گزارش شرکت آمریکایی «Anthropic»، توسعهدهنده مدل هوش مصنوعی «Claude»، نشان میدهد نهادهای مرتبط با ایران از این مدل در عملیاتی استفاده کردهاند که شامل جمعآوری اطلاعات درباره نیروهای دریایی آمریکا، زیر نظر گرفتن افرادی در اسرائیل و در میان یهودیان ساکن خارج از کشور، و نیز برنامهریزی برای کارزارهای تبلیغاتی و ایجاد پایگاههای داده برای اهداف احتمالی بوده است.
این افشاگری در شرایطی منتشر شده که منطقه با تنشی شدید روبهروست و همزمان با جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است که از 28 فوریه آغاز شد؛ موضوعی که نشان میدهد این فناوری هوش مصنوعی چگونه میتواند بر ماهیت درگیری اثر بگذارد.
این شرکت توضیح داد که در فاصله ژانویه تا ژوئیه 2026، چند مورد سوءاستفاده از مدلهای خود را که منشأ آنها چین، ایران و غرب آفریقا بوده، شناسایی و متوقف کرده است؛ و هشدار داد که هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به ابزاری برای جاسوسی، نظارت و اثرگذاری از سوی دولتها و نهادهای وابسته به آنهاست.
از دادههای باز تا اطلاعات اطلاعاتی
در مورد ایران، ماجرا فقط به استفاده از هوش مصنوعی برای دستیابی به اطلاعات در دسترس عموم محدود نمیشود، بلکه به سازماندهی، تحلیل و تبدیل این اطلاعات به ابزارهایی قابل استفاده در عملیات هدفگیری و تبلیغات نیز میرسد.
در یکی از مواردی که «Anthropic» مستند کرده، یک نهاد مرتبط با ایران از مدل «Claude» برای جمعآوری و تحلیل اطلاعات عمومی درباره نیروهای دریایی آمریکا فعال در منطقه استفاده کرده است؛ اطلاعاتی که شامل نام نیروهای نظامی میشد و بخشی از آن از نظرهای ثبتشده زیر تصاویر منتشرشده در اینترنت استخراج شده بود. این اطلاعات همچنین شناسههای دستگاههای فرستنده-گیرنده کشتیها و هواپیماها، و متن جستوجوهای مرتبط با تصاویر ماهوارهای تجاری را در بر میگرفت.
این شرکت حساب کاربری مورد استفاده در این فعالیتها را مسدود کرد و اطلاعات مربوط به تهدید را با نهادهای دولتی ذیربط به اشتراک گذاشت. این شرکت تأکید کرد که این موضوع لزوماً به معنای ارائه اطلاعات محرمانه از سوی هوش مصنوعی نیست، بلکه بیشتر توانایی آن را در گردآوری، دستهبندی و تحلیل سریع حجم بزرگی از دادههای باز، فراتر از روشهای سنتی، نشان میدهد.
از نظارت تا شناسایی اهداف
در مواردی دیگر، «Anthropic» حسابهای حامی دولت ایران را شناسایی کرده که از این مدل در عملیات جداگانهای استفاده کردهاند؛ عملیاتی که تبلیغات، هدفگیری نیروهای دریایی آمریکا، نظارت داخلی، و شناسایی ویژگیهای افراد در اسرائیل و در میان جوامع یهودی خارج از کشور را در بر میگرفت.
این شرکت سه حساب مرتبط با نهادهای تبلیغاتی دولتی ایران را حذف کرد؛ از جمله سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و رصدخانه فرهنگی «بینا».
بر اساس این گزارش، از این حسابها برای تدوین طرحهای کارزاری، تهیه راهنماهای عقیدتی و ایجاد سامانههایی برای طبقهبندی شخصیتها و پایگاههای داده اهداف استفاده شده است؛ همچنین اسنادی برای برنامهریزی در سطح وزارتخانهها نیز تهیه شده که نشان میدهد هوش مصنوعی کارکردی فراتر از جستوجوی سنتی پیدا کرده و میتواند اطلاعات پراکنده را به پروندههای سازمانیافته و قابل استفاده در عملیات اثرگذاری و نظارت تبدیل کند.
جنگ شناختی و مسئله جایگزینی تیمهای مهندسی
این گزارش هوش مصنوعی را فقط بهعنوان ابزار جاسوسی معرفی نمیکند، بلکه آن را به آنچه شرکت «فعالیتهای جنگ شناختی» مینامد نیز پیوند میدهد. در این چارچوب، از مدل برای تدوین مطالب و راهنماهایی استفاده شده که به ساخت و هدایت پیامهای تبلیغاتی برای مخاطبان مشخص کمک میکند؛ در زنجیرهای که از جمعآوری دادهها و طبقهبندی افراد آغاز میشود و به تولید پیامهای هدفمند میرسد.
«Anthropic» میگوید مهمترین نکتهای که این عملیات آشکار کرده، آن است که هوش مصنوعی اکنون وظایفی را انجام میدهد که پیشتر به تیمهایی از مهندسان و تحلیلگران نیاز داشت. این شرکت این تحول را چنین توصیف میکند که هوش مصنوعی «اکنون بهعنوان جایگزینی برای نیروی کار مهندسی استفاده میشود»؛ موضوعی که به نهادهایی که از پیش توان اطلاعاتی یا تبلیغاتی دارند، امکان میدهد بدون افزایش مشابه در تعداد نیروها، دامنه عملیات خود را گسترش دهند.
ایران در دل پدیدهای گستردهتر
این پدیده تنها به ایران محدود نیست؛ «Anthropic» کارزارهای نظارتی مشابهی را نیز شناسایی کرده که از چین منشأ گرفته و جوامع مهاجر و مخالفان را هدف قرار دادهاند؛ از جمله چهرههای حامی دموکراسی در هنگکنگ، جوامع تبتی و پیروان جنبش «فالون گونگ». همچنین یک پیمانکار فعال به نفع دستگاههای امنیت ملی در مالی نیز از این فناوری برای طراحی نرمافزارهایی استفاده کرده که امکان جمعآوری اطلاعات اطلاعاتی را فراهم کردهاند.
با این حال، پرونده ایران در این گزارش به دلیل تنوع کاربردهایی که شرکت شناسایی کرده، برجسته است؛ از جمعآوری اطلاعات نظامی گرفته تا نظارت، شناسایی افراد، تبلیغات و برنامهریزی برای کارزارهای اثرگذاری.
مواردی که «Anthropic» ارائه کرده، از تغییری در ماهیت استفاده از هوش مصنوعی حکایت دارد. بر اساس این گزارش، هوش مصنوعی در مورد ایران وارد سه حوزه درهمتنیده شده است: اطلاعات، نظارت و جنگ شناختی. این موضوع آن را به جایگزین دستگاههای اطلاعاتی یا نهادهای امنیتی تبدیل نمیکند، اما ابزاری در اختیار آنها میگذارد که میتواند با حجم بیشتری از اطلاعات و با سرعتی بالاتر کار کند؛ در مرحلهای تازه از بهکارگیری این فناوری در درگیریهای منطقهای.
- دیپلماسی فشرده پکن میان واشنگتن و تهران؛ توازن دشوار چین در آستانه دیدار شی و ترامپ
- تلاش نیویورک برای مصادره ۶۱ میلیون دلار رمزارز؛ گشوده شدن جبهه تازه واشنگتن علیه درآمدهای نفتی تهران
- پیوستگی پهنههای فرونشست و مرگ تدریجی آبخوانها؛ ۱۰ برابر شدن اراضی فرونشستی در هشت سال
- خروج نظامیان آمریکا از عراق و چالش خلع سلاح گروههای مسلح و رقابت نفوذ میان واشنگتن و تهران در بغداد
- خیز ۱۶ میلیارد دلاری توتالانرژیز در عراق، فرانسه در نفت عراق سرمایهگذاری میکند
