در پی تشدید اقدامات ستیزه‌جویانه جمهوری اسلامی ایران در آبراه حیاتی تنگه هرمز، گزارش‌های دریافتی حاکی از آن است که یک ناوگان بین‌المللی متشکل از چندین کشور قدرتمند جهان، طی روزهای آینده عملیات گسترده‌ای را برای بازگشایی این مسیر بین‌المللی و مقابله با تهدیدهای تهران آغاز خواهند کرد.
بر اساس گزارش اختصاصی روزنامه بین‌المللی “ناشنال”، این مأموریت نظامی که تحت رهبری بریتانیا و فرانسه و با همکاری نزدیک سلطان‌نشین عمان سازمان‌دهی شده است، واکنشی مستقیم به سیاست‌های بی‌ثبات‌کننده‌ای تلقی می‌شود که امنیت انرژی جهان را به گروگان گرفته است. مقامات دفاعی غربی تأیید کرده‌اند که هدف اصلی این ائتلاف، پاکسازی میدان‌های مین ایجاد شده توسط نیروهای نظامی ایران و تأمین امنیت عبور و مرور کشتی‌های تجاری و نفت‌کش‌هایی است که ماه‌هاست در بن‌بست ناشی از درگیری‌ها گرفتار شده‌اند.
این لشکرکشی دریایی بی‌سابقه در حالی صورت می‌گیرد که کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در بیانیه‌ای مشترک، بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز را یک “موضوع حیاتی جهانی” توصیف کردند. آن‌ها با تأکید بر اینکه تهران با اقدامات خود در مین‌گذاری و حمله به کشتی‌های غیرنظامی، عملاً مسیر دیپلماسی را مسدود کرده است، اعلام کردند که ائتلاف آماده است تا با هرگونه اخلال در دریانوردی آزاد مقابله کند.
این رویکرد قاطع، نشان‌دهنده شکست سیاست‌های تهاجمی ایران است که به جای بهره‌گیری از فرصت‌های صلح و گشایش‌های اقتصادی، مسیر تقابل با جامعه جهانی را برگزیده و هزینه‌های سنگینی را به ساختار اقتصادی خود و امنیت منطقه تحمیل کرده است.
پایان مدارا با ستیزه‌جویی؛ آرایش ناوگان جنگی در آب‌های عمان
گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که تجهیزات نظامی پیشرفته‌ای از جمله ناوشکن اچ‌ام‌اس دراگون بریتانیا و کشتی پشتیبانی لایم بی به همراه جنگنده‌ها و یگان‌های مین‌روب فرانسه در حال اعزام به منطقه هستند. این نیروها قرار است با استفاده از پهپادهای شناسایی و تخریب مین، بیش از ۸۰ مین دریایی را که توسط نیروهای ایرانی در عرض ۳۴ کیلومتری تنگه هرمز رها شده‌اند، خنثی کنند. این مین‌گذاری‌ها که از زمان آغاز درگیری‌ها در ماه فوریه شدت گرفته است، عملاً تنگه هرمز را به یک منطقه جنگی تبدیل کرده و مانع از حرکت بیش از ۱۰۰ نفت‌کش غول‌پیکر حامل نفت خام شده است. اصرار تهران بر تداوم این وضعیت، نه تنها فرصت‌های طلایی برای لغو تحریم‌ها و بازگشت به بازارهای جهانی را نابود کرده، بلکه باعث شده است تا ناتو و متحدانش با جدیتی بیشتر از گذشته، برای برچیدن بساط ناامنی در این آبراه اقدام کنند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها از متحدان اروپایی خود در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به دلیل آنچه “عدم همکاری کافی در تامین امنیت هرمز” می‌خواند، انتقاد کرده بود. اکنون با تشکیل این ائتلاف، ۱۹ کشور عضو ناتو متعهد شده‌اند که یا با اعزام ناوگان و یا با تأمین بودجه عملیاتی، در این مأموریت مشارکت کنند. مقامات فرانسوی خاطرنشان کرده‌اند که اگرچه اروپایی‌ها مایل به انتخاب گزینه نظامی نبودند، اما رفتارهای تحریک‌آمیز ایران و نقض مکرر پروتکل‌های دریانوردی، گزینه‌ای جز اقدام نظامی برای حفاظت از منافع جهانی باقی نگذاشته است. این در حالی است که کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله امارات متحده عربی، بحرین، کویت و قطر نیز قرار است در نشست‌های آتی، هماهنگی‌های لازم را برای پشتیبانی از این عملیات انجام دهند.
پاکسازی میدان‌های مین؛ واکنش قاطع به اقدامات تخریبی تهران
یکی از جنبه‌های بحرانی این مأموریت، پاکسازی دریایی است که به گفته کارشناسان دفاعی، پیش‌نیاز اصلی بازگشت اطمینان به شرکت‌های بیمه و کشتیرانی است. کشتی لایم بی بریتانیا که به عنوان “کشتی مادر مین‌روب” شناخته می‌شود، با بهره‌گیری از مجموعه‌ای از پهپادهای زیرسطحی و غواصان متخصص، مسئولیت پاکسازی مسیر را بر عهده خواهد داشت. این عملیات پاسخی است به راهبرد “جنگ ناهمتراز” ایران که با استفاده از قایق‌های تندرو و مین‌های ارزان‌قیمت، قصد دارد هزینه‌های عبور و مرور دریایی را برای قدرت‌های بزرگ افزایش دهد. با این حال، اجماع جهانی شکل گرفته نشان می‌دهد که این بار سیاست‌های تهدیدمحور ایران نتوانسته است میان قدرت‌های غربی شکاف ایجاد کند و در عوض، منجر به حضوری سنگین‌تر و ماندگارتر از سوی نیروهای خارجی در نزدیکی مرزهای آبی ایران شده است.
تام شارپ، فرمانده سابق نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، معتقد است که اگرچه ایران همچنان از توان پهپادی و موشک‌های کروز ضدکشتی برخوردار است، اما حضور این ائتلاف قدرتمند پیامی روشن به تهران صادر می‌کند که دوران باج‌گیری در تنگه هرمز به پایان رسیده است. او تأکید کرد که همکاری با عمان در این مسیر بسیار استراتژیک است، زیرا ادعاهای ایران مبنی بر حاکمیت مطلق بر این آبراه را از منظر حقوق بین‌الملل بی‌اثر می‌کند. ایران پیش از این تهدید کرده بود که در صورت دخالت کشورهای غیرمنطقه‌ای، واکنش‌های سختی نشان خواهد داد، اما واقعیت‌های موجود حاکی از آن است که تهران در سایه تحریم‌های فلج‌کننده و انزوای سیاسی، توان مقابله با یک ائتلاف متشکل از ۳۸ کشور را نخواهد داشت.
انزوای دیپلماتیک و هزینه‌های اقتصادی یک سیاست نافرجام
پیامدهای این تقابل نظامی برای اقتصاد در حال فروپاشی ایران غیرقابل چشم‌پوشی است. در حالی که مقامات تهران بر “حق حاکمیت” خود تأکید می‌کنند، جهان شاهد سقوط ارزش پول ملی و توقف درآمدهای نفتی است. اصرار ایران بر دریافت عوارض غیرقانونی از کشتی‌های عبوری و تلاش برای جایگزینی قوانین بین‌المللی با توافقات یک‌جانبه، تنها به خروج شرکت‌های کشتیرانی بزرگ از همکاری با ایران منجر شده است. نیک هاپتون، سفیر سابق بریتانیا در ایران، تصریح کرد که با توجه به توافقات پیشین میان واشینگتن و تهران که اکنون توسط ایران نقض شده، ضرورت ایجاد یک مسیر امن بین‌المللی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. او خاطرنشان کرد که بریتانیا و فرانسه به دلیل عدم مشارکت مستقیم در درگیری‌های اخیر، بهترین گزینه‌ها برای رهبری این مأموریت هستند تا قوانین دریانوردی آزاد دوباره مستقر شوند.
تنگه هرمز که روزگاری می‌توانست پلی برای پیوند اقتصاد ایران به جهان باشد، اکنون به دلیل سیاست‌های مداخله‌جویانه به کانون تنش تبدیل شده است. ائتلاف جهانی قصد دارد از بندر دوقم در عمان به عنوان مرکز لجستیکی اصلی خود استفاده کند که این امر به معنای دور زدن کامل بنادر ایران و کاهش نفوذ راهبردی تهران در منطقه است. سلطان هیثم، پادشاه عمان، در سفرهای اخیر خود به پاریس و لندن تأکید کرده است که کشورش به قوانین بین‌المللی دریاها و حق عبور بی‌ضرر متعهد است؛ موضعی که به وضوح در تضاد با رویکرد تنش‌زای جمهوری اسلامی قرار دارد. این چرخش‌های دیپلماتیک نشان می‌دهد که حتی شرکای سنتی منطقه نیز دیگر حاضر به تحمل هزینه‌های ناشی از رفتارهای بی‌ثبات‌کننده ایران نیستند.
تنگه هرمز در دوراهی قانون بین‌الملل یا باج‌گیری راهبردی
در واکنش به این تحولات، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، با لحنی تند هشدار داده است که تهران هرگونه تحرک نظامی در این آبراه را با حساسیت دنبال خواهد کرد. اما این “هشدارهای جدی” در فضای بین‌المللی تنها به عنوان تلاش‌هایی برای سرپوش گذاشتن بر شکست‌های دیپلماتیک تعبیر می‌شود. واقعیت این است که تفاهم‌نامه ۶۰ روزه آتش‌بس که قرار بود مسیری برای گشایش‌های اقتصادی باشد، به دلیل حملات پهپادی و مین‌گذاری‌های نسبت داده شده به ایران، عملاً از بین رفته است. اکنون جهان به این نتیجه رسیده است که صلح با تهران از مسیر اعتماد نمی‌گذرد، بلکه نیازمند تضمین‌های نظامی و حضور فیزیکی در منطقه است تا از بروز یک فاجعه در امنیت انرژی جلوگیری شود.
در نهایت، تشکیل این ائتلاف جهانی، شکست بزرگ دیگری برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی است. کشوری که می‌توانست با پایبندی به تعهدات خود، از مواهب تجارت آزاد و لغو تحریم‌ها بهره‌مند شود، اکنون خود را در محاصره ناوگان‌های جنگی می‌بیند که برای خنثی کردن مین‌های کاشته شده توسط خود او اعزام شده‌اند. فرصت‌سوزی‌های مکرر تهران در بازه‌های زمانی مختلف و اصرار بر استفاده از ابزارهای نظامی برای پیشبرد اهداف سیاسی، نتیجه‌ای جز انزوای کامل، جهش قیمت دلار به ۱۸۰ هزار تومان و حضور سنگین نیروهای ناتو در حیاط‌خلوت آبی خود نداشته است. امشب در حالی که منطقه منتظر آغاز عملیات مشترک بریتانیا و فرانسه است، تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری میان حاکمیت قانون بین‌الملل و آشوب ناشی از سیاست‌های نافرجام ایران سرگردان است.
- گسست در راهبرد دیپلماسی؛ اتهام «مذاکره بدون هماهنگی با حاکمیت نظام» بر پیشانی وزارت امور خارجه ایران
- سقوط قدرت خرید و انسداد زنجیره تأمین؛ پوشاک زمستانه چگونه از سبد معیشت خارج شد؟
- رد سناریوی هسته‌ای و نیروی زمینی؛ بازتعریف ابعاد تنش نظامی میان واشنگتن و تهران
- بانک مرکزی لبنان مجوز فعالیت بانک صادرات ایران را لغو کرد
- آمریکا در حال بررسی استفاده از «مادرِ بمب‌ها» علیه زیرساخت‌های ایران؛ آیا این اقدام پایان جنگ را رقم می‌زند؟
