در روز پنجشنبه ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۸ تیر ۱۴۰۵)، همزمان با خاکسپاری علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی در مشهد، نگرانیها درباره سلامت فاطمه سپهری، زندانی سیاسی سرشناس و از امضاکنندگان درخواست استعفای خامنهای، در زندان وکیلآباد این شهر به اوج رسید.
به گزارش خبرگزاری رویترز، پیکر رهبر پیشین جمهوری اسلامی پس از تشییع در شهرهای مختلف ایران و عراق، امروز برای تدفین در حرم امام رضا به مشهد منتقل شد. بر اساس گزارش وبسایت ایران اینترنشنال، این مراسم ۱۳۱ روز پس از کشته شدن خامنهای در حملات هوایی اسفند گذشته (اسفند ۱۴۰۴) انجام میشود. همزمان با این تبلیغات رسمی، خانواده فاطمه سپهری پس از ملاقات حضوری روز سهشنبه ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ تیر ۱۴۰۵)، درباره توقف درمان و پایان داروهای حیاتی او مجدداً هشدار دادهاند.
قطع درمان قلبی و اتمام داروهای حیاتی در زندان
خبرگزاری هرانا در روز چهارشنبه ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۷ تیر ۱۴۰۵) گزارش داد که این فعال سیاسی ۶۲ ساله با وجود بیماری قلبی و سابقه جراحی قلب باز، از دسترسی به مراقبتهای پزشکی تخصصی در زندان محروم مانده است. هرانا به نقل از اصغر سپهری، برادر این زندانی سیاسی، نوشت پزشک بهداری زندان در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) توصیه کرده بود او توسط متخصص قلب معاینه شود، اما مقامات این درخواست را نادیده گرفتند. پس از وخامت حال او، سرانجام در تاریخ ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ (۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) او را با تأخیر فراوان به بیمارستان فرستادند. به گفته خانواده، پزشک متخصص تاریخ معاینه بعدی را برای ۲۳ مه ۲۰۲۶ (۲ خرداد ۱۴۰۵) تعیین کرده بود، اما مسئولان زندان با وجود گذشت هفتهها، همچنان از انتقال او خودداری میکنند.
همچنین به گزارش رادیو زمانه، اصغر سپهری پس از ملاقات روز ۱۶ تیر اعلام کرد بخش عمدهای از داروهای تخصصی او که شامل بیش از ۱۵ قرص در روز است به پایان رسیده و مسئولان زندان تنها چند داروی معمولی مانند آسپرین را در اختیار او قرار میدهند. ادامه بقای این زندانی سیاسی، مستمر به ویزیت فوری متخصص و تجدید نسخههای دارویی است؛ نیازی مبرم که تاکنون از سوی مقامات بیپاسخ مانده است.
پایان اعتصاب غذا و تداوم محرومیتهای پزشکی
صدای آمریکا نیز در گزارشی پیرامون وضعیت فاطمه سپهری اعلام کرد محرومیتهای سیستماتیک پزشکی پیش از این وی را ناچار به اقدامات اعتراضی کرده بود. بر اساس گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو در تاریخ ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶ (۲ تیر ۱۴۰۵)، سپهری در اعتراض به شرایط غیرانسانی زندان و محرومیت از دسترسی به داروهایش، دست به اعتصاب همزمان غذا و دارو زده بود که این اقدام به وخامت شدید حال او منجر شد.
با این حال، به گزارش وبسایت ایرانوایر، این زندانی سیاسی پس از حدود دو هفته اعتصاب، سرانجام در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۰ تیر ۱۴۰۵) در پی ملاقات با خانوادهاش به اعتصاب خود پایان داد. اصغر سپهری با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تأیید کرد اگرچه وضعیت جسمانی خواهرش پس از پایان اعتصاب کمی بهتر شده، اما این بهبود نسبی به معنای رفع خطرات جانی نیست؛ چرا که پیگیری درمان بیماری قلبی و تأمین منظم داروهای تخصصی کماکان لاینحل باقی مانده است.
از نامه درخواست استعفا تا احکام سنگین زندان
فاطمه سپهری از چهرههای شاخص مخالفت با نظام است. او در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) به همراه ۱۳ تن دیگر، نامهای سرگشاده را امضا کرد که در آن خواستار استعفای علی خامنهای و گذار از جمهوری اسلامی شده بود. به گزارش وبسایت ایران اینترنشنال در اوت ۲۰۱۹ (مرداد ۱۳۹۸)، پس از انتشار این بیانیه، دستگاههای امنیتی اقدام به بازداشت امضاکنندگان از جمله فاطمه سپهری، حوریه فرجزاده و نرگس منصوری کردند. رادیو فردا نیز در آن زمان اشاره کرد که حضور برجسته این زنان نشان داد مطالبات زنان در ایران مستقیماً ساختار اصلی قدرت را هدف گرفته است.
این ایستادگی هزینههای قضایی سنگینی را برای سپهری در پی داشت. به گزارش ایرانوایر، دادگاه انقلاب مشهد او را به اتهامهایی همچون «تبلیغ علیه نظام»، «همکاری با دولتهای متخاصم» و «توهین» به روحالله خمینی و علی خامنهای در مجموع به ۱۸ سال حبس محکوم کرد. علاوه بر این، به گزارش خبرگزاری هرانا، او در پروندههای بعدی نیز محکوم شد؛ از جمله در خرداد ۱۴۰۳ (ژوئن ۲۰۲۴) در پروندهای مشترک با برادرانش محمدحسین و حسین سپهری به ۱۸ سال و شش ماه حبس، و در اسفند ۱۴۰۳ (مارس ۲۰۲۵) به سه سال و ۹ ماه زندان محکوم گردید.
رویارویی دو روایت متفاوت در پایتخت مذهبی ایران
همزمانی نمادین خاکسپاری علی خامنهای با وضعیت بحرانی فاطمه سپهری در مشهد، از ابعاد گسترده راهبردی برخوردار است. مشهد اکنون برای حاکمیت به کانون تبلیغات سیاسی و سوگواری رسمی تبدیل شده است. خبرگزاری رویترز با پوشش مراسم تشییع گزارش داد پیکر خامنهای در میان خیابانهای مشهد به سمت حرم مطهر رضوی بدرقه شد تا مقامات بر مشروعیت مردمی نظام تأکید کنند. با این وجود، درست در فاصله چند کیلومتری از این تشریفات، زنی بیمار در سلولهای زندان وکیلآباد حبس شده که سالها پیش، با شجاعت پایان دوران اقتدار خامنهای را فریاد زده بود.
به اعتقاد نهادهای مدافع حقوق بشر، برخورد انتقامجویانه با فاطمه سپهری نمونه بارزی از سرکوب خشن مخالفان مستقیم نهاد رهبری است. امروز مشهد صحنه تقابل آشکار دو روایت است؛ روایتی حکومتی که تلاش دارد این شهر را به عنوان مأمن وداع با رهبر پیشین معرفی کند و روایتی مردمی که مشهد را یادآور ایستادگی زندانیان سیاسی بیماری میداند که به خاطر اعتراض به همان ساختار قدرت، محروم از حقوق اولیه خود با مرگ دستوپنجه نرم میکنند. تا این لحظه، مقامات قضایی هیچ توضیحی درباره عدم اعزام فاطمه سپهری به مراکز درمانی ارائه نکردهاند و خانواده او مسئولیت هرگونه آسیب احتمالی به سلامت وی را مستقیماً متوجه نهادهای قضایی میدانند.
