تهران از طریق میانجیهای پاکستانی، پیشنهاد تازهای به ایالات متحده ارائه کرده است؛ پیشنهادی که بر تفکیک پرونده بازگشایی تنگه هرمز و توقف جنگ از مذاکرات هستهای استوار است.
ایده اصلی این پیشنهاد آن است که ابتدا درباره آنچه ایران «فوریترین بحران» میخواند، به توافقی سریع برسند و سپس در مرحله بعد به پرونده هستهای بپردازند؛ موضوعی که مذاکرات بر سر آن به بنبست رسیده است.
بر اساس مطالبی که در پلتفرم ایکس منتشر شده، این پیشنهاد شامل تمدید آتشبس، رفع محاصره آمریکا علیه بنادر ایران و بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی بینالمللی است.
تهران میگوید این مسیر به طرفها فرصت میدهد بدون گره زدن فوری آن به پرونده هستهایِ بسیار پیچیده، تنش را بلافاصله کاهش دهند.
ابتدا بازگشایی تنگه هرمز، سپس پرونده هستهای
این ابتکار در حالی مطرح میشود که واشینگتن همچنان بر حساسترین خواسته خود پافشاری میکند: تعلیق غنیسازی اورانیوم برای دستکم ۲۰ سال، همراه با خارج کردن ذخایر اورانیوم غنیشده.
در واکنش به مطرح شدن پیشنهاد ایران، در پستهای منتشرشده آمده است که کاخ سفید تأکید کرده ایالات متحده «برگهای بازی را در اختیار دارد» و تنها توافقی را خواهد پذیرفت که «مردم آمریکا را در اولویت قرار دهد».
در پستی دیگر که به خبرگزاری آسوشیتدپرس نسبت داده شده، این ادعا مطرح شده است که ایران بازگشایی تنگه هرمز را بدون توافق درباره پرونده هستهای پیشنهاد کرده است؛ نشانهای روشن از تلاش برای ارائه یک «امتیاز کشتیرانی» در برابر دستاوردهای اقتصادی فوری.
نشانههای میدانی؛ عبور کشتیها و جابجایی نفت
نکته قابل توجه این است که این بحث دیپلماتیک همزمان با نشانههایی از تحرک در کشتیرانی مطرح شده است. برخی خبرگزاریها از عبور دستکم هفت کشتی در ۲۴ ساعت گذشته از تنگه هرمز خبر دادهاند که بیشتر آنها کشتیهای حمل بار خشک بودهاند.
همچنین به کشتیهایی اشاره شده است که حدود چهار میلیون بشکه نفت ایران را حمل میکردند و گفته شده روز جمعه از سد محاصرە آمریکا گذشتەاند.
اطلاعات منتشر شدە در رسانەها نشان میدهد این پیشنهاد تنها از یک کانال عبور نکرده است. این طرح همچنین از طریق میانجیهایی از مصر، ترکیه و قطر نیز مطرح شده؛ موضوعی که بازتابدهنده تلاش ایران برای گسترش دایره تضمینهای سیاسی و نشان دادن این نکته است که ابتکارش به یک مسیر دوجانبه با واشینگتن محدود نیست.
ورود مسکو بە میدان
همزمان، موضع روسیه در حمایت از کاهش سریع تنش برجسته شده است. از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نقل شده که کشورش «هر کاری را که به سود ایران و کشورهای منطقه باشد» انجام خواهد داد و بر برقراری صلح در سریعترین زمان ممکن تأکید کرده است.
ناظران این اظهارات را حامل پیامی دوگانه میدانند: حمایت از تهران و در عین حال تمایل به جلوگیری از بحرانی طولانی که بازارهای انرژی را تحت فشار قرار دهد و خطر لغزش منطقه به سوی بیثباتی بیشتر را افزایش دهد.
مانور یا مسیری قابل دوام؟
تحلیلگران و مفسران درباره کارآمدی این پیشنهاد، دو موضع متفاوت را اتخاذ کردەاند. یک گروه معتقد است تفکیک پروندهها میتواند پنجرهای برای کاهش سریع تنش بگشاید، بهویژه اگر واشینگتن در پی راهی برای تضمین تداوم کشتیرانی و کاهش فشار افزایش قیمت نفت باشد.
گروه دیگری اما آن را تلاشی از سوی ایران برای خرید زمان میدانند؛ به این معنا که ابتدا کارت تنگه هرمز را از معادله خارج کند و سپس در مرحله بعد با شروطی بهتر به پرونده هستهای بازگردد.
با مطرح شدن خبر دیدار قریبالوقوع دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با مقامهای ارشد امنیت ملی برای بررسی وضعیت بنبست، تردیدها نیز بیشتر شده است.
سناریوهای مطرحشده از یک توافق محدود با تمرکز بر کشتیرانی و آتشبس، تا موضع سختگیرانه آمریکا، که هرگونه کاهش محاصره را به امتیازهای فوری هستهای مشروط کند، در نوسان است.
برخی ناظران همچنین این تحرک را به افزایش فعالیت متحدان ایران در منطقه، در رأس آنها «حزبالله»، مرتبط میدانند؛ موضوعی که نگرانیها از گسترش دامنه درگیری را افزایش داده است.
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
