بحران دسترسی به دارو و اقلام حیاتی درمان در ایران به مرحلهای فاجعهبار و بیسابقه رسیده است؛ وضعیتی هولناک که حاصل مستقیم جنگافروزیهای منطقهای رژیم، محاصره بنادر، انزوای پروازی و تصمیمات مخرب اقتصادی حاکمیت است. بر اساس گزارش تحقیقی روزنامه فایننشال تایمز، جامعه داروسازان و فعالان حوزه سلامت در ایران نسبت به تشدید وخامت کمبود دارو هشدار دادهاند. در کشوری با جمعیت ۹۰ میلیون نفر که با وجود تولید بخش عمده داروها در داخل، وابستگی شدیدی به واردات مواد اولیه از هند و تهیه واکسنها و داروهای پیشرفته از اروپا دارد، پیامدهای جنگ و ناتوانی در پرداختهای ارزی، جان میلیونها بیمار را در معرض خطر مرگ قرار داده است.
انسداد چندینماهه بنادر جنوبی ایران توسط محاصره دریایی آمریکا که شریان اصلی ورود محمولههای دارویی بود، در کنار لغو زنجیرهای پروازهای بینالمللی، زنجیره تامین درمان را فلج کرده است. همزمان، آسیب دیدن برخی کارخانههای داروسازی در جریان حملات بمباران متقابل و اصرار حکومت بر بستن تنگه هرمز به عنوان اهرم فشار در مناقشه هستهای، خفگی دارویی را به اوج رسانده است. تهران اکنون ناچار به دستاندازی به ذخایر استراتژیک دارویی و جستوجوی پرهزینه برای مسیرهای زمینی جایگزین شده؛ رویکردی که تاوان لجبازیهای سیاسی و انزوای بینالمللی حکومت را مستقیما به تخت بیمارستانها کشانده است.
انسداد شریانهای دریایی و نایاب شدن ۶۰ داروی حیاتی؛ بیماران خاص در پرتگاه مرگ
ابعاد میدانی این بحران در هشدار نهادهای صنفی بازتاب یافته است. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، فاش کرد که دستکم ۶۰ قلم داروی ضروری برای بیماریهای مرگبار و تهدیدکننده حیات، نظیر اختلال خونی تالاسمی، به شدت نایاب شدهاند. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، تصریح کرد که در طول دوره محاصره دریایی آمریکا “هیچگونه ماده اولیه، دارو یا تجهیزات ضروری از طریق دریا وارد کشور نشده است.” به این ترتیب، بیماران مبتلا به بیماریهای صعبالعلاج و خاص در خط مقدم بحرانی قرار گرفتهاند که حکومت با تصمیمات امنیتی و نظامی خود رقم زده است.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، نیز در اعترافی آشکار به اختلال گسترده در چرخه تامین دارو اذعان کرد و گفت: “هرچند رسما اعلام میکنند دارو مشمول تحریم نیست، اما محدودیتهای انتقال ارز و حملونقل مانع تامین آن میشود.” با این حال، تحلیلگران تاکید میکنند که قربانی شدن بخش سلامت نتیجه رویکرد باجخواهانه حاکمیت در بستن آبراه هرمز و کشاندن کشور به جنگی فرساینده است؛ بنبستی که رژیم را از انجام عادیترین مبادلات بینالمللی برای نجات جان شهروندان خود ناتوان ساخته است.
حذف ارز ترجیحی و گرانی ۵۰۰ درصدی؛ بازار سیاه و غارت معیشت خانوادهها
فشار بر بیماران تنها به کمبود فیزیکی دارو محدود نمیشود، بلکه با شوکهای قیمتی نجومی و سقوط قدرت خرید همراه شده است. با وجود تورم سالانه ۹۰ درصدی در اقتصاد ایران، دولت در اسفندماه تخصیص ارز ترجیحی و ارزان برای واردات بخش اعظم داروها را متوقف کرد. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، در تشریح عواقب این سیاست ریاضتی اعلام کرد: “بهای مواد اولیه ناگهان پنج برابر افزایش یافته و این جهش در کنار هزینههای سنگین حملونقل و لجستیک، به گرانی بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ درصدی قیمت داروها انجامیده است.”
این انفجار قیمتی، بیماران را به کام بازار سیاه و دلالان کشانده است. یک پرستار بازنشسته در تهران روایت میکند که برای تهیه داروی شیمیدرمانی همسرش ناچار به سرکشی مکرر به داروخانههای مختلف شده و در نهایت به دلیل نبود دارو در مراکز دولتی، آن را از بازار آزاد به سه برابر قیمت رسمی خریداری کرده است. یک داروساز در تهران نیز تاکید کرد در گذشته کمبودها فقط به داروهای بیولوژیک محدود بود، اما اکنون حتی مسکنهای ساده و داروهای بسیار رایج روانپزشکی نیز در قفسهها نایاب شدهاند؛ در حالی که یک داروساز برجسته اروپایی اعلام کرده هیچگونه مانع تحریمی ایجاد نکرده، اما مقامات ایران از خردادماه سفارشی ثبت نکردهاند.
قاچاق چمدانی مواد اولیه؛ استیصال دیپلماتیک در دهلی و پکن
در غیاب مراودات بانکی استاندارد، دستگاه دولتی به شیوههای بدوی و تحقیرآمیز برای تامین دارو متوسل شده است. در حالی که هند به عنوان تامینکننده اصلی مواد دارویی به دلیل انسداد پروازها و کشتیرانی ارتباطش قطع شده، انوشیروان محسنیبندپی، معاون وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران، فاش کرد که مسعود پزشکیان، رییسجمهوری اسلامی ایران، در سفر خود به دهلی برای نشست بریکس ناچار شد چند تن مواد اولیه دارویی را با هواپیمای اختصاصی خود به کشور منتقل کند؛ نمادی آشکار از بنبست سیستماتیک در کشوری ۹۰ میلیونی که رییسجمهور آن باید نقش حامل بار را ایفا کند.
همزمان با نزدیک شدن فصل سرما، نگرانی از کمبود واکسن آنفلوآنزا تشدید شده است. مهدی پیرصالحی، رییس سازمان غذا و داروی ایران، اعلام کرد در روزهای اخیر ۷۰۰ هزار دوز واکسن از چین وارد شده و محمولههایی از روسیه و اروپا نیز در راه است. با این حال، به گزارش اندیشکده بریتانیایی بنیاد بورس و بازار، حتی برای اقلام معاف از تحریم، هراس بانکهای بینالمللی از مجازاتهای مالی باعث شده تا کانالهای پرداختی بسته بمانند؛ وضعیتی که مقامات کاخ سفید آن را نشانه فروپاشی لجستیکی و سقوط شدید قدرت خرید ناشی از سیاستهای جنگی تهران میدانند.
مرگ خاموش در سایه تنش هستهای؛ عبور بیماران تالاسمی از نقطه بحران
وخیمترین بخش این تراژدی انسانی متوجه بیماران تالاسمی است که بقای آنها به واردات منظم وابسته است. یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران، با اعلام هشدار قرمز تاکید کرد وضعیت بیماران تالاسمی هماکنون “فراتر از مرز بحران” رفته است و داروهای حیاتی وارداتی نظیر داروی جادنو تولید شرکت داروسازی سوئیسی نووارتیس به طور کامل ناموجود شدهاند. این در حالی است که شرکت نووارتیس اعلام کرده تجربه حفظ زنجیره تامین در شرایط جنگی را دارد، اما گسست پرداختها مانع رسیدن دارو به نیازمندان شده است.
فاجعه دارویی جاری در ایران، حاصل مستقیم راهبرد بقای حاکمیتی است که منابع ملی را صرف ماجراجوییهای موشکی و بستن تنگههای حیاتی میکند، اما جان شهروندان خود را در صفهای داروخانه به حراج میگذارد. گزارش فایننشال تایمز و اظهارات تکاندهنده هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، و یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران، سندی غیرقابل انکار است از اینکه چگونه تنشافروزی هستهای و انزوای بینالمللی، ابتداییترین حق مردم یعنی دسترسی به درمان و زندگی را قربانی سیاستهای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی کرده است.
- فاجعه کمبود دارو و جهش ۵۰۰ درصدی قیمتها در ایران؛ تاوان ماجراجوییهای نظامی رژیم بر دوش بیماران
- «رئیسجمهور کارهای نیست»؛ خلعید از دیپلماسی در اوج جنگ و مناقشه بر سر «خیانت»
- مخمصه بغداد میان تحریمهای واشنگتن و منافع با تهران؛ تلاش برای گشایش «دالان هوایی بشردوستانه»
- پافشاری تهران بر شروط بازگشایی هرمز؛ اصرار بر اهرم ژئوپلیتیک در شرایط فرسایش موازنه قدرت
- انزوای بیسابقه بانکی و هوایی رژیم در خاورمیانه و اروپا؛ گسترش حلقه محاصرە به ۵۰ کشور
