در تازهترین تحول دیپلماتیک و نظامی منطقه، امروز جمعه ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۶ تیر ۱۴۰۵)، همزمان با تشدید تهدیدهای حوثیهای یمن علیه تأسیسات زیربنایی عربستان سعودی، نگرانیها در اسلامآباد از احتمال کشیدهشدن ناخواسته پاکستان به درگیری نظامی میان ایران و آمریکا به شدت افزایش یافته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، مقامات ارشد نظامی و غیرنظامی پاکستان در ساعات گذشته پیامهای محرمانهای را در بالاترین سطح به تهران ارسال کرده و هشدار دادهاند که هرگونه حمله به خاک عربستان سعودی، «خط قرمز» اسلامآباد محسوب میشود. بر اساس این گزارش، مقامات پاکستانی تأکید کردهاند که در صورت درخواست ریاض، بر پایه توافق دفاعی دوجانبه میان دو کشور، آماده مداخله نظامی مستقیم و ورود به درگیری خواهند بود.
آتشافروزی حوثیها در حریم هوایی عربستان
به گزارش خبرگزاری رویترز، تنشهای منطقهای پس از آن به اوج خود رسید که در روز دوشنبه ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۲ تیر ۱۴۰۵)، نیروهای حوثی یمن با شلیک چندین موشک بالستیک و ارسال پهپادهای انتحاری، فرودگاه بینالمللی ابها در جنوب عربستان را هدف قرار دادند. طبق گزارش رسانههای بینالمللی، این حمله منجر به لغو بیش از ۲۰۸ پرواز و تأخیر در ۱۵۰ پرواز دیگر شد و عملاً ترانزیت هوایی منطقه را فلج کرد. حوثیها این عملیات را پاسخی به حمله به فرودگاه صنعا خواندند؛ حملهای که دولت قانونی یمن مسئولیت آن را پذیرفت و هدف آن را جلوگیری از فرود یک فروند هواپیمای متخلف ایرانی بدون هماهنگی قبلی اعلام کرد.
روز پنجشنبه ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۵ تیر ۱۴۰۵)، عبدالملک الحوثی، رهبر حوثیهای یمن، در یک سخنرانی تلویزیونی تهدید کرد که در صورت تداوم حملات، تأسیسات نفتی، بنادر و دیگر مراکز راهبردی ریاض هدف قرار خواهند گرفت. او با اعلام معادله جدید «فرودگاه در برابر فرودگاه و بندر در برابر بندر»، زنگ خطر را برای ناامنی عمیقتر در شبهجزیره عربستان به صدا درآورد. این تهدیدها، آرامش نسبی برقرار شده از سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) میان طرفین را به طور کامل به چالش کشیده است.
بندهای محرمانه پیمان نظامی ریاض و اسلامآباد
شکلگیری این بحران، تعهدات نظامی پاکستان در قبال عربستان سعودی را در کانون توجه قرار داده است. دو کشور در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ (۲۶ شهریور ۱۴۰۴) یک پیمان دفاعی دوجانبه با نام «توافقنامه دفاع متقابل راهبردی» امضا کردند. بر اساس گزارشهای رسانهای، این توافق تصریح میکند هرگونه تجاوز به خاک یکی از دو کشور، حمله به دیگری تلقی خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه، پاکستان هماکنون حدود ۸ هزار نیروی نظامی فعال را در خاک عربستان و در نزدیکی مرزهای جنوبی آن با یمن مستقر کرده است. این تجهیزات شامل ۱۶ جنگنده چندمنظوره جیاف-۱۷، دو اسکادران پهپادی و سامانه پدافند هوایی پیشرفته اچکیو-۹ است که هزینه نگهداری آنها را عربستان تأمین میکند. یک منبع دولتی در اسلامآباد فاش کرد که طبق این پیمان، پاکستان متعهد شده است در صورت وقوع جنگ، تا سقف ۸۰ هزار نیروی نظامی را برای محافظت از مرزهای عربستان اعزام کند. حضور این نیروها در نزدیکی مناطق درگیری، احتمال آسیب دیدن مستقیم آنها در حملات موشکی حوثیها و ورود ناخواسته پاکستان به یک جنگ تمامعیار را افزایش داده است.
تلاش نافرجام برای نجات توافق صلح
این چالش نظامی در شرایطی رخ میدهد که پاکستان سعی داشت نقش میانجی صلح میان ایران و آمریکا را ایفا کند. بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتد پرس، دیپلماتهای پاکستانی در ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر ۱۴۰۵) نقش کلیدی در شکلگیری یک توافق موقت موسوم به «تفاهمنامه اسلامآباد» در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۷ خرداد ۱۴۰۵) داشتند. با این حال، با آغاز موج جدید درگیریها، اجرای بندهای اصلی این توافق موقتاً متوقف شده است.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، روز پنجشنبه ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۵ تیر ۱۴۰۵) در بیانیهای از تمام طرفها خواست حداکثر خویشتنداری را رعایت کنند. او با رد شایعات مربوط به کنارهگیری پاکستان از نقش میانجی، تأکید کرد که شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در تماسهای تلفنی جداگانه با تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، بر ضرورت بازگشت به میز مذاکرات تحت تفاهمنامه اسلامآباد و بیانیه مشترک دوحه مورخ ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶ (۱ تیر ۱۴۰۵) پافشاری کرده است. با این وجود، تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که حفظ بیطرفی دیپلماتیک در شرایطی که امنیت عربستان در خطر باشد، بسیار دشوار است.
شوک اقتصادی بحران هرمز به اسلامآباد
ادامه این درگیریها تأثیرات ویرانگری بر اقتصاد پاکستان گذاشته است. این کشور برای تأمین نیازهای سوختی خود به واردات نفت و گاز از خاورمیانه وابسته است که بخش عمده آن از مسیر راهبردی تنگه هرمز عبور میکند. به گزارش خبرگزاری رویترز، تداوم تنشها در این مسیر دریایی و افزایش سرسامآور قیمتهای جهانی انرژی، دولت پاکستان را ناگزیر به اتخاذ تدابیر ریاضتی سختگیرانه از جمله کاهش ساعات کار اصناف، تعطیلی موقت صنایع و سهمیهبندی سوخت کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان در بیانیه مطبوعاتی خود هشدار داد ناامنی در تنگه هرمز و دریای سرخ، امنیت غذایی و تجاری کشورهای نیمکره جنوبی را با خطر مواجه میکند. اسلامآباد به خوبی آگاه است که گسترش حملات حوثیها به بنادر عربستان میتواند کل تجارت منطقه را فلج کند. در نهایت، گرچه پاکستان همچنان بر دیپلماسی تأکید دارد، اما به نظر میرسد با نزدیک شدن حملات به مرزهای عربستان، گزینه بیطرفی دیپلماتیک برای اسلامآباد به شدت تضعیف شده و این کشور در آستانه تصمیمی سرنوشتساز قرار گرفته است.
