در ششمین روز از دور جدید تنشهای نظامی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران، جغرافیای درگیریها از سواحل جنوبی ایران به عمق خاک کشورهای همسایه و زیرساختهای حیاتی انرژی گسترش یافته است. در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای بازگشت به توافق ماه ژوئن با بنبست مواجه شده، گزارشهای میدانی از حملات متقابل پهپادی و موشکی در عراق، کویت، اردن و چندین شهر ایران حکایت دارد.
اختلال در شریان انرژی؛ بصره در کانون توجه
روز پنجشنبه، بندر بصره در جنوب عراق شاهد یکی از جدیترین حوادث امنیتی خود بود. برخورد پهپاد به یک کشتی حامل خودروهای آمریکایی و بهدنبال آن، گزارشهای ضدونقیض از توقف بارگیری نفت خام در پایانههای اصلی عراق، بازار جهانی انرژی را با شوک جدیدی روبرو کرد. اگرچه وزارت نفت عراق مدعی است که بارگیری نفت ادامه دارد و حادثه خسارت جدی نداشته، اما منابع امنیتی به خبرگزاریهایی چون رویترز و فرانسه از توقف موقتی عملیاتها به دلایل امنیتی خبر دادهاند.
این رویداد نشاندهنده تغییر تاکتیک در میدان نبرد است؛ جایی که هدف قرار دادن لجستیک دریایی میتواند فشاری مضاعف بر اقتصاد جهانی وارد کند تا طرفین به عقبنشینی وادار شوند.
تخلیه مراکز درمانی در اهواز و گسترش حملات هوایی آمریکا
در داخل مرزهای ایران، تنشها به مراکز شهری کشیده شده است. تخلیه اضطراری بیمارستان «بقایی ۲» اهواز در پی حملات هوایی شامگاه چهارشنبه به اطراف این مرکز، بازتاب وسیعی در رسانههای داخلی و بینالمللی داشت. مقامات محلی دلیل این اقدام را حفظ جان بیماران عنوان کردهاند، اما گزارشها حاکی از آن است که ۲۱۱ کودک مبتلا به سرطان در میان منتقلشدگان بودهاند.
همزمان، گزارشها نشان میدهد حملات ارتش آمریکا دیگر به نقاط ساحلی محدود نیست. هدف قرار گرفتن مراکزی در سمنان، پاکدشت، ارومیه و خرمآباد نشاندهنده استراتژی جدید واشینگتن برای تضعیف توان نظامی ایران در عمق خاک این کشور است.
تقابل در جبهه کشورهای میزبان: اردن و کویت
سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی با صدور اطلاعیههایی جداگانه از آغاز موجهای جدید عملیات موسوم به «نصر ۲» و «صاعقه» خبر دادند. تهران مدعی است که پایگاههای «الازرق» در اردن و «علیالسالم» و «شعیبیه» در کویت را هدف حملات ترکیبی پهپادی و موشکی قرار داده است.
ایران این حملات را پاسخی به استفاده آمریکا از این پایگاهها برای حمله به مواضع خود، از جمله پادگان بمپور، میداند. در مقابل، ارتش اردن از رهگیری ۸ موشک خبر داده و کویت این اقدامات را نقض آشکار حاکمیت ملی و قطعنامههای شورای امنیت توصیف کرده است. تکرار این حملات، کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس را در وضعیت هشدار حداکثری قرار داده است.
تهدید زیرساختها در برابر زیرساختها
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء با صدور بیانیهای صریح، معادله جدیدی را ترسیم کرده است: «حمله به زیرساختهای ایران مساوی با درهم کوبیدن تمامی زیرساختهای منطقه است.» این تهدید مستقیماً متوجه پایگاهها و احتمالاً تأسیسات انرژی متحدان آمریکا در منطقه است.
سخنان اخیر دونالد ترامپ مبنی بر احتمال گسترش حملات به نیروگاهها و پلهای ایران، تهران را به سمت استفاده از اهرمهای نیابتی سوق داده است. گزارشهای غیررسمی حاکی از آن است که تهران از حوثیهای یمن خواسته تا در صورت فلج شدن شبکه برق ایران، برای بستن تنگه «بابالمندب» آماده شوند. این اقدام، در کنار انسداد احتمالی تنگه هرمز، میتواند عبور و مرور دریایی در دو گلوگاه استراتژیک جهان را بهطور همزمان مختل کند.
استراتژی «کوه کلنگ» و گزینههای روی میز ترامپ
روزنامه والاستریت جورنال در گزارشی تحلیلی به بررسی جلسات اخیر در اتاق وضعیت کاخ سفید پرداخته است. بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ میان دو گزینه «دیپلماسی» و «توسعه عملیات نظامی» در نوسان است. با این حال، بحث درباره تصرف جزیره خارگ و بمباران تأسیسات هستهای زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ گزلا» (پیکاکس) در نزدیکی نطنز، نشاندهنده آمادگی پنتاگون برای سناریوهای تهاجمیتر است.
رئیسجمهور آمریکا در مصاحبه با فاکسنیوز، هدف اصلی را تضعیف ۹۰ درصدی توان سپاه پاسداران اعلام کرده و مدعی شده که ظرفیت پهپادی و موشکی ایران به شدت افت کرده است؛ ادعایی که با عملیاتهای موشکی اخیر ایران در اردن و کویت به چالش کشیده شده است.
بنبست دیپلماتیک و میانجیگری پاکستان
در میان صدای انفجارها، پاکستان همچنان تنها بازیگری است که به دنبال احیای تفاهمنامه ماه ژوئن است. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان از طرفین خواسته به خشونتها پایان دهند، اما واقعیت میدانی نشان میدهد که اعتماد سیاسی میان تهران و واشینگتن به پایینترین سطح خود رسیده است.
وزارت خارجه ایران حملات به اطراف مراکز درمانی را «جنایت جنگی» خوانده و از سوی دیگر، مشاوران ارشد رهبری بر مالکیت مطلق ایران بر تنگه هرمز تأکید کردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد از دیدگاه تهران، حاکمیت بر این آبراه غیرقابل مذاکره است.
نبرد فعلی میان ایران و آمریکا وارد فاز «فرسایش زیرساختی» شده است. تمرکز آمریکا بر تضعیف بنیه نظامی و لجستیک داخلی ایران و در مقابل، تمرکز ایران بر تهدید امنیت پایگاههای منطقهای و شریانهای انتقال انرژی، منطقه را در لبه یک بحران تمامعیار قرار داده است. سخنرانی پیشروی دونالد ترامپ در شامگاه پنجشنبه میتواند مشخص کند که آیا واشینگتن به دنبال راهی برای خروج از بحران است یا قصد دارد با هدف قرار دادن تأسیسات هستهای و اقتصادی، سطح تنش را به مرحله بیبازگشت برساند. آنچه روشن است، جغرافیای جنگ دیگر محدود به مرزهای دو طرف نیست و امنیت کل غرب آسیا به متغیری وابسته به تصمیمات آنی در تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
- پس از ازسرگیری درگیریهای نظامی؛ ترامپ ایران را به «ضربهای سخت» تهدید کرد
- تحقیقی درباره گنجهای دفنشده داعش؛ این گروه میلیونها دلار و طلا را کجا پنهان کرد؟
- هشدار رئیس قوه قضائیه نسبت به «آشوب»؛ تلاش حاکمیت برای مهار موج احتمالی اعتراضات معیشتی
- دبیرکل حزب دموکرات کوردستان ایران، در گفتگوی اختصاصی با «حلنت»: با تمرکزگرایان ائتلاف نمیکنیم، سنگبنای ایران دموکراتیک باید پیش از سقوط رژیم گذاشته شود
- جهش تجارت ترکیه با اعضای سازمان کشورهای ترک
