دامنه بحران انسانی در یمن با سرعتی نگرانکننده در حال گسترش است. همزمان، هشدارهای نهادهای وابسته به سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی درباره وخامت اوضاع کودکان و خانوادهها افزایش یافته است؛ آن هم در سایه تداوم جنگ، فروپاشی اقتصادی و تکرار موجهای آوارگی و بلایای اقلیمی که بحرانهای جامعه را عمیقتر کرده و توان تابآوری آن را کاهش داده است.
صندوق کودکان سازمان ملل متحد «یونیسف» هشدار دادە که اوضاع انسانی در یمن اکنون به تهدیدی مستقیم برای جان میلیونها کودک تبدیل شده است. این نهاد اعلام کردە است از هر 25 کودک، یک کودک یمنی پیش از رسیدن به پنجسالگی جان خود را از دست میدهد؛ آماری که یکی از تکاندهندهترین شاخصهای وخامت اوضاع این کشور در سالهای اخیر به شمار میرود.
بحرانی چندلایه کودکان و خانوادهها را درگیر کرده است
یونیسف اعلام کرد بیش از 17.8 میلیون نفر از خدمات مراقبتهای بهداشتی، آب، فاضلاب و بهداشت محروماند؛ در حالی که پیشبینی میشود حدود 500 هزار کودک در سال 2026 به سوءتغذیه حاد شدید مبتلا شوند.
بر اساس دادههای یونیسف، بیش از 7 میلیون کودک در یمن با خطرات فزاینده ناشی از خشونت، بهرهکشی و بقایای مهمات انفجاری روبهرو هستند. همچنین حدود 4.5 میلیون کودک همچنان از تحصیل بازماندهاند؛ وضعیتی که یک نسل کامل را در معرض آسیبهای بلندمدت در حوزه آموزش، حمایت و توسعه قرار میدهد.
این سازمان در تلاش برای مهار این روند رو به وخامت، از اجرای یک برنامه راهبردی انسانی چندبخشی خبر داد؛ برنامهای که هدف آن، دسترسی به آسیبپذیرترین گروهها از طریق خدمات یکپارچه در حوزههای سلامت، تغذیه، آب، فاضلاب، حمایت و آموزش، در کنار پشتیبانی از جوامع محلی و تقویت توانمندیهای آنهاست.
یونیسف همچنین از جامعه جهانی خواست 146.3 میلیون دلار بودجه فوری تأمین کند تا تداوم خدمات اساسی برای حدود 5.2 میلیون نفر، از جمله 3.5 میلیون کودک، تضمین شود؛ با تمرکز ویژه بر بخشهای سلامت، تغذیه و پاسخ انسانی اضطراری.
آوارگی و بلایای طبیعی بر عمق فاجعه افزودهاند
همزمان با این هشدارها، گزارش تازهای از مرکز پایش آوارگی داخلی «IDMC» نشان داد که یمن در سال 2025 شاهد آوارگی بیش از 321 هزار نفر بر اثر سیل، طوفان و ادامه درگیریهای مسلحانه بوده است.
در این گزارش آمده است که 264 هزار مورد آوارگی تنها به دلیل بلایای اقلیمی ثبت شده است؛ بهویژه سیلابهای شدید که چندین استان را درنوردید و به تخریب سرپناههای آوارگان و تشدید خطرات بهداشتی و غذایی انجامید.
جنگ ادامهدار نیز در همان سال باعث آوارگی حدود 57 هزار نفر دیگر شد؛ رقمی که در مقایسه با سال 2024، افزایش چشمگیر 56 درصدی را نشان میدهد و بیانگر تداوم شکنندگی وضعیت امنیتی و انسانی است.
بر اساس این گزارش، شمار آوارگان داخلی در یمن تا پایان سال گذشته به حدود 4.8 میلیون نفر رسیده است؛ هفتمین رقم بالای جهان. این در حالی است که موانع اقتصادی و امنیتی همچنان مانع بازگشت یا ادغام آوارگان میشود.
درخواستها برای گذار از امدادرسانی به بازسازی و بهبود
رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستجمهوری، نیز گفت جنگ و «کودتای حوثی» باعث فروپاشی شبکه حمایت انسانی شده و میلیونها کودک را از طریق سربازگیری، محرومیت از آموزش و واکسن، و تخریب زیرساختها و خدمات، به قربانیان مستقیم درگیری تبدیل کرده است.
العلیمی در دیدار با پیتر هوکینز، نماینده یونیسف در یمن، بر اهمیت تقویت شراکت با سازمان ملل متحد برای حمایت از برنامههای تغذیه، آموزش، مراقبتهای بهداشتی، آب و حمایت روانی-اجتماعی تأکید کرد.
با ادامه کاهش منابع مالی انسانی و گسترش شکاف میان نیازها و امکانات، یمن با بحرانی چندوجهی روبهروست؛ بحرانی که نهتنها وضعیت کنونی کودکان را تهدید میکند، بلکه آینده یک نسل کامل را نیز در کشوری که هنوز از چرخه جنگ و فروپاشی خارج نشده، در معرض خطر قرار داده است.
