رسانههای بینالمللی از ترغیب مقامات دولت ترامپ برای نقشآفرینی تهاجمی امارات در خلیج فارس و پیشنهاد تصرف جزیره راهبردی لاوان در پی تشدید تنشهای نظامی میان ایران و ائتلاف منطقهای خبر میدهند.
گزارشهای منتشر شده در رسانههای معتبر بینالمللی از جمله نیویورک تایمز، تلگراف و والاستریت ژورنال، پرده از فصل جدیدی از تنشها در خلیج فارس برداشته است. بر اساس این گزارشها، مقامات ارشد در دولت دونالد ترامپ، امارات متحده عربی را به اتخاذ رویکردی تهاجمیتر در قبال جمهوری اسلامی ایران و حتی تصرف برخی جزایر راهبردی ایران تشویق کردهاند.
در این میان، نام جزیره لاوان به عنوان یکی از اهداف اصلی مطرح شده است؛ جزیرهای که پیشتر گزارشهایی مبنی بر حمله هوایی مخفیانه امارات به تأسیسات نفتی آن در اوایل آوریل ۲۰۲۶ (اواسط فروردین ۱۴۰۵) منتشر شده بود. یک مقام سابق امنیتی در دولت ترامپ در گفتگو با نشریه تلگراف، با تایید این رویکرد اظهار داشته است که واشنگتن ترجیح میدهد به جای حضور مستقیم، نیروهای اماراتی به عنوان بازوی اجرایی در میدان عمل کنند.
بستر درگیریها و «لحظه ۱۱ سپتامبر» ابوظبی
این تحرکات در حالی صورت میگیرد که منطقه درگیر یک نبرد ۱۱ هفتهای میان ایران از یک سو و ائتلاف اسرائیل و آمریکا از سوی دیگر است. در طول این مدت، امارات متحده عربی هدف بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد قرار گرفته است. مقامات ابوظبی با تشبیه این حملات به «لحظه ۱۱ سپتامبر»، از بازنگری بنیادین در دکترین دفاعی و اتحادهای راهبردی خود خبر دادهاند. حملات گسترده به زیرساختهایی همچون فرودگاه دبی و تأسیسات نفتی که در تصاویر ماهوارهای مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) نیز مشهود بود، محرک اصلی این تغییر رفتار توصیف شده است.
ریشههای تاریخی و مناقشات سرزمینی
اختلافات مرزی در خلیج فارس دارای پیشینهای تاریخی است که به دوران خروج بریتانیا از منطقه بازمیگردد. در ۳۰ نوامبر ۱۹۷۱ (۸ آذر ۱۳۵۰)، ساعاتی پیش از تأسیس رسمی امارات متحده عربی، ایران حاکمیت خود را بر سه جزیره ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک تثبیت کرد.
در حالی که امارات با استناد به میراث امارتهای شارجه و رأسالخیمه مدعی مالکیت بر این جزایر است، تهران همواره بر حقوق تاریخی و حاکمیت غیرقابل مذاکره خود تأکید ورزیده است.
موقعیت راهبردی این جزایر در مجاورت تنگه هرمز، آنها را به نقاطی حیاتی از منظر نظامی و اقتصادی تبدیل کرده است. تلاشهای دیپلماتیک امارات برای ارجاع پرونده به شورای امنیت یا دیوان بینالمللی دادگستری تاکنون با مخالفت قاطع ایران مواجه شده است.
تشدید تنشها در سایه همکاریهای نظامی جدید
گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که نیروی هوایی امارات در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) حملات هدفمندی را علیه پالایشگاه جزیره لاوان انجام داده که منجر به اختلال گسترده در تولید انرژی شده است. اگرچه ابوظبی این اقدامات را رسماً تأیید نکرده، اما نزدیکی بیسابقه نظامی میان امارات و اسرائیل، از جمله استقرار سامانههای پدافندی «گنبد آهنین» و شایعات مربوط به بازدید محرمانه بنیامین نتانیاهو از ابوظبی در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴)، نشاندهنده شکلگیری یک بلوک جدید قدرت در منطقه است.
باربارا لیف، سفیر سابق ایالات متحده در امارات، در تحلیل این وضعیت به نیویورک تایمز گفت: «تداوم این نبرد باعث شده است تا رهبران منطقه دیدگاهی صریح و دوقطبی نسبت به دوستان و دشمنان خود پیدا کنند.»
تغییر در آرایش ژئوپلیتیک و خروج از اوپک
پیامدهای این درگیریها تنها به ابعاد نظامی محدود نمانده است. در اوایل مه ۲۰۲۶ (اواسط اردیبهشت ۱۴۰۵)، امارات متحده عربی در اقدامی بیسابقه خروج خود را از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) اعلام کرد؛ اقدامی که نشاندهنده افزایش شکاف میان ابوظبی و ریاض است. انوار گارگاش، مشاور ارشد رئیس امارات، تأکید کرده است که حملات اخیر، نقش آمریکا را در خلیج فارس «تثبیت» کرده و نفوذ راهبردی اسرائیل را افزایش داده است.
دکتر برجو اوزچلیک، پژوهشگر موسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، معتقد است این جنگ روند هماهنگی سهجانبه میان واشنگتن، تلآویو و ابوظبی را تسریع کرده است.
چشمانداز ریسکها و پیامدهای منطقهای
تحلیلگران هشدار میدهند که هرگونه اقدام برای تصرف جزیره لاوان میتواند تنشها را به نقطهای بیبازگشت برساند. ایران پیشتر امارات را «شریک فعال در تجاوز» نامیده و نسبت به عواقب این رویکرد هشدار داده است. از سوی دیگر، نزدیکی بیش از حد امارات به سیاستهای اسرائیل، این کشور را با ریسک انزوای احتمالی در جهان عرب و متهم شدن به همدستی در عملیاتهای غزه مواجه میسازد.
در مجموع، شواهد نشاندهنده گذار امارات از سیاست «احتیاط سنتی» به سمت یک موضع «تهاجم فعال» است؛ تغییری که میتواند نقشه ژئوپلیتیک خلیج فارس را برای دهههای آینده دگرگون سازد، مشروط بر آنکه راهحلهای دیپلماتیک جایگزین درگیریهای سخت نشوند.
