اظهارنظر اخیر محمد البخیتی، عضو دفتر سیاسی گروه حوثی، درباره «شتاب‌زدگی بخش نظامی در اتخاذ تصمیم شلیک موشک‌ها»، بار دیگر پرسش‌ها را درباره ماهیت تصمیم‌گیری در داخل این گروه مطرح کرده است؛ اینکه آیا واقعاً شاهد کشمکشی حقیقی میان جناح‌ها بر سر ورود به جنگ در کنار ایران هستیم، یا آنچه دیده می‌شود از حد تفاوتی محدود در نقش‌ها و گفتمان فراتر نمی‌رود.
این اظهارنظر که در چارچوب توجیه گذار سریع از تهدید مشروط به اجرا مطرح شد، جلب توجه کرد؛ نه فقط از آن رو که به‌طور ضمنی به وجود شکاف میان بخش سیاسی و نظامی اذعان داشت، بلکه چون از سوی یکی از برجسته‌ترین چهره‌های رسانه‌ای این گروه صادر شد؛ امری که این برداشت را تقویت کرد که درباره زمان‌بندی و شکل مداخله، بحثی داخلی وجود دارد.
از تهدید تا اجرا.. چه چیزی تغییر کرد؟
تا همین اواخر، گروه حوثیِ همسو با تهران، ورود نظامی خود را به مجموعه‌ای از شروط گره می‌زد؛ از جمله گسترش دامنه جنگ، یا استفاده از دریای سرخ برای عملیات علیه ایران.
اما آنچه در میدان رخ داد، نشان‌دهنده گذار سریع از این گفتمان به شلیک موشک به سوی اسرائیل در مدتی کوتاه بود، بی‌آنکه آن شروط محقق شده باشند.
این تحول بار دیگر فرضیه وجود دو جناح در داخل گروه حوثی را مطرح کرده است؛ یکی که به‌سوی ورود مستقیم نظامی در حمایت از تهران سوق می‌دهد، و دیگری که با احتیاط با پیامدها برخورد می‌کند، به‌ویژه در سایه خطرات واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی. با این حال، بر سر این فرضیه میان ناظران اجماع وجود ندارد.
تشدیدی که مسیر را تثبیت می‌کند
در ادامه این تشدید، گروه حوثی روز چهارشنبه اعلام کرد عملیات تازه‌ای را اجرا کرده که آنچه «اهداف حساس» در جنوب اسرائیل خواند را با استفاده از یک موج از موشک‌های بالستیک هدف قرار داده است؛ عملیاتی که به گفته این گروه، با هماهنگی ایران و حزب‌الله لبنان انجام شده و نخستین اعلام از یک عملیات مشترک از زمان آغاز جنگ به شمار می‌رود.
این حمله، سومین حمله در طول چند روز به شمار می‌رود؛ پس از دو عملیات که صبح و شامگاه شنبه اعلام شدند؛ امری که نشان‌دهنده گذار آشکار از مرحله تهدید به تثبیت یک الگوی عملیاتی تکرارشونده است.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی گروه، گفت این عملیات در چارچوب «پشتیبانی از جبهه‌های مقاومت» انجام می‌شود و وعده داد حملات ادامه خواهد یافت؛ نشانه‌ای از گسترش دامنه ورود و پیوند دادن آن با مسیر تشدید منطقه‌ای.
کشمکش جناح‌ها یا اختلافات مهار‌شده؟
در مقابل، عبدالستار الشمیری، کارشناس سیاسی، در گفت‌وگویی اختصاصی با «الحل نت»، از توصیف آنچه در جریان است به‌عنوان کشمکش جناح‌ها می‌کاهد و معتقد است که تصمیم در سطح عالی همچنان متمرکز و قطعی است و تحت رهبری عبدالملک الحوثی، رهبر گروه، و در چارچوب پیوندی نزدیک با ایران قرار دارد.
الشمیری بر این باور است که آنچه از تفاوت‌ها دیده می‌شود، از اختلافاتی در سطوح پایین‌تر پرده برمی‌دارد که به نفوذ و منابع مربوط است و آن را «اختلافات افقی» توصیف می‌کند؛ اختلافاتی که به جوهر تصمیم لطمه نمی‌زنند.
الشمیری همچنین اظهارات برخی رهبران، از جمله سخنان البخیتی، را در چارچوب یک گفتمان رسانه‌ای انعطاف‌پذیر قرار می‌دهد که القاکننده وجود تفاوت است، بی‌آنکه هیچ شکاف واقعی در درون حلقه‌های تصمیم‌سازی را آشکار کند.
در مقابل، همدان العلیی، پژوهشگر یمنی، در گفت‌وگو با «الحل نت» به وجود تمایز در درون ساختار گروه اشاره می‌کند، اما آن را در حد یک کشمکش تعیین‌کننده نمی‌داند.
او توضیح می‌دهد که در داخل گروه حوثی، جریانی وجود دارد که آموزش مستقیم از سوی طرف‌های ایرانی دیده و پیوندی نزدیک با تهران نشان می‌دهد و حمایت از آن را تعهدی فراتر از محاسبات محلی می‌بیند؛ در برابرِ جریان دیگری که رویکردی محتاطانه‌تر را در پیش گرفته، بر این مبنا که ورود مستقیم ممکن است در این مرحله در خدمت منافع گروه نباشد.
با این همه، این تفاوت – به گفته العلیی – در محدوده‌ای باقی می‌ماند که قابل مهار است، بی‌آنکه به کشمکشی آشکار تبدیل شود.
تصمیم حوثی میان داخل و خارج
این تفاوت، به همان اندازه که مرکزیت تصمیم را نفی نمی‌کند، از حاشیه‌ای محدود برای اختلاف در درون ساختاری بسته پرده برمی‌دارد؛ ساختاری که در آن، گزینه‌های کلان در نهایت از طریق رهبری عالی تعیین تکلیف می‌شوند.
در این چارچوب، دیدگاه عدنان الجبرنی، پژوهشگر مسائل گروه حوثی، برجسته می‌شود؛ او تمایل دارد فرضیه استقلال تصمیم حوثی را کم‌رنگ بداند و معتقد است رفتار این گروه نشان‌دهنده ادغامی روشن در درون راهبرد ایران برای مدیریت منازعه است؛ راهبردی که بر توزیع نقش‌ها میان سطوح متعدد، از توانمندی‌های خودی تا متحدان منطقه‌ای، استوار است.
به گفته الجبرنی، زمان‌بندی ورود فقط به محاسبات داخلی مربوط نیست، بلکه به مرحله‌ای مشخص در مدیریت منازعه از سوی تهران وابسته است؛ جایی که نقش‌ها به‌تدریج و متناسب با تحولات میدان فعال می‌شوند.
فشارهای ایران بر حوثی‌ها
همزمان، خبرگزاری «بلومبرگ» به نقل از مقام‌های اروپایی فاش کرد که ایران بر گروه حوثی فشار می‌آورد تا آن را به آغاز کارزاری تازه برای هدف قرار دادن کشتیرانی در دریای سرخ سوق دهد؛ در واکنش به هرگونه تشدید احتمالی از سوی ایالات متحده آمریکا، در چارچوب جنگی که به تهران گره خورده است.
به گفته این منابع، این رویکرد در چارچوب تلاش‌های ایران برای گسترش ابزارهای فشار غیرمستقیم، از طریق فعال‌سازی نقش متحدانش در گذرگاه‌های حیاتی دریایی، به‌ویژه دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، صورت می‌گیرد.
برآوردها حاکی از آن است که در داخل رهبری درباره گزینه‌های تشدید اختلاف نظر وجود دارد؛ میان جریانی که به گسترش حملات دریایی تمایل دارد و جریانی دیگر که ترجیح می‌دهد از رویارویی‌ای که ممکن است واکنش مستقیم بین‌المللی را در پی داشته باشد، پرهیز کند.
رهبران گروه حوثی همچنین در حال بررسی سناریوهایی برای عملیات‌هایی با سطح بالاتری از تشدید هستند، به‌ویژه پس از گذار به هدف قرار دادن اسرائیل با موشک‌های دوربرد.
در این چارچوب، با طولانی شدن جنگ، احتمال هدف قرار گرفتن کشتی‌های تجاری افزایش می‌یابد؛ در حالی که گروه حوثی توانمندی‌هایی در اختیار دارد که پیش‌تر از آنها برای ایجاد اختلال در حرکت تجارت جهانی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه استفاده کرده است.
ارسال پیام به خارج
ماهیت عملیات‌های اخیر این دیدگاه را تقویت می‌کند؛ چرا که گروه حوثی به‌سوی هدف قرار دادن مستقیم اسرائیل رفته است، با آنکه عرصه دریایی از حیث اخلال در تجارت بین‌المللی، اثرگذارتر به نظر می‌رسد.
این گزینه، بُعدی نمادین و سیاسی نیز در خود دارد که در اعلام ورود به نبرد و تثبیت جایگاه گروه حوثی در معادله پاسخ منطقه‌ای نمود می‌یابد، بی‌آنکه فوراً به تشدید در دریای سرخ کشیده شود؛ امری که ممکن است واکنشی گسترده در سطح بین‌المللی را در پی داشته باشد.
این اقدام همچنین در چارچوب تلاش برای ایجاد توازن میان نشان دادن پایبندی در برابر محور ایران و پرهیز از لغزش به‌سوی رویارویی‌ای باز قرار می‌گیرد که ممکن است دستاوردهای گروه در داخل یمن را تهدید کند.
به نظر نمی‌رسد آنچه در داخل گروه حوثی جریان دارد، به معنای تند و صریحِ کشمکش جناح‌ها برسد؛ بلکه بیشتر تفاوتی در برآوردها در چارچوبی متمرکز و سخت‌گیرانه است که تصمیم نهایی را در دست رهبری عالی نگه می‌دارد، همراه با حضوری آشکار از عامل ایرانی در جهت‌دهی به مسیر آن.
- تشدید رویارویی در تنگه هرمز و هشدار جنگ غافلگیرانه؛ باج‌خواهی دریایی تهران در محاصره سه ناو هواپیمابر آمریکا
- ازسرگیری مشروط پروازهای ایران به نجف پس از معافیت واشینگتن؛ تداوم تحریم ماهان‌ایر و شکست فشارهای تهران بر بغداد
- تحصن اعتراضی دانشجویان دانشگاه خواجه‌نصیر در واکنش به احکام محرومیت از تحصیل
- اتاق تاریک تصمیم در تهران؛ کمیته شش‌نفره، دیپلماسی در حاشیه و موازنه واقعی قدرت
- سقوط تاریخی ریال و ثبت رکورد تازه نرخ دلار
