گزارش‌های متعددی از ایران حاکی از تشدید نگرانی‌ها در خصوص وضعیت حقوق بشری و قضایی شهروندان است. تازه‌ترین اطلاعات نشان می‌دهد که مختار آل‌بوشوکه، زندانی سیاسی در زندان اراک، و حمزه سواری لفته، زندانی قزلحصار کرج که در حمایت از او اعتصاب غذا کرده است، با مشکلات جسمانی جدی روبه‌رو هستند. در همین حال، بی‌خبری از سرنوشت دو شهروند کُرد که اخیراً در مهاباد و بدره بازداشت شده‌اند، و همچنین دو برادر بلوچ در سیب و سوران، بر ابهامات افزوده است. این تحولات همزمان با انتشار اخباری مبنی بر صدور احکام زندان برای ۱۹ شهروند در استان کهگیلویه و بویراحمد، فضای حقوق بشری کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
محکومیت ۱۹ شهروند کهگیلویه و بویراحمد به دو سال زندان
بر اساس گزارش‌های حقوق بشری منتشر شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۶ مهر ۱۴۰۵)، شعبه ۱ دادگاه انقلاب ایذه، ۱۹ شهروند اهل شهرستان بهمئی در استان کهگیلویه و بویراحمد را هر کدام به دو سال حبس تعزیری محکوم کرده است. این احکام بر پایه اتهاماتی چون «برهم زدن امنیت ملی» صادر شده و مبنای آن، حضور این افراد در مراسم یادبود یکی از کشته‌شدگان اعتراضات گذشته، سردادن شعار و نشان دادن علامت پیروزی عنوان شده است. منابع مطلع گزارش داده‌اند که این افراد در ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ (۱۷ فوریه ۲۰۲۶)، هنگام بازگشت از مراسم یادبود حسین پوشنه، یکی از جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه در شهرستان باغملک استان خوزستان، بازداشت شده بودند. پس از بازداشت، آن‌ها به زندان شیبان اهواز منتقل و در ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ (۴ مارس ۲۰۲۶) با قرار موقت آزاد شدند. جزئیات دقیق درباره تاریخ صدور این احکام و وضعیت تجدیدنظرخواهی آن‌ها تاکنون مشخص نشده است. پیشینه اعتراضات در ایذه و مناطق اطراف به آبان ۱۴۰۱ (نوامبر ۲۰۲۲) بازمی‌گردد که در جریان خیزش سراسری ایران، این شهر شاهد درگیری‌های خشونت‌آمیزی بود و تعدادی از معترضان و نیروهای امنیتی کشته و زخمی شدند. این حوادث شامل کشته شدن کودکانی چون کیان پیرفلک و سپهر مقصودی نیز بود.
بیشتر بخوانید: افزایش نگرانی نهادهای حقوق بشری درباره وضعیت بازداشت‌شدگان خوزستان، خطر صدور حکم اعدام برای 12 متهم پرونده قلعه چنعان
ادامه بی‌خبری از سرنوشت بازداشت‌شدگان کُرد
گزارش‌های رسیده از مناطق کُردنشین ایران در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۶ مهر ۱۴۰۵) از بازداشت دو شهروند کُرد و ادامه بی‌خبری از سرنوشت آن‌ها حکایت دارد. اسماعیل صوفی‌مینه، شهروند ۵۴ ساله اهل مهاباد، در بامداد ۱۸ اکتبر (۲۶ مهر) توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است. همچنین عرفان کرم‌ویسی، جوان ۱۹ ساله اهل شهرستان بدره، که در ۱۷ اکتبر (۲۵ مهر) بازداشت شده بود، همچنان در بی‌خبری مطلق به سر می‌برد. محل نگهداری و اتهامات وارده به این دو شهروند تاکنون به خانواده‌هایشان اطلاع داده نشده است. بازداشت‌های گسترده در مناطق کُردنشین ایران، به‌ویژه پس از اعتراضات سراسری، از جمله نگرانی‌های جدی سازمان‌های حقوق بشری بوده است. این سازمان‌ها بارها به نقض حقوق بازداشت‌شدگان، از جمله محرومیت از دسترسی به وکیل و ملاقات با خانواده، اعتراض کرده‌اند.
بیشتر بخوانید: اتهام‌های سنگین امنیتی و تداوم بازداشت‌های نامعلوم در خوزستان و کردستان
ناپدید شدن دو برادر بلوچ پس از بازداشت
در تحولی مشابه، سازمان‌های حقوق بشری در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۶ مهر ۱۴۰۵) از نامشخص بودن سرنوشت دو برادر بلوچ، مهرالله ملازهی ۱۸ ساله و ثناءالله ملازهی، خبر دادند. این دو برادر در ۱۵ اکتبر (۲۳ مهر) در روستای سرگوردچاه از توابع شهرستان سیب و سوران در استان سیستان و بلوچستان توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بودند. پیگیری‌های خانواده آن‌ها برای اطلاع از محل نگهداری و وضعیتشان تا زمان انتشار این گزارش بی‌نتیجه مانده است. استان سیستان و بلوچستان نیز طی سال‌های اخیر شاهد موجی از بازداشت‌ها و برخوردهای امنیتی بوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که اقلیت‌های قومی، از جمله شهروندان بلوچ، به طور نامتناسبی هدف این بازداشت‌ها قرار می‌گیرند. این بازداشت‌ها اغلب بدون ارائه حکم قضایی و در شرایطی صورت می‌گیرد که خانواده‌ها برای مدت طولانی از وضعیت عزیزان خود بی‌خبر می‌مانند.
بیشتر بخوانید: اعتصاب غذای گزارشگر سازمان ملل در همبستگی با زندانیان ایران
وخامت حال زندانیان اعتصابی در اراک و قزلحصار
بر اساس گزارش‌های حقوق بشری منتشر شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۶ مهر ۱۴۰۵)، وضعیت جسمانی مختار آل‌بوشوکه، زندانی سیاسی محبوس در زندان اراک، نگران‌کننده گزارش شده است. او که در اعتراض به عدم تحقق وعده‌های مقامات مبنی بر انتقال به زندان شیبان اهواز اعتصاب غذا کرده، با افت فشار خون، درد کلیه و مشکلات گوارشی مواجه شده است. آل‌بوشوکه پیش از این نیز در اعتراض به انتقالش از زندان شیبان اهواز به زندان اراک در ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ (۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶) دست به اعتصاب غذا زده بود. او در بهمن ۱۴۰۴ (فوریه ۲۰۲۶) پس از ۱۵ سال حبس در زندان شیبان اهواز به اراک منتقل شد و این انتقال را غیرقانونی و انتقام‌جویانه می‌داند. در همین راستا، حمزه سواری لفته، زندانی سیاسی در زندان قزلحصار کرج، نیز در حمایت از مختار آل‌بوشوکه از ۲۲ مهر ۱۴۰۵ (۱۴ اکتبر ۲۰۲۶) اعتصاب غذای خود را آغاز کرده و دچار افت فشار شده است. حمزه سواری که از ۱۶ سالگی در زندان به سر می‌برد، با بیماری‌های متعددی از جمله بیماری قلبی، التهاب پرده ریه و مشکلات ستون فقرات دست و پنجه نرم می‌کند و محرومیت از درمان مناسب، نگرانی‌ها را درباره سلامت او افزایش داده است.
بیشتر بخوانید: محکومیت پنج فعال مدنی تبریز به حبس و تبعید، صدور احکام زندان و اقامت اجباری
موج فزاینده سرکوب و واکنش‌های بین‌المللی
این گزارش‌ها در حالی منتشر می‌شود که سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری بین‌المللی بارها نسبت به وضعیت حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند. هیئت حقیقت‌یاب مستقل بین‌المللی سازمان ملل درباره ایران در گزارشی در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۶ شهریور ۱۴۰۵) اعلام کرد که موارد سرکوب اعتراضات در ایران می‌تواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد. این هیئت تاکید کرد که نیروهای امنیتی در تمامی ۳۱ استان معترضان را کشته‌اند و از سلاح‌های تهاجمی علیه جمعیت استفاده کرده‌اند. اتحادیه اروپا نیز «سرکوب مداوم» از سوی مقامات ایرانی، از جمله استفاده نظام‌مند از مجازات اعدام، خشونت و بازداشت‌های خودسرانه را محکوم کرده است. در بیانیه‌ای از ۱۴ زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) هشدار داده شده بود که جمهوری اسلامی با پیش‌بینی اعتراضات مردمی، سرکوب را تشدید کرده و حتی به کوچک‌ترین ابراز عقیده با مجازات‌های سنگین پاسخ می‌دهد. این زندانیان به تصویب قوانین «شتاب‌زده و غیرکارشناسی» اشاره کردند که به نقض حقوق شهروندان و صدور احکام سنگین از جمله اعدام منجر شده است. سازمان حقوق بشر ایران نیز در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ (۱۴۰۵) اعدام دست‌کم ۶۰۴ نفر را ثبت کرده که شامل ۲۲ زن و ۱۱۱ نفر از اقلیت‌های قومی است. این سازمان تاکید کرده است که اعدام به عنوان ابزاری برای سرکوب و ایجاد ترس در جامعه استفاده می‌شود.
