بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه اعلام کرد اسرائیل «در سریعترین زمان ممکن» مذاکرات مستقیم با لبنان را آغاز خواهد کرد. او گفت بیروت بیش از یک بار خواستار گشایش این مسیر شده و به کابینه امنیتی دستور داده است تماسها را آغاز کند.
بر اساس بیانیه دفتر او، این مذاکرات بر خلع سلاح «حزبالله» و دستیابی به فرمولی برای صلح میان دو کشور متمرکز خواهد بود. نتانیاهو همچنین گفت اسرائیل از دعوت نواف سلام، نخستوزیر لبنان، برای تبدیل بیروت به شهری غیرنظامی استقبال میکند.
فشار آمریکا و زمینهسازی دیپلماتیک
به نوشته وبسایت «آکسیوس»، این اعلام اسرائیل پس از تماسهایی مطرح شد که نتانیاهو روز چهارشنبه با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و استیو ویتکوف، فرستاده آمریکا، داشت.
این وبسایت به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که ویتکوف از نتانیاهو خواسته است حملات در لبنان را کاهش دهد و راه مذاکره را باز کند. همچنین یک مقام دولت آمریکا به شبکه «انبیسی» گفت ترامپ از نتانیاهو خواسته است شدت حملات اسرائیل را کاهش دهد تا به موفقیت مسیر گستردهتر مذاکرات با ایران کمک شود.
در مقابل، واشنگتن و تلآویو تأکید کردند که توافق آتشبس موقت با تهران شامل لبنان نمیشود؛ هرچند بیروت و تهران تلاش کرده بودند از نظر سیاسی این دو پرونده را به هم پیوند بزنند.
موضع لبنان میان آرامسازی و احتیاط
در بیروت، به نظر میرسید پیام اسرائیل با فضای سیاسی لبنان، که به سمت آرامسازی گستردهتر حرکت میکند، همسو باشد؛ هرچند با شروطی بسیار پیچیده. جوزف عون، رئیسجمهوری لبنان، گفت طرح آتشبس با اسرائیل و آغاز مذاکرات مستقیم با آن «بهطور مثبت» در حال پیشرفت است. نواف سلام، نخستوزیر لبنان، نیز پیشتر خواستار گسترش دامنه آتشبس موجود میان آمریکا و ایران به لبنان شده بود و معتقد بود گنجاندن کشورش در هر تفاهمی از این دست میتواند از شدت تنشهای امنیتی بکاهد و تکرار حملات را محدود کند.
خبرگزاری «رویترز» نیز گزارش داد که لبنان در تلاش است ابتکاری برای آتشبس موقت پیش ببرد که راه را برای گفتوگوهای گستردهتر باز کند؛ ابتکاری که بهروشنی به نقش آمریکا بهعنوان میانجی و ضامن هر توافق احتمالی نیاز دارد.
اما مسیر رسیدن به مذاکرات همچنان آکنده از تنشهای میدانی و سیاسی است. جنگ اسرائیل و حزبالله از اواخر فوریه بار دیگر در مقیاسی گسترده شعلهور شد و به گزارش «رویترز»، هزاران کشته و زخمی و موجهای بزرگ آوارگی در داخل لبنان بر جا گذاشت. همزمان، حملات هوایی اسرائیل به مواضع و فرماندهان مرتبط با حزب ادامه یافت؛ موضوعی که هر سخن از مصالحه را با هر حمله تازه در معرض فروپاشی قرار داده است.
اختلافات اساسی و ترتیبات اولیه
در این چارچوب، «رویترز» نوشت که دو طرف همچنان بر سر اینکه آیا توافق اخیر اساساً لبنان را در بر میگیرد یا نه، اختلاف دارند؛ همان نقطه اختلافی که تهران را واداشته است هشدار دهد ادامه حملات اسرائیل ممکن است تفاهمهای در حال شکلگیری را ناکام بگذارد.
وبسایت آمریکایی «آکسیوس» فاش کرد که نخستین نشست میان اسرائیل و لبنان در وزارت خارجه آمریکا در واشنگتن برگزار خواهد شد. این وبسایت به نقل از یک منبع اسرائیلی نوشت که ران درمر، وزیر پیشین، ممکن است ریاست هیأت اسرائیلی در مذاکرات با لبنان را بر عهده بگیرد.
یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گفت قرار است مذاکرات مستقیم میان اسرائیل و لبنان از هفته آینده آغاز شود؛ اقدامی که بازتابدهنده تغییری قابل توجه در مسیر روابط دو طرف است. او توضیح داد که نخستین نشست در مقر وزارت خارجه آمریکا در واشنگتن و با حمایت مستقیم دولت آمریکا برگزار میشود و طرف آمریکایی را مایکل عیسی، سفیر آمریکا در لبنان، هدایت خواهد کرد.
او افزود که اسرائیل را یخیئیل لیتر، سفیر این کشور در واشنگتن، نمایندگی خواهد کرد و لبنان نیز از طریق ندی حماده موعد، سفیر خود در واشنگتن، مشارکت خواهد داشت؛ آن هم در چارچوب تلاشهای بینالمللی برای کاهش تنش و گشودن مسیر مذاکرات مستقیم میان دو طرف.
مذاکره زیر فشار
الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلی-روسی، بر این باور است که انتخاب یخیئیل لیتر برای ریاست هیأت اسرائیلی در مذاکرات با لبنان، نشانههای سیاسی روشنی دارد؛ چرا که او از چهرههای نزدیک به بنیامین نتانیاهو به شمار میرود، گرایش راستگرایانه دارد و از تجربه مذاکره برخوردار است. او همچنین بخشی از همان تیمی است که کانالهای مذاکره با سوریه را مدیریت میکند.
تسورکوف در یادداشتی در پلتفرم «ایکس» نوشت که موافقت اسرائیل با ورود به مذاکرات مستقیم، چه با لبنان و چه پیشتر با سوریه، بدون فشارهای فشرده و مستمر آمریکا که این مسیر را به صدر دستور کار آورد، ممکن نبود.
او تأکید کرد که تضمین واقعی برای تداوم روند دیپلماتیک نه در نیتهای اعلامشده، بلکه در میزان دخالت آمریکا و توان آن برای تحمیل پایبندی نهفته است. به گفته او، رویکرد سنتی اسرائیل به ترجیح ابزارهای نظامی گرایش دارد و همین امر باعث میشود هر مسیر مذاکرهای بیش از آنکه انتخابی باثبات و درونی باشد، به موازنههای فشار بینالمللی وابسته بماند.
تفکیک مسیرها و تحت فشار گذاشتن تهران
مونا العمری، روزنامهنگار متخصص در امور اسرائیل، نیز معتقد است پذیرش ناگهانی اسرائیل برای ورود به مذاکرات مستقیم با لبنان را نمیتوان جدا از یک بستر سیاسی گستردهتر دانست. به باور او، این اقدام تلاشی برای دور زدن هم حزبالله و هم ایران است؛ از طریق تثبیت این ایده که پرونده لبنان از مسیر آرامسازی منطقهای جداست.
او در پلتفرم «ایکس» اشاره میکند که این تحرک فراتر از ارسال صرف یک پیام به تهران است و تا حد تحمیل یک واقعیت سیاسی جدید در لحظهای حساس پیش میرود؛ بهویژه در شرایطی که ایران به دلیل کنار گذاشته شدن پرونده لبنان از آتشبس، در اعلام ورود آشکار خود به مذاکرات اسلامآباد تردید دارد.
او توضیح داد که این مسیر در چارچوب بهرهبرداری از شکاف داخلی لبنان قرار میگیرد؛ از طریق گشودن کانال مذاکره با دولت رسمی پس از مخالفتهای پیشین، با هدف دور نگه داشتن لبنان از میز مذاکرات منطقهای و کاهش نفوذ ایران، تا جایی که موضوع خلع سلاح حزبالله از راه ابزارهای سیاسی مطرح شود. او یادآور شد که این طرح با واقعیتهای میدانی برخورد میکند، زیرا برآوردهای امنیتی اسرائیل نشان میدهد خلع سلاح حزب با زور مستلزم اشغال کامل لبنان است؛ گزینهای بسیار پرهزینه.
او در پایان نتیجه میگیرد که اسرائیل از موضع امتیازدهی وارد مذاکرات نمیشود، بلکه با هدف تحمیل شروط خود پا به این مسیر گذاشته است؛ با تکیه بر سابقهای از پایبند نبودن به توافقها. از همین رو، این گام همچنین ابزاری برای تحت فشار گذاشتن ایران و واداشتن آن به پذیرش تفکیک مسیرهای مذاکره است.
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
- رژه مسلحانه امروز در تهران؛ پادگانسازی فضای عمومی و ابعاد میلیتاریزهکردن جامعه
- درگیری مسلحانه در زاهدان؛ تشدید چرخه ناامنی و چالشهای رویکرد امنیتی در سیستان و بلوچستان
- روادید مشروط آمریکا برای هیئت ایرانی جهت شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل
