در پی تخریب اقامتگاه بنبست اختر در جریان بمبارانهای منطقه پاستور، میرحسین موسوی به دلیل وخامت وضعیت جسمانی در بیمارستان بستری شد؛ همزمان درخواستها برای پایان دادن به اسکان نامعلوم وی و همسرش جهت تداوم فرآیند درمان رو به افزایش است.
انتقال یکی از برجستهترین و اثرگذارترین چهرههای سیاسی دهههای اخیر ایران به بیمارستان، بار دیگر توجه رسانهها و تحلیلگران داخلی و بینالمللی را به وضعیت جسمانی و شرایط نگهداری محصوران بنبست اختر جلب کرده است. این تحول نگرانکننده در حالی رخ میدهد که کشور پس از درگیریهای نظامی گسترده و آسیب دیدن ساختمانهای مسکونی و اداری در قلب تهران، وارد دورهای تازه از مناسبات سیاسی و امنیتی شده است. بر اساس اطلاعات واصله، تخریب بخشی از محل سکونت حفاظتی این فعالان سیاسی در جریان حملات هوایی اخیر، روند معمول زندگی و مراقبتهای بهداشتی آنان را با اختلال جدی روبهرو کرده و در نهایت به بروز یک بحران جدید در سلامت نخستوزیر سالهای دور کشور منجر شده است.
پیآمد حملات هوایی پاستور و تخلیه اضطراری بنبست اختر
گزارشهای منتشرشده توسط منابع خبری نزدیک به خانواده محصوران نشان میدهد که میرحسین موسوی، نخستوزیر دوران دفاع مقدس که هماکنون در سن ۸۴ سالگی قرار دارد، به دلیل عوارض جسمانی و وخامت ناگهانی وضعیت سلامتیاش در بیمارستان بستری شده است. انتشار این خبر در ژوئن ۲۰۲۶ (۱۱ خرداد ۱۴۰۵) توسط وبسایت خبری کلمه، بار دیگر پرونده طولانیمدت حصر را به صدر اخبار بازگرداند. ریشه این بحران جدید به رویدادهای اواخر سال گذشته بازمیگردد؛ زمانی که در پی حملات موشکی مشترک ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، منطقه پاستور تهران به عنوان یکی از راهبردیترین مراکز اداری و حاکمیتی کشور هدف بمباران شدید قرار گرفت.
در جریان این حملات هوایی، آسیبهای سازهای جدی به بافت مسکونی منطقه پاستور، از جمله عمارت قدیمی واقع در بنبست اختر که محل بیش از ۱۵ سال حصر خانگی موسوی و همسرش، زهرا رهنورد، بود، وارد آمد. اگرچه در نخستین گزارشهای میدانی اعلام شد که به این زوج آسیب فیزیکی مستقیمی وارد نشده است، اما شدت تخریب درها و پنجرههای عمارت به حدی بود که نیروهای امنیتی ناگزیر شدند آنها را به سرعت به مکانی نامعلوم خارج از آن محدوده منتقل کنند. از آن زمان به بعد، اطلاعات دقیقی از موقعیت جغرافیایی جدید نگهداری آنها افشا نشده بود تا اینکه خبر بستری شدن نخستوزیر سابق در بیمارستان، توجه افکار عمومی را به وضعیت نامعلوم آنان معطوف ساخت. اردشیر امیرارجمند، مشاور ارشد موسوی که در فرانسه اقامت دارد، نیز در گفتگو با رسانهها تأکید کرده است که اقامتگاه پیشین آنان دیگر قابل سکونت نیست و تداوم نگهداری آنها در مکانهای موقت و نامشخص، شرایط را بسیار دشوارتر از گذشته کرده است.
تقاضای اسکان پایدار برای تداوم فرآیندهای درمانی
بررسیهای به عمل آمده از وضعیت پزشکی موسوی نشان میدهد که جابهجاییهای مکرر در مکانهای اسکان موقت و تغییرات ناگهانی در شرایط محیطی، روند درمانی او را که پیش از این نیز با حساسیتهای شدید دارویی و مشکلات قلبی مزمن دستبهگریبان بود، به شدت مختل کرده است. در همین راستا، این دو چهره سیاسی در مواضع اخیر خود که توسط کلمه بازتاب یافته، ابراز داشتهاند مایل هستند مانند هزاران تن از شهروندان تهرانی که در خلال درگیریهای نظامی سال گذشته بیخانمان و آسیبدیده شدهاند، در یک محل ثابت و مشخص اسکان یابند.
آنان تأکید دارند که برخورداری از مسکن پایدار، حداقل نیازی است که برای تداوم منظم فرآیندهای درمانی و بازگشت نسبی به یک زندگی باثبات به آن احتیاج دارند. به اعتقاد پزشکان معالج و ناظران مستقل، تداوم نگهداری این زوج در مکانهای ترانزیتی و نامعلوم، نه تنها امکان نظارت پزشکی مستمر را با چالشهای بزرگی مواجه میکند، بلکه اضطراب ناشی از ناامنی محیطی را برای افرادی که سالهای طولانی از عمر خود را در انزوای کامل گذراندهاند، دوچندان ساخته است.
سیر دگرگونی مواضع سیاسی و گذار از اصلاحطلبی ساختاری
موسوی که در جریان انتخابات جنجالی ریاستجمهوری سال ۲۰۰۹ (خرداد ۱۳۸۸) به عنوان نامزد اصلی معترضان به نتایج آرا شناخته میشد، همراه با همسرش زهرا رهنورد و مهدی کروبی، از فوریه ۲۰۱۱ (بهمن ۱۳۸۹) بدون برگزاری هرگونه دادگاه رسمی تحت حصر خانگی قرار گرفت. در طول این دوران طولانی که اکنون از مرز ۵۰۰۰ روز فراتر رفته است، دیدگاههای سیاسی او دچار تحولات عمیقی شد؛ به گونهای که او از شعار اولیه خود مبنی بر اجرای بدون تنازل قانون اساسی، رفتهرفته به این نتیجه رسید که ساختار فعلی نظام اصلاحپذیر نیست.
در بیانیهای که در ژوئیه ۲۰۲۵ (تیر ۱۴۰۴) و به دنبال درگیریهای نظامی دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل صادر شد، موسوی با انتقاد شدید از سیاستهای منطقهای و راهبردی حاکمیت که کشور را به ورطه جنگ و تخریب کشاند، وضعیت حاکم را حاصل تصمیمگیریهای نادرست دانست. او در آن پیام بار دیگر بر طرح خود برای نجات کشور از طریق برگزاری همهپرسی آزاد، کنارهگیری ساختار قدرت و تشکیل مجلس مؤسسان قانون اساسی جهت گذار مسالمتآمیز به یک نظام دموکراتیک پافشاری کرد. هرچند این مواضع تند با واکنشهای تهاجمی رسانههای رسمی کشور روبهرو شد، اما جایگاه وی را به عنوان منتقدی بنیادین در جبهه مخالفان تثبیت نمود.
مناسبات جدید راهبردی در سطح کلان و فرجام نامعلوم پرونده حصر
بحران کنونی سلامت نخستوزیر سابق در شرایطی رخ میدهد که کشور پس از درگذشت رهبر سابق جمهوری اسلامی در فوریه ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) و آغاز دوره رهبری جدید تحت هدایت سید مجتبی خامنهای، با دگرگونیهای عمیق سیاسی در عرصههای داخلی و بینالمللی مواجه است. تحلیلگران بر این باورند که در شرایط کنونی، پرونده حصر رهبران جنبش سبز بیش از هر زمان دیگری اهمیت نمادین و عملی پیدا کرده است.
از یک سو، جریان داشتن گفتگوهای فشرده دیپلماتیک با دولت دونالد ترامپ در ایالات متحده آمریکا و تلاشها برای تضمین امنیت آبراههای راهبردی منطقه مانند تنگه هرمز، کشور را در آستانه تصمیمگیریهای کلان و راهبردی قرار داده است. از سوی دیگر، افکار عمومی و فعالان مدنی معتقدند که حلوفصل پروندههای کهنه سیاسی و پایان دادن به حصر طولانیمدت، میتواند گامی مؤثر در جهت ترمیم شکافهای عمیق اجتماعی درون کشور باشد. ناظران سیاسی تأکید دارند که نحوه برخورد با وضعیت درمانی و اسکان نهایی میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، آزمونی جدی برای سنجش رویکرد و سیاستهای حاکمیت جدید در مواجهه با مطالبات داخلی خواهد بود؛ پروندهای که تا زمان اتخاذ تصمیمی روشن از سوی مراجع ذیربط، همچنان به عنوان یکی از چالشهای پرابهام در سپهر سیاسی ایران باقی خواهد ماند.
