در ۲۴ ساعت گذشته، خاورمیانه شاهد یکی از بیسابقهترین تحولات نظامی پس از جنگ ٤٠ روزهای بود کە در ٢٦ فوریە روی داد. تنشهای دیرینه میان تهران و تلآویو که پیشتر در قالب ”جنگ در سایه” دنبال میشد، اکنون به یک رویارویی مستقیم، علنی و همهجانبه تبدیل شده است. آسمان منطقه در ساعات اخیر به میدان نبرد موشکهای بالستیک و جنگندههای پیشرفته بدل گشت و جغرافیای درگیری از سواحل مدیترانه تا اعماق فلات ایران گسترش یافت. این گزارش به بررسی جامع جزئیات حملات متقابل، تسلیحات بهکاررفته و مواضع سیاسی طرفین میپردازد.
شلیک از شرق: موج حملات موشکی ایران
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که در پاسخی گسترده بە حملات اسرائیل در لبنان، موجی از موشکهای بالستیک را به سمت اهداف استراتژیک در عمق خاک اسرائیل هدایت کرده است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، تمرکز اصلی این حملات بر پایگاههای هوایی ”نواتیم” و ”تلنوف” در مرکز و جنوب اسرائیل بوده است؛ مراکزی که به عنوان ارکان اصلی قدرت هوایی ارتش اسرائیل شناخته میشوند.
منابع میدانی از شنیده شدن صدای انفجارهای مهیب و به صدا درآمدن آژیرهای خطر در قدس (اورشلیم)، بئرشبع و منطقه نقب خبر دادهاند. همچنین گزارشهایی مبنی بر سقوط قطعات موشک یا اصابت آنها در نزدیکی مناطق نظامی در نابلس (کرانه باختری) مخابره شده است.
در این عملیات، ایران از نسل جدید موشکهای بالستیک خود استفاده کرد. بر اساس دادههای فنی، تلاقی سه نوع موشک ”عماد، قدر-اف و خیبرشکن” در این حمله مشهود بوده است. موشک خیبرشکن با سوخت جامد و سرعت خیرهکننده در فاز نهایی (نزدیک به ۹ برابر سرعت صوت)، چالش جدی برای سیستمهای پدافندی پیشرفته نظیر ”تاد” و ”آرو” ایجاد کرده است. موشکهای قدر-اف با کلاهکهای بارانی و برد ۲۰۰۰ کیلومتری نیز برای اشباع پدافند هوایی دشمن به کار گرفته شدند.
پاسخ از غرب: عملیات هوایی اسرائیل در جغرافیای ایران
در مقابل، ارتش اسرائیل سلسله حملاتی را علیه اهداف نظامی و زیرساختی در چندین استان ایران سازماندهی کرد. گزارشها حاکی از هدف قرار گرفتن بیش از ۱۵ مرکز استراتژیک است. در تهران و حومه، مناطقی همچون فرودگاه مهرآباد، یک کارخانه تولید پهپاد و پایگاههای نظامی در شهریار و اسلامشهر مورد هدف قرار گرفتند.
یکی از حساسترین نقاط درگیری، مجتمع پتروشیمی ”کارون” در منطقه ماهشهر (استان خوزستان) بود. ولیالله حیاتی، معاون امنیتی استاندار خوزستان، تأیید کرد که حوالی ساعت ۷:۳۰ صبح دوشنبه، این مجتمع هدف اصابت دو موشک قرار گرفته که منجر به خسارات مادی شده، هرچند تلفات جانی در پی نداشته است. همزمان، پدافند هوایی در اصفهان (نجفآباد)، تبریز و شهرهای مرزی کردستان از جمله کرمانشاه، آبدانان و قروه فعال شد. در تهران نیز انفجار مهیبی در ساعت ۱۱:۳۰ پیشازظهر، همزمان با نشست خبری سخنگوی وزارت خارجه، شنیده شد که رسانههای داخلی آن را ناشی از سرنگونی یک پهپاد متخاصم توسط پدافند هوایی دانستند.
جنگ انرژی: تقابل در حیفا و ماهشهر
در فاز جدیدی از درگیریها که به نظر میرسد ”جنگ زیرساختها” باشد، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله به صنایع پتروشیمی ایران، یک تأسیسات مشابه را در شهر حیفا اسرائیل هدف قرار داده است. روابط عمومی سپاه با صدور بیانیهای هشدار داد که هدف قرار دادن مراکز غیرنظامی و بخش انرژی، ”بازی خطرناکی” است که میتواند تمامی مراکز انرژی منطقه را در دایره اهداف ایران قرار دهد. این بیانیه مستقیماً واشینگتن را مسئول پیامدهای مخرب این تنشها بر اقتصاد جهانی دانست.
دیپلماسی و تهدید: مواضع مقامات ارشد
در سطح سیاسی، لحن مقامات هر دو طرف به شدت تهاجمی شده است. علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، ضمن اشاره به عملیات موشکی (تحت عنوان ذاتالسلاسل)، هشدار داد که ”محور مقاومت” توانایی مسدود کردن کامل آبراههای استراتژیک جهان، از جمله تنگه هرمز و بابالمندب را دارد. وی تأکید کرد که اسرائیل باید میان توقف حملات یا مواجهه با بسته شدن رگهای حیاتی تجاری، یکی را انتخاب کند.
از سوی دیگر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در کنفرانسی خبری، ایالات متحده را شریک جرم اصلی اسرائیل قلمداد کرد. وی مدعی شد که هیچ اقدامی از سوی تلآویو بدون هماهنگی پیشین با واشینگتن انجام نمیشود و سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) در هر دو حوزه آفندی و پدافندی با اسرائیل همکاری کامل دارد. ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران نیز با اعلام پایان دوران ”صبر استراتژیک”، تأکید کرد که ایران حملات به لبنان را به مثابه حمله به خاک خود تلقی کرده و پاسخی دردناکتر در انتظار طرف مقابل خواهد بود.
در این میان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در پیامی تلاش کرد توازنی میان اقتدار نظامی و تمایل به ثبات برقرار کند. وی ضمن تأکید بر اینکه ”امنیت ملی اولویت اول دولت است”، تصریح کرد که ایران نه ”میدان نبرد” را ترک کرده و نه ”میز مذاکره” را، اما در برابر هیچ تهدیدی عقبنشینی نخواهد کرد.
وضعیت کنونی: توقف موقت یا آرامش قبل از طوفان؟
قرارگاه مرکزی ”خاتمالانبیا” در آخرین بیانیه خود اعلام کرد که عملیاتهای نظامی امروز علیه اسرائیل به پایان رسیده است. با این حال، این قرارگاه تأکید کرد که نیروهای مسلح در بالاترین سطح آمادهباش قرار دارند و هرگونه ”ماجراجویی جدید” یا ادامه حملات در جنوب لبنان و ضاحیه بیروت، با واکنشی به مراتب کوبندهتر و مرگبارتر روبرو خواهد شد.
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی این قرارگاه، اظهار داشت که ارتش و سپاه ثابت کردند در اجرای وعدههای خود قاطع هستند. در همین حال، کابینه امنیتی بنیامین نتانیاهو در تلآویو تشکیل جلسه داده است تا در خصوص گامهای بعدی تصمیمگیری کند.
تحولات ۲۴ ساعت گذشته نشاندهنده تغییر ماهوی در معادلات امنیتی خاورمیانه است. ورود مستقیم به فاز هدف قرار دادن زیرساختهای پتروشیمی و تهدید به بستن تنگههای بینالمللی، بحران را از یک درگیری منطقهای به یک چالش امنیت بینالملل تبدیل کرده است. در حالی که ایران پایان موج فعلی حملات خود را اعلام کرده، چشمان جهانیان به واکنش احتمالی اسرائیل و نقش میانجیگرانه یا حمایتی ایالات متحده دوخته شده است. منطقه اکنون بر روی گسل یک جنگ تمامعیار قرار دارد که هرگونه خطای محاسباتی در آن میتواند شعلههای حریق را به تمامی کشورهای همسایه بگستراند.
