واشنگتن باید برای لغو محاصره امتیاز بدهد.
همچنین مهدی محمدی، مشاور محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در کانال رسمی خود در پیامرسان تلگرام پیشبینی کرد که با وجود مذاکرات غیرمستقیم، از سرگیری جنگی تمامعیار در روزهای پیش رو قطعی است؛ رویکردی که ثابت میکند منافع ملی ایرانیان قربانی بقای ستیزهجویانه رژیم شده است.
ناامنسازی خطوط کشتیرانی و تنشهای نیابتی در منطقه
اصرار حاکمیت بر جنگطلبی در عرصه میدانی نیز از طریق گسترش حملات دریایی در آبراههای خاورمیانه نمود یافته است. هرچند نیروهای ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، توانستهاند با خاموش کردن سامانههای ناوبری نفتکشها و هدایت شبانه آنها انحصار تهران بر تنگه هرمز را تا حدودی بشکنند، اما حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری متوقف نشده است. کارشناسان ترابری دریایی تأکید میکنند که هزینه اسکورت نفتکشها در این گذرگاه پرخطر به بیش از ۱ میلیون دلار در روز رسیده و تردد دریایی بسیار پایینتر از شرایط پیش از آغاز جنگ باقی مانده است.
بحران منطقهای با تحرکات نیروهای نیابتی وابسته به تهران در دریای سرخ و بابالمندب پیچیدهتر شده است. دولت عربستان سعودی و نیروهای رسمی یمن برای عقب راندن شبهنظامیان حوثی وابسته به رژیم ایران عملیات گستردهای را به راه انداختهاند. در پاسخ، حوثیها به دستور اتاقهای فکر تهران، فرودگاهها و ساختارهای صنعتی عربستان سعودی را آماج موشکها و پهپادها قرار دادهاند؛ اقدامی هماهنگ که آشکار میسازد جمهوری اسلامی حتی در اوج درگیریهای مستقیم با ارتش آمریکا، از ابزارهای بیثباتکننده منطقهای خود دست نخواهد کشید و برای طولانی کردن جنگ مصمم است.
شکافهای سیاسی در واشنگتن و قفل شدن درهای دیپلماسی
در داخل ایالات متحده نیز اگرچه جنگ به چالشی انتخاباتی تبدیل شده، اما کلیت ساختار حاکم بر منافع ملی عقبنشینی در برابر باجخواهی تهران را نپذیرفته است. بر اساس نظرسنجی مشترک خبرگزاری آسوشیتد پرس و مرکز تحقیقات امور عمومی نورک، ۶۹ درصد از مردم آمریکا این جنگ را غیرضروری ارزیابی کرده و تنها ۲۸ درصد عملکرد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را تأیید میکنند. نامزدهایی مانند مایک راجرز، نامزد جمهوریخواه مجلس سنا از ایالت میشیگان، و اشلی هینسون، نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان و نامزد سنا از ایالت آیووا، خواستار خاتمه سریع درگیریها یا عدم پرداخت هزینههای آن از جیب مردم شدهاند.
با این حال، کریستوفر بوریک، رئیس پژوهشکده نظرسنجی دانشگاه لیهای در ایالت پنسیلوانیا، یادآور شد که جداسازی خطمشیها از مواضع ترامپ عملاً دشوار است و فشار سنگینی بر حزب حاکم تحمیل میکند. در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور رژیم ایران، در جریان رایزنیهای اخیر با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در ترکمنستان، نسبت به چشمانداز مذاکرات ابراز بدبینی کرد و از عدم تحقق وعدههای مالی توافق نافرجام ژوئن سخن گفت. این مواضع دوجانبه تأیید میکند که اراده سیاسی برای تسلیم یا صلح وجود ندارد و فرجام انتخابات ۳ نوامبر آمریکا هر چه باشد، ماشین جنگی تا زمان تسلیم یا سقوط کامل ساختارهای نظامی رژیم متوقف نخواهد شد.
- انتخابات آمریکا تغییری در سرنوشت جنگ ایجاد نمیکند؛ بنبست تهران و واشنگتن فراتر از صندوقهای رأی
- پشتبامخوابی در پایتخت؛ وقتی فقر، آغوش مادر را از فرزندش میدزدد!
- ترامپ جنگ با ایران را به تعویق انداخت؛ آیا تشدید تنشهای منطقهای محاسباتش را تغییر میدهد؟
- جهش ۵ برابری کرایه حمل کالا از ترکیه به ایران و توقف ۸ هزار کامیون در مرزها
- مرگ تدریجی طبابت در ایران؛ وقتی رانندگی از درمان جان انسانها باارزشتر میشود
