روزنامه وال‌استریت ژورنال روز سه شنبه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۱ مهر ۱۴۰۵)، گزارش داد که حکومت ایران در حال گسترش اقدامات پدافندی و تقویت سازه‌های دفاعی در اطراف مراکز اتمی خود است و همزمان برای رویارویی احتمالی با حملات نظامی تازه ایالات متحده آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵) آماده می‌شود. این گزارش همزمان با بالا گرفتن تنش‌های سیاسی میان واشنگتن و تهران و در شرایطی منتشر شده است که تحرکات دیپلماتیک و نظامی در خاورمیانه وارد مرحله حساسی شده‌اند.
هشدارهای غیررسمی تهران به پایتخت‌های منطقه‌ای
بر پایه گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه، تهران در پیام‌هایی به برخی از مقام‌های کشورهای منطقه هشدارهایی پیرامون واکنش‌های تلافی‌جویانه خود ارسال کرده است. در این پیام‌ها، سناریوهایی نظیر حمله به تأسیسات نفتی عربستان سعودی، هدف قرار دادن شناورها و ناوهای جنگی آمریکا در خلیج فارس و حتی امکان اجرای عملیات زمینی در خاک کشورهای همسایه مطرح شده است.
این روزنامه آمریکایی تصریح کرده است که طرح این هشدارها و تهدیدها لزوماً به این معنی نیست که تهران به‌طور قطع دست به چنین اقداماتی خواهد زد، بلکه نشان‌دهنده تلاش حکومت ایران برای ایجاد یک چارچوب بازدارنده در برابر فشارهای فزاینده بین‌المللی و نمایش آمادگی نیروهای مسلح خود در صورت گسترش درگیری‌ها است.
پدافند غیرعامل در تأسیسات نطنز و کوه کلنگ
همزمان با انتشار این گزارش‌های سیاسی، داده‌های فنی تازه‌ای نیز درباره تغییرات میدانی در تأسیسات هسته‌ای ایران منتشر شده است. مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی در گزارشی به تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۶ شهریور ۱۴۰۵)، با اتکا به تصاویر ماهواره‌ای شرکت فناوری ونتور، اقدامات گسترده پدافند غیرعامل در ورودی‌های غربی تونل‌های تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگ در نزدیکی نطنز را مستند کرد.
بیشتر بخوانید: دیپلماسی پیام‌ها در سایه تشدید تنش؛ رمزگشایی از مواضع تهران در قبال پاسخ واشنگتن
تصاویر ثبت‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۰ شهریور ۱۴۰۵) آشکار ساخت که موانع خاکی و خاکریزهای مسدودکننده همچنان در مسیرهای دسترسی خودروها به دهانه‌های این تونل‌ها پابرجا هستند. بر اساس تحلیل این مؤسسه، افزایش چشمگیر لایه‌های خاک و خاکریزها روی دهانه‌های ورودی با هدف بالا بردن توان مقاومت سازه‌ها در برابر بمباران‌های هوایی سنگین صورت گرفته است. همچنین در محوطه روباز مجتمع غنی‌سازی نطنز، تپه‌های دست‌ساز خاکی و موانع انحرافی ویژه‌ای در نقاط هموار ایجاد شده است که کارشناسان هدف آن را دشوار ساختن فرود احتمالی هواگردهای عمودپرواز آمریکایی یا اسرائیلی و ایجاد مانع در برابر یورش کماندوها و نیروهای زمینی می‌دانند.
در گزارش مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی تصریح شده است که مسدود ماندن مسیرهای دسترسی کوه کلنگ نشان می‌دهد که در مقطع تصویربرداری، فعالیت عملیاتی محسوسی در این سازه جریان نداشته است؛ هرچند احتمال نگهداری تجهیزات کلیدی یا مواد هسته‌ای باارزش در عمق آن رد نمی‌شود. از این رو، تصاویر ماهواره‌ای به‌تنهایی سندی مبنی بر آغاز فرایند غنی‌سازی در این نقطه زیرزمینی به شمار نمی‌آیند.
مواضع تازه دونالد ترامپ در اوهایو و راستی‌آزمایی آن
در تحولی موازی، دونالد ترامپ در سخنرانی شامگاه ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۰ مهر ۱۴۰۵) به وقت محلی در شهر یانگستاون در ایالت اوهایو، بار دیگر لحن هشدارهای خود را علیه جمهوری اسلامی تندتر کرد. شبکه خبری ایران‌اینترنشنال در گزارش ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۱ مهر ۱۴۰۵) اعلام کرد که ترامپ در جریان این گردهمایی بار دیگر تأکید کرده که دولت آمریکا اجازه نخواهد داد حکومت ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد و این کشور را بزرگ‌ترین حامی دولتی تروریسم خوانده است.
بیشتر بخوانید: حفظ توان موشکی رژیم ایران در سایه وقفه حملات آمریکا؛ تهدید جنگ نامتقارن و باج‌خواهی منطقه‌ای
ترامپ در ادامه سخنان خود مدعی شد که ایران پیش از حملات گذشته، تنها ۲ هفته با دستیابی به سلاح هسته‌ای فاصله داشت، اما حملات بمب‌افکن‌های بی-۲ ارتش آمریکا این قابلیت را کاملاً نابود کرده است. با این حال، بررسی‌های تخصصی و اسناد فنی نشان می‌دهد که ادعای فاصله ۲ هفته‌ای تا تولید سلاح هسته‌ای قابل‌استفاده، در گزارش‌های مستقل نهادهای ناظر تأیید نشده است. برآوردها در گذشته بر مفهوم «زمان گریز هسته‌ای» برای تولید اورانیوم لازم برای یک کلاهک متمرکز بود و فرآیند طراحی، ساخت و سوار کردن سلاح بر روی سامانه‌های موشکی نیازمند ماه‌ها کار فنی و آزمایش‌های مجزا است.
ابهام در ذخایر اورانیوم و توقف نظارت‌های بین‌المللی
دامنه نامعلومی‌ها درباره آینده هسته‌ای ایران فراتر از این اظهارات است. خبرگزاری رویترز در گزارشی به تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ مهر ۱۴۰۵) به واکاوی وضعیت برنامه اتمی ایران پرداخت و تأکید کرد که وضعیت، مقدار و محل دقیق ذخایر اورانیوم غنی‌شده باقی‌مانده پس از حملات نظامی مشخص نیست. طبق این گزارش، تهران همچنان اجازه ورود به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای دسترسی به سایت‌های بمباران‌شده را نداده و نظارت‌های پادمانی در این مراکز عملاً قطع شده است.ب
بیشتر بخوانید: توقف مشروط حملات تا انتخابات نوامبر در سایه تبادل پیام‌ها؛ پاسخ چندروزه تهران همزمان با خط قرمز اتمی اسلامی
رویترز همچنین یادآور شده است که هم‌اکنون هیچ داده مستندی دال بر ادامه یا ازسرگیری چرخه غنی‌سازی اورانیوم در مراکز شناخته‌شده ایران در دست نیست و برآورد زمان لازم برای بازسازی این زنجیره‌ها بسیار دشوار است. پیش از آغاز حملات ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۳ خرداد ۱۴۰۴)، ایران اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد تولید می‌کرد که فاصله فنی بسیار کوتاهی تا عیار ۹۰ درصدی مورد نیاز برای سلاح دارد. بر اساس گزارش‌های رسمی آن دوره، بازرسان آژانس گرچه غنای بالای مواد را نگران‌کننده قلمداد می‌کردند، اما شواهدی معتبر از یک طرح ساختاریافته و فعال برای تولید بمب اتمی در اختیار نداشتند.
چشم‌انداز شکننده در آستانه تحولات انتخاباتی
هم‌زمانی اقدامات میدانی تهران در مقاوم‌سازی مراکز زیرزمینی و تکرار مواضع قاطع واشنگتن نشان می‌دهد که فضای بحران در منطقه همچنان فعال است. با نزدیک شدن به انتخابات آمریکا، هرگونه گمانه‌زنی درباره تشدید اقدام نظامی یا چرخش در محاسبات سیاسی طرفین می‌تواند معادلات امنیتی و راهبردی خاورمیانه را دستخوش دگرگونی‌های جدی کند. در صورت ادامه ممانعت از بازرسی‌های
بین‌المللی و نبود کانال‌های مذاکراتی، وضعیت نامشخص فعالیت‌های پنهان هسته‌ای در کنار تقویت تدابیر پدافندی، خطر برداشت‌های محاسباتی نادرست و رویارویی مجدد را افزایش می‌دهد.
بیشتر بخوانید: گسترش جغرافیای تقابل به قاره سبز؛ پایگاه‌های آمریکا در آلمان و بریتانیا در کانون محاسبات امنیتی تهران
