تنش‌های میان ایران و ایالات متحده که پیش از این عمدتاً در جغرافیای خاورمیانه و آبراه‌های استراتژیک منطقه متمرکز بود، اکنون با گزارش‌های جدید مبنی بر احتمال گسترش اهداف نظامی ایران به داخل خاک اروپا، ابعاد تازه‌ای یافته است. انتشار اخباری درباره بررسی سناریوهای تهاجمی علیه تأسیسات نظامی در بلغارستان و قبرس، واکنش صریح سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را به دنبال داشته است. این تحولات نشان‌دهنده تغییر احتمالی در تاکتیک‌های نظامی تهران در صورت تشدید درگیری‌ها و خروج از الگوی تقابل منطقه‌ای به سوی اهداف فرامنطقه‌ای است.
پاسخ ناتو به سناریوهای تهاجمی
به دنبال انتشار گزارش‌هایی مبنی بر اینکه تهران در صورت تشدید جنگ با آمریکا، حمله به اهدافی در بلغارستان و قبرس را مدنظر قرار داده است، یک مقام ارشد ناتو با بیانیه‌ای دیپلماتیک اما هشدارآمیز به این موضوع واکنش نشان داد. این مقام ناتو که نامش فاش نشده، تأکید کرد که این پیمان نظامی آماده مقابله با هرگونه تهدیدی است و همواره اقدامات لازم را برای دفاع از تمامی متحدان خود انجام خواهد داد.
تمرکز بر بلغارستان از آنجا ناشی می‌شود که صوفیه اخیراً اجازه استفاده هواپیماهای سوخت‌رسان ارتش آمریکا از پایگاه هوایی «بزمر» را صادر کرده است. همچنین قبرس به دلیل میزبانی از پایگاه‌های بریتانیا، در معرض تهدیدات احتمالی قرار گرفته است. مقام ناتو با یادآوری رهگیری‌های موفق پیشین موشک‌های بالستیک، بر قدرت بازدارندگی این سازمان در برابر تسلیحات دوربرد ایران تأکید کرده است.
تغییر استراتژی تهران: خروج از لاک تدافعی
گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات مقامات داخلی نشان می‌دهد که در ساختار نظامی و امنیتی ایران، تمایل به تغییر رویکرد از «تدافعی» به «تهاجمی» افزایش یافته است. به گزارش خبرگزاری‌های داخلی، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی اعلام کرده است که تهران قصد ندارد محاصره دریایی را به صورت نامحدود تحمل کند و در صورت شکست دیپلماسی، تمامی نهادها برای تشدید تنش آماده خواهند بود.
این تغییر رویکرد در انتصابات اخیر نیز قابل مشاهده است. انتصاب چهره‌هایی مانند محسن رضایی به سمت‌های حساس امنیتی، از سوی برخی تحلیل‌گران در ایران به عنوان نشانه‌ای از تغییر وزن سیاسی به نفع جریان‌هایی تعبیر شده که معتقدند برای تضمین هرگونه توافق در آینده، باید هزینه‌های سنگین‌تری به طرف مقابل تحمیل کرد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است فعلاً هیچ برنامه‌ای برای گفتگو با تهران در دستور کار ندارد.
هشدار به کشورهای منطقه و تهدید زیرساخت‌ها
در کنار تهدیدات فرامنطقه‌ای، فرماندهان ارشد نظامی ایران هشدارهای خود را به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس تجدید کرده‌اند. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران در پیامی صریح خطاب به همسایگان جنوبی اعلام کرد که هرگونه کمک به ارتش آمریکا در پایگاه‌های منطقه‌ای تحت نظر است و نباید بدون اطلاع کشورهای میزبان صورت گیرد.
همچنین گزارش‌هایی مبنی بر بررسی حمله به کابل‌های فیبر نوری زیردریا در تنگه هرمز مطرح شده است؛ اقدامی که در صورت وقوع، فراتر از بحران انرژی، می‌تواند ارتباطات مخابراتی بین‌المللی را با شوکی بزرگ مواجه کند.
نبرد نقشه‌ها و دیپلماسی طنز
در میانه تهدیدات سخت نظامی، تقابل نرم رسانه‌ای نیز ابعاد تازه‌ای یافته است. در واکنشی کنایه‌آمیز به ادعاهای مالکیت ترامپ بر تنگه هرمز، دیپلمات‌های ایرانی در هند با انتشار نقشه‌ای، ایالت کالیفرنیا را «قلمرو جدید ایران» معرفی کردند. خبرگزاری «مهر» با بازنشر گزارش‌های بین‌المللی در این باره، این اقدام را واکنشی به مواضع رئیس‌جمهور آمریکا دانست که با کنایه به حضور گسترده ایرانیان در کالیفرنیا (معروف به تهرانجلس) همراه شده است. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه، نیز در واکنش به این موضوع تأکید کرد که ادعاهای ارضی ترامپ درباره آبراه‌های استراتژیک منطقه با واقعیت همخوانی ندارد.
توان عملیاتی تهدیدات
اگرچه ایران با دارا بودن موشک‌های بالستیک میان‌برد با برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر، توانایی تئوریک هدف قرار دادن بخش‌هایی از جنوب اروپا را دارد، اما کارشناسان دفاعی بر این باورند که دقت این پرتابه‌ها در فواصل طولانی کاهش می‌یابد. با این حال، منابع نزدیک به تهران به حمله اخیر به پایگاه آمریکا در اردن اشاره می‌کنند و آن را نشانه‌ای از ارتقای توانمندی هدف‌زنی در مسافت‌های طولانی می‌دانند. پیامی که تهران از این طریق به اروپا مخابره می‌کند این است که حمایت از زیرساخت‌های نظامی آمریکا می‌تواند جغرافیای درگیری را به مرزهای اروپا بکشاند.
گسترش دایره تهدیدات ایران به سمت خاک اروپا و واکنش صریح ناتو، نشان‌دهنده ورود بحران ایران و آمریکا به مرحله‌ای «غیرقابل پیش‌بینی» است. در حالی که تهران تلاش می‌کند با ایجاد تهدید برای متحدان اروپایی واشینگتن، توازن قوا را به نفع خود تغییر دهد، ناتو با تأکید بر آمادگی دفاعی، بر سیاست «بازدارندگی فعال» پافشاری می‌کند. انسداد مسیرهای دیپلماتیک و جدی‌تر شدن سناریوهای تهاجمی، خطر سرایت درگیری‌ها به خارج از مرزهای سنتی خاورمیانه را بیش از هر زمان دیگری تقویت کرده است.
- محاکمه سه مزدور رژیم ایران در لندن به اتهام جاسوسی و برنامه‌ریزی برای ترور روزنامه‌نگاران مستقل
- تشدید باج‌خواهی دریایی رژیم ایران در تنگه هرمز همزمان با احیای صادرات نفت و گاز
- تغییر موازنه در بازار نفت شرق آسیا؛ پالایشگاه‌های مستقل چین به سوی نفت عراق و قطر متمایل شدند
- معمای امنیتی پایگاه فرفورد؛ هفتمین بازداشت در سایه تشدید تقابل اطلاعاتی واشنگتن، لندن و تهران
- موج کم‌سابقه درگیری‌ها در سیستان و بلوچستان؛ اعلام کشته‌شدن ۱۰ عضو گروه‌های مسلح و بازداشت ۱۴ نفر در گزارش‌های سپاه و وزارت اطلاعات
