در پی وخامت شدید وضعیت جسمانی نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل و انتقال اضطراری او از زندان زنجان به بخش مراقبتهای ویژه (CCU)، بنیاد نرگس محمدی و نهادهای بینالمللی نسبت به خطر جانی وی هشدار دادند.
خانواده و وکلای این فعال حقوق بشر با «بحرانی» توصیف کردن وضعیت سلامت او، خواهان انتقال فوری وی به تهران جهت دسترسی به تیم پزشکی متخصص و انجام مراقبتهای راهبردی درمانی شدهاند.
وضعیت جسمانی در مرحله «بحران شدید قلبی»
بنیاد نرگس محمدی روز جمعه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که این فعال حقوق بشر به دلیل افت ناگهانی هوشیاری و بروز بحران قلبی، به صورت فوری به بیمارستانی در شهر زنجان منتقل شده است. طبق اعلام این بنیاد، وی در روزهای اخیر دو بار دچار بیهوشی کامل شده و وضعیت سلامت او به مرحله «مرگ و زندگی» رسیده است.
حمیدرضا محمدی، برادر نرگس محمدی، در گفتگو با رسانهها (رادیوفردا) در روز شنبه ۱۲ اردیبهشت، ضمن تایید بستری شدن خواهرش در بخش سیسییو، وضعیت او را «وخیم» توصیف کرد. او که مقیم کشور نروژ است، اظهار داشت که اعضای خانواده در بیمارستان موفق به ملاقات با وی شدهاند و در حال حاضر، این برنده جایزه نوبل با استفاده از دستگاه اکسیژن تنفس میکند.
ممانعت از درمان تخصصی علیرغم هشدارهای پزشکی
مصطفی نیلی، وکیل نرگس محمدی، پیشتر در فضای مجازی (شبکه ایکس) گزارش داده بود که موکلش به دلیل افت ناگهانی فشار خون در زندان بیهوش شده و پزشکان زندان زنجان دستور انتقال فوری او به بیمارستان را صادر کردهاند.
به گفته حمیدرضا محمدی، طی یک ماه گذشته که وضعیت جسمانی این زندانی رو به وخامت گذاشته است، دستکم ۶ پزشک متخصص با بررسی وضعیت وی، تجویز کردهاند که او باید حداقل به مدت یک ماه دور از شرایط تنشزای زندان و تحت درمان باشد. برادر وی اشاره کرد که حتی مقامهای قضایی نیز به ضرورت این موضوع اذعان کردهاند، اما همچنان از انتقال او به مراکز درمانی تخصصی در تهران جلوگیری میشود. بنیاد محمدی تاکید کرده است که وی برای انجام آنژیوگرافی و دریافت تشخیص دقیق، نیازمند دسترسی به تیم پزشکی معالج خود در پایتخت است.
واکنشهای بینالمللی و مطالبه آزادی فوری
وخامت حال نرگس محمدی واکنشهای گستردهای را در سطح جهانی برانگیخته است. یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته جایزه صلح نوبل، روز شنبه در گفتگو با خبرگزاری رویترز، خواستار آزادی فوری و انتقال او به مراکز درمانی شد. وی با استناد به گزارشهای خانواده و وکلای محمدی، تاکید کرد که جان این فعال حقوق بشر در خطر است و مقامهای جمهوری اسلامی باید مسئولیت سلامت او را بپذیرند.
همزمان، نهاد «ابتکار زنان نوبل» که متشکل از جمعی از برندگان این جایزه است، با انتشار بیانیهای نگرانی عمیق خود را از وضعیت این زندانی ابراز کرد. این نهاد از سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و فعالان حقوق زنان در سراسر جهان خواست تا برای تضمین آزادی پزشکی محمدی و دسترسی او به مراقبتهای نجاتبخش، اقدامات فوری انجام دهند.
پیشینهی بازداشت و محکومیت
نرگس محمدی که در سالهای اخیر بارها با احکام زندان روبرو بوده، آخرین بار در آذرماه سال ۱۴۰۲ (دسامبر ۲۰۲۳ میلادی) در جریان مراسم خاکسپاری خسرو علیکردی، وکیل دادگستری در مشهد، بازداشت شد.
مصطفی نیلی، در تاریخ ۱۹ بهمن ۱۴۰۲ (فوریه ۲۰۲۴ میلادی)، اعلام کرد که موکلش در دادگاه انقلاب به ۷ سال و ۶ ماه حبس تعزیری، ممنوعیت خروج از کشور و تبعید محکوم شده است. این احکام که در پی فعالیتهای حقوق بشری وی صادر شده، همواره با انتقاد شدید سازمانهای بینالمللی و نهادهای فعال در مناطق کوردستانی و سایر نقاط ایران همراه بوده است. اکنون با توجه به وخامت وضعیت جسمانی، فعالان مدنی هشدار میدهند که تداوم حبس وی میتواند عواقب جبرانناپذیری به دنبال داشته باشد.
پیشینه و فعالیتهای سیاسی و مدنی
نرگس محمدی، متولد ۱ اردیبهشت ۱۳۵۱، از چهرههای برجسته کنشگری در ایران بهشمار میرود. وی فعالیتهای مدنی خود را در ابتدا در کنار جریانهای ملی-مذهبی آغاز کرد و در ادامه، مسئولیتهای مهمی نظیر نایبرئیسی و سخنگویی کانون مدافعان حقوق بشر را بر عهده گرفت. محمدی همچنین سابقه عضویت در شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان (تحکیم وحدت) را در کارنامه فعالیتهای خود دارد.
نخستین تجربههای بازداشت نرگس محمدی به اواخر دهه ۱۳۷۰ بازمیگردد؛ با این حال، برخوردها با وی در آغاز سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) وارد فاز جدیدی شد و مورد توجه گسترده رسانهها قرار گرفت. این فعال حقوق بشر در طول دهههای اخیر، چندین دوره حبس را در زندانهای مختلف سپری کرده است. تقی رحمانی، همسر وی نیز از فعالان سیاسی باسابقه است که بیش از ۱۴ سال از عمر خود را در حبس گذرانده است.
اهدای جایزه صلح نوبل و دلایل کمیتهی نوبل
در سال ۲۰۲۳ میلادی (۱۴۰۲ خورشیدی)، کمیتهی نوبل نروژ با صدور بیانیهای رسمی، جایزه صلح نوبل را به نرگس محمدی اختصاص داد. طبق اعلام این کمیته، این جایزه به پاس «مبارزه شجاعانه برای آزادی و حقوق بشر در طول سه دهه» و همچنین «نقشآفرینی در رهبری جنبش زن، زندگی، آزادی» به وی تعلق گرفته است.
رویکردها و اقدامات وی در راستای تحقق مطالبات مدنی در مناطق مختلف، از جمله مناطق کوردستانی و سایر نقاط کشور، به عنوان بخشی از تلاشهای راهبردی او برای پیشبرد دموکراسی و برابری توصیف شده است. این تقدیر بینالمللی در حالی صورت گرفت که محمدی همچنان دوران محکومیت خود را در زندان سپری میکند.
